Marrëveshja që duhet për të kthyer rezistencën ushtarake në fitore diplomatike
Në një artikull sfidues të publikuar në revistën amerikane “Foreign Affairs”, ish-ministri i jashtëm iranian, Mohammad Javad Zarif, analizon situatën e tensionuar midis Iranit, SHBA-së dhe Izraelit.
Zarif argumenton se, pavarësisht fushatës intensive të bombardimeve amerikane dhe izraelite që synonin rrëzimin e qeverisë, Irani ka arritur të mbrojë interesat e tij dhe të ruajë vazhdimësinë e udhëheqjes, duke e konsideruar këtë si një “fitore” strategjike dhe një akt historik rezistence.
Sipas autorit, kjo situatë ka krijuar një ngërç ku agresorët nuk kanë një strategji dalëse, ndërsa Irani gjendet në një pozicion forcë. Megjithatë, Zarif bën thirrje për maturi diplomatike.
Ai vëren se brenda Iranit ekziston një rrymë e fortë që kërkon vazhdimin e luftës deri në ndëshkimin e plotë të SHBA-së, duke pasur parasysh historinë e gjatë të tradhtive diplomatike nga Uashingtoni.
Por ai paralajmëron se lufta e zgjatur do të sillte vetëm shkatërrim të mëtejshëm të jetëve civile dhe infrastrukturës, pa ndryshuar balancën e fuqisë. Në shkrimin e tij për Foreign Affairs, Zarif propozon një rrugëdalje pragmatike: Irani duhet ta përdorë këtë avantazh jo për luftë të pafund, por për të siguruar një paqe të qëndrueshme.
Siç shprehet vetë ish-ministri i jashtëm Javad Zarif, “Teherani duhet të përdorë dorën e tij të fortë jo për të vazhduar luftën, por për të deklaruar fitoren dhe për të bërë një marrëveshje që i jep fund këtij konflikti dhe parandalon tjetrin”.
Ai sugjeron që Irani të ofrojë kufizime të verifikueshme në programin bërthamor dhe rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, në këmbim të heqjes totale të sanksioneve dhe një pakti të përhershëm mos-sulmimi.
Zarif është kritik ndaj qasjes së administratës Trump, duke e cilësuar atë si konfuze dhe jo-serioze, veçanërisht pas dërgimit të negociatorëve pa përvojë gjeopolitike.
Ai argumenton se lufta ka vërtetuar dështimin e strategjisë amerikane. Programi bërthamor i Iranit nuk mund të asgjësohet me bomba dhe “boshti i rezistencës” është rienergjizuar.
Për më tepër, ai thekson se vendet arabe kanë kuptuar se “blerja e sigurisë” nga SHBA-ja është një iluzion, pasi ato u kthyen në fusha beteje kundër dëshirës së tyre.
Duke reflektuar mbi sigurinë kombëtare, ish-ministri i jashtëm iranian pohon se “teknologjia bërthamore nuk e ka penguar agresionin”, por ka shërbyer si pretekst për sulme, ndërkohë që mbrojtja më e mirë e Iranit ka qenë populli i tij i qëndrueshëm.
Ai propozon një bashkëpunim rajonal që përfshin shtetet e Gjirit Persik dhe fuqitë e mëdha si Kina dhe Rusia për të garantuar lundrimin e lirë dhe sigurinë kolektive. Në mbyllje të analizës së tij, Zarif thekson se një marrëveshje e tillë do t’u lejonte zyrtarëve iranianë të fokusoheshin në mirëqenien e brendshme të popullit të tyre.
Edhe pse mosbesimi midis Teheranit dhe Uashingtonit mbetet i thellë, ai këmbëngul se kjo katastrofë ka hapur një dritare unike për t’i dhënë fund 47 viteve armiqësi. Sipas tij, historia do të mbajë mend ata që kanë guximin të bëjnë paqe në kulmin e konfliktit.
Me një ton sa sfidues aq edhe diplomatik, Zarif arrin në përfundimin se Irani ka treguar se mund t’i bëjë ballë fuqive bërthamore, por fitorja e vërtetë qëndron në sigurimin e një të ardhmeje të shkëlqyer për brezat që vijnë. /tesheshi
