Irani, karta e fundit e kryeministrit izraelit për mbijetesën politike
Benjamin Netanyahu duket se nuk është aspak i impresionuar nga sinjalet e forta të presidentit amerikan Donald Trump, i cili ka lënë të kuptohet se synon t’i japë fund luftës me Iranin.
Një sërë deklaratash të bëra të mërkurën nga Netanyahu dhe kundërshtarët e tij në të ashtuquajturin “bllok i ndryshimit”, dëshmuan tensionet në rritje brenda udhëheqjes izraelite lidhur me mundësinë e shpërthimit sërish të konfliktit në Gjirin Persik.
Kjo, pavarësisht deklaratave të Trumpit të hënën, sipas të cilave lufta ishte “praktikisht e përfunduar” dhe rifillimi i saj ishte “shumë pak i mundshëm”.
Gadi Eisenkot, kreu i partisë Yashar, të cilit në fillim të kësaj jave iu besua detyra për të formuar qeverinë e re, i dërgoi të mërkurën Netanyahut një letër me tone të pazakonta për politikën izraelite.
“Në këtë periudhë delikate, duhet të tregoni përgjegjësi kombëtare. Ju bëj thirrje të tregoni kujdes dhe vetëpërmbajtje, duke shmangur veprimet e rrezikshme që mund të ndërmerren në prag të betimit të një qeverie të re, e cila do të ketë besimin e Knessetit”, i kërkoi Eisenkot rivalit të tij.
“Mos e cenoni besimin e qytetarëve te institucionet qeverisëse dhe te procesi i vendimmarrjes. Përdorimi i forcave të sigurisë, në mungesë të një kërcënimi të drejtpërdrejtë dhe të menjëhershëm që nuk mund të presë, mund të ketë pasoja shkatërruese për demokracinë izraelite”, shkroi ai.
“Nuk duhet t’i vendosni drejtuesit e institucioneve të sigurisë përballë një konflikti të vështirë kushtetues, duke i lënë në mëdyshje se çfarë kërkohet prej tyre dhe cila është rruga e drejtë për të vepruar”.
Zyra e Kryeministrit iu përgjigj letrës duke deklaruar se “çdo vendim është marrë vetëm mbi bazën e konsideratave të sigurisë dhe në koordinim të plotë me strukturat e mbrojtjes”.
Në reagim thuhej gjithashtu se letra e Eisenkot ishte “një veprim i papërgjegjshëm”. “Në vend që të mbjellë frikë dhe përçarje, secili duhet të veprojë me përgjegjësi”, përfundonte deklarata.
Eisenkot i dërgoi edhe një letër tjetër prokurores së përgjithshme, Gali Baharav-Miara, duke i kërkuar që të udhëzonte Netanyahun t’i jepte informacione të rregullta mbi çështjet e mbrojtjes.
Ai argumentoi se në mungesë të një drejtuesi në detyrë të opozitës, kryeministri ka detyrimin të informojë personin të cilit i është besuar formimi i qeverisë së re.
Sipas Haaretz, gjuha e ashpër e Eisenkot pasqyron konfliktin që po zhvillohet në prapaskenë dhe i shtohet betejës politike që ka nisur në Knesset. Blloku i ndryshimit ka emëruar kreun e partisë Yisrael Beiteinu, Avigdor Lieberman, në krye të Komisionit për Punët e Jashtme dhe Mbrojtjen të parlamentit.
Ky vendim është marrë pa u ditur ende nëse Eisenkot dhe partnerët e tij do të arrijnë të formojnë qeverinë. Synimi është të forcohet kontrolli parlamentar mbi vendimet e Netanyahut në fushën e sigurisë, në një periudhë veçanërisht të ndjeshme.
Kjo ndërhyrje vjen pas një periudhe të gjatë, kur kabineti i sigurisë nuk është mbledhur fare. Lieberman ka deklaruar tashmë se synon të thërrasë për të dëshmuar para komisionit kreun e Shin Bet-it, David Zini, dhe komisionerin e policisë, Danny Levy.
Ai kërkon të marrë shpjegime për hetimin mbi dyshimet për manipulim të zgjedhjeve në komunitetet arabe të Izraelit. Lieberman dëshiron t’i pyesë nëse hetimi është drejtuar në të vërtetë nga njerëzit e rrethit të ngushtë të kryeministrit, me synimin për të penguar certifikimin e rezultateve zgjedhore.
Në sfond qëndron edhe përpjekja e Netanyahut për të ndërmarrë një sulm ndaj Iranit vetëm pak ditë para zgjedhjeve. Për këtë arsye, partia e tij, Likud, po përpiqet tani të shtyjë mbledhjen e komisionit, të paktën deri të hënën.
Letra e Eisenkot, kishte gjithashtu si synim t’i jepte mbështetje publike shefit të Shtabit të Përgjithshëm të Forcave të Mbrojtjes së Izraelit (IDF), Eyal Zamir.
Në javët para zgjedhjeve, Zamir dhe disa gjeneralë të tjerë kundërshtuan përpjekjet e Netanyahut për ta bindur Trumpin të ndërmerrte një sulm të përbashkët ndaj Iranit, ose për të provokuar Teheranin me qëllim rifillimin e luftës.
Madje Zamir paralajmëroi homologun e tij amerikan se një përshkallëzim i ri ushtarak mund të çonte në shtyrjen e zgjedhjeve në Izrael.
Siç raporton Haaretz, në atë kohë Trump ndryshoi qëndrim dhe vendosi të mos e miratonte një sulm izraelit ndaj Iranit përpara zgjedhjeve për Knessetin. Vendimin e shtyu të paktën deri pas zgjedhjeve të mesmandatit në Shtetet e Bashkuara, të zhvilluara javën e kaluar.
Tani, pas humbjes së shumicës në të dyja dhomat e Kongresit përballë demokratëve, deklaratat publike të presidentit amerikan sugjerojnë se ai ngurron ta rifillojë luftën.
Trump thotë se preferon të vazhdojë negociatat me Iranin, të ndërmjetësuara nga Katari, ndërkohë që po shton bllokadën detare amerikane dhe presionin ekonomik ndaj regjimit të Teheranit. Shpresa e tij është që këto masa ta detyrojnë Iranin të zbusë qëndrimet në tryezën e negociatave.
Përshtypja që krijohet nga zhvillimet e fundit, është se Netanyahu po përpiqet edhe një herë ta ndezë frontin e luftës. Ai mund ta bëjë këtë përmes një nisme të drejtpërdrejtë ushtarake ose duke përshkallëzuar qëllimisht tensionet, me synimin që të provokojë Iranin dhe ta tërheqë atë në një përballje të re.
Haaretz vëren se ushtria izraelite është e shqetësuar jo vetëm për mundësinë e rifillimit të luftimeve, por edhe për pasojat që një konflikt i ri do të kishte mbi procesin politik në vend.
Frika është se lufta mund të përdoret për të ndërprerë përpjekjet për formimin e qeverisë së re dhe për të ruajtur pushtetin e kryeministrit në largim. Siç u pa edhe nga fjalimi i tij agresiv në Knesset të martën, Netanyahu po lufton me të gjitha mjetet për të qëndruar në pushtet.
Ndërsa blloku i ndryshimit negocion për krijimin e një koalicioni të ri qeverisës, ai duhet të sigurohet gjithashtu që kryeministri të mos e zhysë vendin në aventura të tjera të rrezikshme ushtarake, si pjesë e përpjekjeve të tij të dëshpëruara për mbijetesë politike. \tesheshi
