“Gropose ekzistencën tënde në tokën e mosnjohjes, sepse ajo që mbin pa u groposur nuk piqet tamam.”
Kjo urtësi e thellë e Ibn Atail’lah el-Iskenderi, nga vepra “Hikem el-Ataije” nuk është thjesht një thënie asketike, ajo është një hartë shpirtërore, një metodologji e rritjes së brendshme dhe një ligj i heshtur i pjekurisë.
Në një kohë ku njeriu matet me dukje dhe famë, kjo urtësi na rikthen tek parimi themelor “Çdo rritje e vërtetë fillon në fshehtësi.”
Muaji Ramazan është pikërisht kjo tokë e padukshme ku njeriu gropos veten për të rilindur ndryshe. Agjërimi nuk është vetëm përmbajtje nga ushqimi dhe pija, ai është një proces i heshtur çlirimi nga varësitë e brendshme. Është disiplinë e dëshirës, edukim i shikimit dhe pastrim i qëllimit.
Agjërimi e dobëson zërin e nefsit dhe e forcon vetëdijen për praninë hyjnore. Njeriu agjëron larg syve të njerëzve, askush nuk e di me siguri nëse ai po agjëron apo jo. Kjo fshehtësi është thelbi i tij. Në këtë dimension, Ramazani bëhet një shkollë e sinqeritetit, ku veprat nuk ushqehen me duartrokitje, por me vetëdije.
Nuk është rastësi që Ramazani është edhe muaji i Kur’anit. Fjala Hyjnore filloi në vetmi, në heshtjen e shpellës Hira, përpara se të bëhej dritë për njerëzimin. Shpallja nuk lindi në zhurmë, por në përqendrim. Nuk u dha në qendër të tregut, por në një zemër të përgatitur nga meditimi.
Kështu edhe sot, Kur’ani nuk zbret në një zemër të shpërndarë. Ai kërkon hapësirë të brendshme. Kërkon qetësi, kërkon një lloj “groposjeje” nga shpërqendrimet, në mënyrë që fjala e përjetshme të zërë rrënjë.
Ligji i farës dhe ligji i shpirtit
Fara nuk e shpall veten mbi sipërfaqe. Ajo zhduket, kalbet dhe shndërrohet. Dhe pikërisht në këtë humbje të dukshme qëndron fillimi i jetës së saj. Ky është ligji i rritjes shpirtërore.
Egoja dëshiron të shfaqet menjëherë, të njihet, të përmendet, të afirmohet. Por pjekuria kërkon kohë në errësirë. Ramazani është një errësirë e ndritur pjellore, një hapësirë ku njeriu mëson të jetë me Zotin para se të jetë me njerëzit.
Kur’ani na mëson: “Dhe përmende Zotin tënd me vete, me përulësi dhe frikë…” (A’raf, 205). Përmendja e fshehtë është themel i përmendjes publike. Nëse zemra nuk është mësuar me Allahun e Lartësuar në vetmi, ajo nuk do ta mbajë dot peshën e përfaqësimit të Tij para të tjerëve.
Midis mosnjohjes dhe emanetit
Islami nuk e refuzon veprimin publik. Përkundrazi, ai ndërton shoqëri, udhëheq, reformon. Por ekziston një rend i brendshëm:
Së pari, pastrimi.
Pastaj, përgjegjësia.
Ai që nuk e ka përballuar vetminë, do ta ketë të vështirë të përballojë famën. Ai që nuk e ka disiplinuar egon në errësirë, rrezikon të verbohet nga drita e njohjes.
Ramazani na mëson pikërisht këtë rend. Tridhjetë ditë “tërheqje” përpara se të rikthehemi në ritmin e zakonshëm të jetës. Tridhjetë ditë ku njeriu e rishkruan marrëdhënien e tij me ushqimin, me fjalën, me shikimin, me kohën. Është një proces i brendshëm rindërtimi, që nuk kërkon dëshmitarë njerëzorë.
Muaji i Kur’anit dhe rindërtimi i brendshëm
Kur Ramazani quhet “Muaji i Kur’anit”, kjo nuk është vetëm një thirrje për lexim sasior, është ftesë për riformësim. Kur’ani nuk synon të shtojë informacion, ai synon të ndryshojë strukturën e brendshme të njeriut.
Çdo ajet është një pasqyrë dhe çdo sure është një udhërrëfyes. Por ky udhëtim kërkon heshtje. Kërkon distancim të përkohshëm nga zhurmat që e shpërndajnë mendjen dhe e trazojnë zemrën.
Në këtë kuptim, Ramazani është një laborator i fshehtë i transformimit. Në të, njeriu mëson të jetojë pa u mbështetur në shikimin e të tjerëve. Mëson të japë sadaka pa u përmendur, të falet natën pa u parë, të qajë në sexhde pa dëshmitarë dhe pikërisht aty piqet.
Kultura e rrënjëve
Shoqëria moderne shpesh nxit rezultate të menjëhershme dhe dukje të shpejtë. Por rrënjët nuk rriten me nxitim. Ato kërkojnë thellësi, durim dhe kohë.
Nëse duam një brez me qëndrueshmëri shpirtërore, duhet të kultivojmë kulturën e rrënjëve në shkolla, në xhami, në familje, të mësojmë se vlera nuk qëndron në dukshmëri, por në thellësi, jo në përmendje, por në përkushtim, jo në zë të lartë, por në qëndrueshmëri.
Ramazani është rikujtimi vjetor i këtij parimi. Ai na fton të fillojmë nga poshtë, nga ndërtimi i fshehtë, nga korrigjimi i qëllimit. Ai na mëson se transformimi i madh i jashtëm lind nga një revolucion i heshtur i brendshëm.
Nga toka e sinqeritetit dhe durimit, me lejen e Allahut, mbin një pemë që nuk thyhet nga erërat e kohës. Një pemë me rrënjë në thellësi dhe degë që prekin qiellin.
Le të jemi prej atyre që në këtë muaj e groposin egon për të rilindur me zemër të pastruar.
Le të jemi prej atyre që rriten në heshtje dhe piqen në dritën e Kur’anit.
Amin.
