Zgjerimi me partneritete ekonomike, korridore energjetike dhe diplomaci rajonale
Pas samitit të NATO-s, Turqia planifikon të zgjerojë praninë e saj në Siri dhe Irak, megjithëse natyra e këtij zgjerimi do të ndryshojë nga njëri vend te tjetri.
Sipas burimeve të njohura me zhvillimet, Ankaraja mund të kalojë në muajt e ardhshëm në fazën e zbatimit të përpjekjeve për të vendosur një prani më të qëndrueshme në Sirinë qendrore.
Paralelisht, synon të lehtësojë procesin e integrimit mes Damaskut dhe YPG-së, si dhe të thellojë bashkëpunimin ekonomik me Sirinë përmes projekteve energjetike.
Duke e parë rajonin përmes prizmit të stabilitetit, partneritetit dhe zhvillimit, Turqia po ndërton një bosht të ri veri-jug që synon të lidhë vendet e rajonit përmes infrastrukturës dhe bashkëpunimit ekonomik, në vend të zgjerimit territorial.
Në këtë kuadër, Ankaraja, Bagdadi dhe Erbili po diskutojnë zgjerimin e projektit Rruga e Zhvillimit të Irakut, duke e shndërruar atë nga një korridor tokësor në një rrjet tranziti energjetik dhe tregtar.
Ky plan ka marrë rëndësi të veçantë pas krizës së Ngushticës së Hormuzit, e cila ka nxjerrë në pah nevojën për rrugë alternative të transportit të energjisë.
Njëkohësisht, Turqia pritet të ndërmarrë hapa për t’i dhënë drejtim më të qartë negociatave me PKK-në, të cilat i konsideron pjesë të procesit të stabilizimit të brendshëm dhe të strategjisë së saj rajonale.
Boshti veri-jug përfshin edhe projektin hekurudhor që nis në Arabinë Saudite dhe synon të lidhet me Turqinë përmes Irakut. Për Ankaranë, ky projekt nuk është vetëm një investim në transport, por pjesë e një rrjeti më të gjerë ekonomik dhe energjetik.
Ministri turk i Transportit dhe Infrastrukturës ka deklaruar se projekti nuk përfshin vetëm autostrada dhe hekurudha, por edhe linja energjie dhe komunikimi.
Sipas tij, nëse korridori dhe Hekurudha moderne e Hixhazit do të ishin përfunduar, bota nuk do të ishte kaq e varur nga zhvillimet në Ngushticën e Hormuzit. Ai shtoi se Turqia pret uljen e tensioneve në rajon për të vazhduar me realizimin e projektit.
Ndër projektet që po shqyrtohen janë edhe Tubacioni Strategjik Basra-Haditha-Kirkuk dhe gazsjellësi Akkas (Anbar)-Bagdad. Duke i lidhur këto me qendrat energjetike të Baijit dhe Daurës, synohet forcimi i qëndrueshmërisë së Irakut dhe Qeverisë Rajonale të Kurdistanit ndaj krizave, si dhe krijimi i rrugëve të reja tregtare dhe energjetike.
Megjithëse ecuria e negociatave me PKK-në pritet të ndikojë në suksesin e këtyre planeve, Ankaraja beson se bashkëpunimi me Bagdadin dhe Erbilin mund të zbusë çdo pengesë.
Paralelisht, po shqyrtohen edhe korridore të tjera që do të lidhin Arabinë Saudite me Turqinë përmes Jordanisë, Sirisë dhe Irakut, projekte që tashmë kanë tërhequr interesin e investitorëve privatë.
Strategjia turke mbështetet te siguria energjetike, diversifikimi i rrugëve të tranzitit dhe krijimi i partneriteteve rajonale. Ankaraja beson se roli i saj si ndërmjetëse për stabilitetin dhe si qendër energjetike mund të sjellë përfitime për të gjitha palët dhe të ndryshojë ekuilibrat në Lindjen e Mesme gjatë dekadës së ardhshme.
Megjithatë, sipas autorit, Izraeli mbetet pengesa më e madhe për realizimin e këtij vizioni. Politika e tij agresive dhe ekspansioniste, e mbështetur nga veprimet ushtarake, shihet si faktor destabilizues në rajon.
Edhe pse Turqia dëshiron ta shtrijë strategjinë e saj veri-jug edhe në Liban, duke përfshirë shtetet e rajonit në këtë proces, zhvillimet në kufirin sirian dhe në frontin libanez kanë pezulluar planet e Ankarasë për Bejrutin dhe Tripolin.
Në terma afatshkurtër dhe afatmesëm, kjo qasje mund të krijojë kushte për transformim ekonomik dhe politik në rajon. Ndryshe nga modeli që autori ia atribuon Izraelit ose analizat tradicionale perëndimore, strategjia turke mbështetet në tre shtylla kryesore: stabilitetin, partneritetin dhe zhvillimin. /tesheshi
