Republika Srpska përshpejton shkëputjen nga Sarajeva, Dodik biznes me familjen Trump
Njoftimi i fundit për krijimin e një Zyre për Bashkëpunim Ndërkombëtar në Republika Srpska (RS) shënon një hap kritik drejt shkëputjes de facto nga Bosnja dhe Hercegovina.
Ndërsa vëmendja globale mbetet e fokusuar te konfliktet në Lindjen e Mesme, ky entitet po sfidon hapur sovranitetin shtetëror duke krijuar një strukturë paralele diplomatike, e cila bie në kundërshtim të drejtpërdrejtë me Kushtetutën e vendit.
Sipas ligjit themeltar, politika e jashtme është përgjegjësi ekskluzive e Presidencës trepalëshe në Sarajevë. Megjithatë, Banja Luka po e shpërfill këtë autoritet, duke kërkuar të shfaqet si aktor sovran.
Siç vëren Osservatorio Balcani e Caucaso, kjo nismë “lehtëson shfaqjen e një diplomacie paralele që promovon interesat e entitetit dhe, në mënyrë të pashmangshme, punon për të dobësuar shtetin e përbashkët”.
Paraliza diplomatike në Sarajevë, ku anëtarët e presidencës mbajnë shpesh qëndrime të kundërta, i ka hapur rrugën këtij fragmentimi. Një faktor kyç në këtë përshpejtim është ndryshimi i erërave politike në Uashington.
Vizitat e fundit të Milorad Dodik dhe Željka Cvijanović-it në SHBA treguan një pritje të ngrohtë nga zyrtarë të lartë të administratës Trump. Ndryshe nga vitet e kaluara, narrativa e shkeljes së Marrëveshjes së Dejtonit po zbehet përballë interesave të reja ekonomike dhe politike.
Osservatorio Balcani e Caucaso, vëren se heqja e sanksioneve amerikane u interpretua në Banja Luka si një miratim i heshtur i qasjes anti-Dejton, duke promovuar një “rikthim te Dejtoni origjinal, një kuadër i zhveshur nga të gjitha masat pasuese të ndërtimit të shtetit”.
Ndikimi i familjes Trump është bërë i prekshëm edhe në terren. Donald Trump Jr. ka vizituar së fundmi Banja Lukën, duke reklamuar mundësi investimi për kompanitë e lidhura me familjen e tij, veçanërisht në sektorin e energjisë.
Kjo “diplomaci biznesi” po e forcon pozicionin e Dodik, duke i ofruar atij mbrojtje politike dhe legjitimitet ekonomik që anashkalon totalisht institucionet qendrore në Sarajevë.
Edhe brenda Bashkimit Evropian, RS po gjen aleatë si Hungaria dhe Sllovakia, të cilat kanë bllokuar sanksionet, duke paralajmëruar një rritje të mbështetjes nëse forcohen forcat e krahut të djathtë në Evropë.
Zyra e re për Bashkëpunim Ndërkombëtar është vetëm pjesë e një strategjie më të gjerë për të rikthyer kompetencat shtetërore tek entiteti, duke synuar një autonomi ekstreme ose ndarje të plotë.
Me afrimin e zgjedhjeve të vjeshtës, Dodik ka ashpërsuar retorikën, duke pretenduar se pesëmbëdhjetë vende janë gati ta njohin pavarësinë e RS-së. Kërcënimet për tërheqje nga ushtria e përbashkët dhe autoriteti i taksave mbeten aktive.
Ndërsa Sarajeva përballet me bllokada institucionale dhe mungesë të një përgjigjeje të unifikuar ndërkombëtare, Bosnja dhe Hercegovina po rrëshqet drejt një krize kushtetuese që mund të jetë e pakthyeshme.
Mungesa e parandalimit dhe mbështetja e re nga Uashingtoni po e bëjnë shkëputjen jo më një ëndërr të largët, por një rrezik të menjëhershëm. /tesheshi
