Deklarata: “Arabia Saudite, njohje e Izraelit në këmbim të marrëveshjes bërthamore”
Një marrëveshje e madhe bërthamore e shpallur midis SHBA-së dhe Arabisë Saudite varet nëse Riadi i bashkohet Marrëveshjeve të Abrahamit, domethënë njeh shtetin e Izraelit, tha Presidenti i SHBA-së Donald Trump.
“Marrëveshja e Energjisë Bërthamore Civile, e cila zbatohet ekskluzivisht për përdorime jo-ushtarake ose jo-ushtarake, do të miratohet, por varet tërësisht nëse Arabia Saudite i bashkohet Marrëveshjeve të Abrahamit shumë të vlerësuara dhe të suksesshme,” shkroi Trump në një postim në rrjetin social Truth Social.
Deklaratat e Trump-it vijnë pas kritikave nga ekspertët të cilët paralajmërojnë se kjo marrëveshje mund të paraqesë një rrezik për përhapjen e ardhshme të armëve bërthamore në një rajon tashmë të paqëndrueshëm, raporton BBC.
Çështja e programit bërthamor ka qenë në qendër të konfliktit disamujor midis SHBA-së dhe Izraelit me Iranin.
Në vitin 2020, Trump ndërmjetësoi Marrëveshjet e Abrahamit, të cilat arritën një normalizim historik të marrëdhënieve midis Izraelit dhe dy vendeve arabe – Emirateve të Bashkuara Arabe dhe Bahreinit.
Sudani dhe Maroku gjithashtu kanë normalizuar marrëdhëniet me Izraelin.
Arabia Saudite e ka bërë të qartë se normalizimi i marrëdhënieve me Izraelin do të kërkonte së pari vendosjen e një rruge të qartë drejt krijimit të një shteti palestinez. Por kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka hedhur poshtë idenë e shtetësisë palestineze, duke e quajtur atë të papranueshme për sigurinë e vendit të tij.
Ambasada saudite në Uashington të enjten nuk pranoi të komentojë mbi pretendimin e Trump-it se një marrëveshje do të kërkonte që mbretëria t’i bashkohej Marrëveshjeve të Abrahamit.
Trump është përpjekur të mbështetet në marrëveshjet e vitit 2020, të cilat zgjeruan numrin e vendeve të Lindjes së Mesme që kanë marrëdhënie diplomatike me Izraelin. Arabia Saudite është fuqia më e rëndësishme arabe në Lindjen e Mesme dhe Trump e sheh bashkimin e mbretërisë me marrëveshjet si thelbësore për vendosjen e stabilitetit afatgjatë në rajon.
Marrëveshja e re bërthamore, e njoftuar të mërkurën, pritet të zgjasë 30 vjet dhe të përfshijë kompani amerikane në zhvillimin e programit. Ajo mund të lejojë ndërtimin e një impianti të pasurimit të uraniumit në Arabinë Saudite pas një studimi të përbashkët SHBA-Saudite, sipas një personi të njohur me çështjen, i cili nuk ishte i autorizuar të fliste publikisht dhe foli në kushte anonimiteti, raportoi AP.
Marrëveshja, sipas qeverive të SHBA-së dhe Arabisë Saudite, duhet t’i paraqitet Kongresit për shqyrtim.
Marrëveshja nuk përfshin një Protokoll Shtesë nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike (IAEA), i cili do të lejonte nivele më të larta monitorimi, inspektimesh dhe verifikimi, sipas një personi tjetër të njohur me vendimin. /tesheshi
