Kleriku 56-vjeçar është bërë autoriteti më i lartë politik dhe fetar i vendit pas vdekjes së babait të tij, Ayatollah Ali Khamenei, në një sulm ajror të SHBA-së dhe Izraelit
Mojtaba Khamenei, një klerik që prej kohësh shihej si një nga figurat më me ndikim, por edhe më pak të dukshme në establishmentin politik të Iranit, është emëruar lideri i ri suprem i vendit pas vdekjes së babait të tij në një sulm ajror të SHBA-së dhe Izraelit, transmeton Anadolu.
Kleriku 56-vjeçar u zgjodh nga Asambleja e Ekspertëve e Iranit, përkatësisht nga organi prej 88 anëtarësh përgjegjës sipas Kushtetutës për emërimin e autoritetit më të lartë politik dhe fetar të vendit. Përzgjedhja e tij u bë sipas procedurës kushtetuese të vendosur dhe jo si një transferim trashëgimor i pushtetit, megjithëse prejardhja familjare dhe afërsia e tij me Ajatollah Ali Khamenei e kishin vendosur prej kohësh në qendër të spekulimeve për pasardhjen.
Me këtë emërim, Mojtaba bëhet lideri i tretë suprem i Republikës Islamike që nga revolucioni i vitit 1979, duke trashëguar udhëheqjen në një moment konflikti të ashpër rajonal dhe të pasigurisë së brendshme.
Jeta e hershme dhe prejardhja
Mojtaba lindi më 8 shtator të vitit 1969 në qytetin Mashhad në verilindje të Iranit, një nga qendrat kryesore fetare të vendit. Ai është djali i dytë i të ndjerit Ayatollah Ali Khamenei, i cili udhëhoqi Iranin si lider suprem nga viti 1989 deri në vrasjen e tij më shumë se një javë më parë në sulmet ajrore të SHBA-së dhe Izraelit, si dhe nip i klerikut Sayyed Javad Khamenei.
I rritur në një mjedis të ngarkuar politikisht, Mojtaba dëshmoi ngritjen e babait të tij si një figurë kyçe në Revolucionin Islamik dhe më vonë si president i Iranit, përpara se të merrte rolin e liderit suprem.
Ai u martua me Zahra Haddad-Adel, vajzën e Gholam-Ali Haddad-Adel, një politikan i shquar konservator dhe ish-kryetar i parlamentit, i cili aktualisht drejton një nga institucionet kryesore kulturore të Iranit.
Zahra ishte gjithashtu ndër ata që u vranë në sulmin SHBA-së dhe Izraelit që kishte në shënjestër kompleksin rezidencial të familjes Khamenei në kryeqytetin Teheran. Mojtaba i mbijetoi sulmit, por humbi edhe nënën, motrën, kunatin dhe nipërit e tij.
Arsimi dhe trajnimi klerik
Si shumë figura brenda establishmentit klerikal të Iranit, Mojtaba ndoqi arsimin fetar në qytetin Qom, që është qendra kryesore e studimeve teologjike shiite në vend dhe shtëpia e seminareve që trajtojnë klerik të Iranit.
Ai studioi jurisprudencën dhe teologjinë islame nën drejtimin e disa dijetarëve të shquar konservatorë, përfshirë Ayatollah Mahmoud Hashemi Shahroudi, Ayatollah Lotfollah Safi Golpaygani dhe Mohammad-Taqi Mesbah-Yazdi, një ideolog me ndikim që ka mentoruar shumë figura konservatore politike në Republikën Islamike.
Sipas analistëve iranianë, Mojtaba ka kaluar pjesën më të madhe të karrierës së tij duke dhënë mësim në seminaret e qytetit Qom, përfshirë edhe klasat e avancuara të jurisprudencës të njohura si “dars-e kharej”, që konsiderohen niveli më i lartë i arsimit seminar.
Raporte të fundit sugjeruan se ai kishte pezulluar përkohësisht disa nga ligjëratat e tij për arsye personale, megjithëse kjo nuk është konfirmuar në mënyrë të pavarur.
Pavarësisht se ka kaluar dekada në establishmentin klerikal, Mojtaba nuk ka mbajtur kurrë një post zyrtar qeveritar dhe nuk ka shërbyer në ndonjë detyrë të zgjedhur apo ekzekutive.
Roli dhe ndikimi
Media ndërkombëtare shpesh e portretizon Khamenein si një figurë në errësirë me ndikim të mundshëm prapa skenave. Dukshmëria e tij e kufizuar në publik e përforcon këtë imazh, pasi nuk ka fjalime të shumta publike, intervista apo manifeste politike që shpjegojnë qartë qëndrimet e tij.
Emri i tij është shfaqur periodikisht në diskutimet politike në Iran, zakonisht në lidhje me zgjedhjet presidenciale ose me spekulime rreth kandidatëve që ai mund të mbështesë.
Megjithatë, vetë Mojtaba rrallë është përfshirë në debate politike publike. Paraqitjet e tij kanë qenë kryesisht të kufizuara në ceremoni zyrtare, përkujtime kombëtare dhe tubime fetare të transmetuara nga mediat shtetërore iraniane.
Herën e fundit ai u pa publikisht gjatë një tubimi pro-qeveritar pas protestave të gjera që ndodhën më herët këtë vit.
Sipas raporteve iraniane, Mojtaba mori pjesë edhe në Luftën Iran-Irak në fund të viteve 1980, kur babai i tij shërbente si president.
Raportohet se ai iu bashkua njësive vullnetare si i ri, duke shënuar përvojën e tij të parë me çështjet ushtarake.
Disa media perëndimore e kanë lidhur gjithashtu me Korpusin e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), një nga institucionet më të fuqishme në Iran, megjithëse ai nuk mban asnjë rol formal aty.
Pasardhja nën kërcënim
Mojtaba Khamenei po merr mantelin e lidershipit të kombit në një nga momentet më të paqëndrueshme në historinë moderne të Iranit.
Tranzicioni zhvillohet gjithashtu nën kërcënime të drejtpërdrejta nga Izraeli, liderët e të cilit janë zotuar të vrasin çdo lider iranian që do të zgjidhet për të pasuar Khamenein.
“Çdo lider i zgjedhur nga regjimi terrorist iranian për të vazhduar udhëheqjen e planit për shkatërrimin e Izraelit, për të kërcënuar SHBA-në, botën e lirë dhe vende në rajon, si dhe për të shtypur popullin iranian, do të jetë një objektiv i sigurt për eliminim, pavarësisht emrit të tij apo vendit ku fshihet”, tha ministri izraelit i Mbrojtjes, Israel Katz, në platformën sociale amerikane X.
Këto kërcënime theksojnë presionin e jashtëzakonshëm që rrethon procesin e pasardhjes, duke e vendosur Mojtaban në qendër të një përballjeje gjeopolitike që shtrihet shumë përtej kufijve të Iranit.
