Vërtet, ligjet hyjnore përbëjnë sistemin e përgjithshëm të ligjeve që sundon procesin e zhvillimit të qytetërimit njerëzor; ato rregullojnë lëvizjen e jetës dhe të qenieve të gjalla, mëkëmbësinë njerëzore, ekzistencën kozmike dhe rrjedhën e shoqërive në përgjithësi, si dhe sjelljen e njeriut dhe veprimtarinë e tij brenda shoqërisë, formësimin e tij në botën e dëshmisë (dynjanë) dhe rolin e tij në histori në veçanti. Ato synojnë reformimin e njeriut – në vetvete, në shoqëri, në umet dhe në qytetërim – në jetën e kësaj bote dhe lumturimin e tij në botën tjetër, si dhe realizimin e dëshmisë së tij qytetëruese ndër popuj.
Pra, ligjet e Allahut të Lartësuar janë metodologjia hyjnore në drejtimin e universit, në ndërtimin e tij dhe në ruajtjen e rendit të jetës njerëzore. Ato janë rregullat dhe parimet themelore që Allahu i Lartësuar ka përcaktuar për udhëzimin e njerëzve dhe për rregullimin e kësaj bote, fesë dhe botës së tyre të ardhshme, në përputhje me urtësinë, drejtësinë dhe vullnetin e Tij absolut.
Kujdesi ndaj ligjeve hyjnore mbetet një fushë ende e hapur nga pikëpamja ideore në mendimin islam, e cila ka nevojë për përqendrim, reflektim, themelim teorik, ndërgjegjësim, përvetësim dhe zbatim praktik.
Kjo për shkak se ndërtimi i vetëdijes se Kurani Fisnik përfaqëson një përmbledhje të plotë, gjithëpërfshirëse të një sistemi ligjor fetar, qytetërues dhe kozmik, është ndër çështjet më të rëndësishme që duhet të trajtohen nga studimet bashkëkohore islame, shoqërore, psikologjike dhe humane. Sepse ngritja e vështrimit tonë ndaj ajeteve të Kuranit në këtë nivel të vetëdijes së ligjeve i mundëson umetit të përfitojë maksimalisht nga udhëzimet e tij madhore dhe nga dritat e tij të holla, për realizimin e ringjalljes qytetëruese dhe dëshmisë së tij civilizuese.
Kurani Fisnik i ka dhënë mendjes njerëzore çelësat e jetës, universit dhe njeriut. Ky ndërtim madhështor dhe kjo hapësirë e gjerë e mbushur me sekrete dhe simbole nuk mund të kuptohet dhe të perceptohet në thelb, as të kuptohen ligjet që e drejtojnë dhe rregullojnë, pa fikhun e ligjeve, i cili është çelësi i jetës.
Cilat janë, pra, efektet shoqërore të ligjeve hyjnore?
Efekti i parë: Mbrojtja nga rënia shoqërore
Përfitimi nga ligjet hyjnore ka efekte të shumta shoqërore. Ato u ofrojnë njerëzve njohuri teorike dhe praktike, në mënyrë që të mos bien në gabimet dhe fatkeqësitë në të cilat kanë rënë shoqëritë para tyre; ose t’i shpëtojnë nëse tashmë kanë rënë në to; ose, të paktën, t’u japin qëndrueshmërinë e atij që i kupton dhe i njeh ato.
Shembulli i atij që i njeh ligjet hyjnore është si ai që ecën në një shkretëtirë me hartë dhe busull, ndërsa shembulli i atij që i injoron ato është si ai që endet i humbur në tokë, i përmbysur në fytyrë, pa dije dhe pa udhërrëfyes.
Përveç kësaj, ligjet hyjnore zbulojnë shkaqet e prishjes, heqin perden nga shkaqet e shkatërrimit, zgjojnë në njeri natyrën e mirësisë, virtytit dhe drejtësisë, e thërrasin atë në drejtësi, rishqyrtim qëndrimesh dhe kontroll të sjelljes dhe veprimeve të tij. Ato gjithashtu paraqesin një përvojë të plotë historike, ku popujt, grupet dhe shoqëritë gjejnë atë që ua ndriçon rrugën dhe ua çel shikimin për të parë pasojat e zgjedhjeve të tyre, qofshin negative apo pozitive, përparim apo rrënim, zgjerim apo tkurrje.
Umeti mysliman nuk mund ta rifillojë ringjalljen e tij qytetëruese dhe të riaktivizojë energjitë e tij shpirtërore dhe materiale, përderisa nuk i kthehet vetes sërish në Librin e Allahut dhe në Sunetin e Pejgamberit (a.s), duke u përballur drejt me ligjet e përmendura në shpalljen hyjnore, duke e matur realitetin me to, duke zbuluar zgjidhjet, mënyrat e zbatimit dhe duke vendosur programe e plane për t’u ngritur nga prapambetja dhe për të kapërcyer rënien qytetëruese.
Efekti i dytë: Ligjet hyjnore i drejtojnë shoqëritë drejt sigurisë dhe stabilitetit
Kur tekstet e shpalljes e udhëzojnë njerëzimin drejt kuptimit të ligjeve hyjnore, përshtatjes me to dhe veprimit sipas tyre, kjo është shprehje e kujdesit hyjnor për njeriun dhe e mëshirës së Allahut të Lartësuar, që e merr për dore individin, shoqërinë dhe umetin drejt brigjeve të sigurisë, për t’u përballur me rrethanat shoqërore në mënyrë të dobishme dhe frytdhënëse.
Ligjet e Allahut nuk ndryshojnë, nuk zëvendësohen dhe nuk favorizojnë askënd. Kush i kupton ato, është i aftë për ndryshim, rinovim dhe reformë; kush nuk i kupton, bëhet i nënshtruar ndaj tyre, në vend që t’i vërë ato në shërbim të vet.
Efekti i tretë: Ligjet hyjnore si pikënisje e ringjalljes shoqërore
Vetëdija për ligjet hyjnore dhe ecja sipas udhëzimit të tyre është hyrja kryesore dhe pikënisja e saktë për ringjalljen e shoqërive. Pa njohjen e ligjeve të shoqërisë njerëzore dhe të universit, përpjekjet reformuese do të hidhen në shkretëtirën e asgjësë.
Mosmarrja seriozisht e ligjeve të Allahut çon në shpërdorimin e energjive të umetit dhe në pengimin e përparimit të tij qytetërues.
Efekti i katërt: Nevoja ndaj ligjeve, paralajmërim për shembjen e shoqërive
Shkatërrimi i shoqërive të mëparshme nuk ndodhi për shkak të mungesës së zhvillimit material, por për shkak të mangësisë në adhurimin e Allahut dhe devijimit nga metodologjia e Tij e ligjeve.
Hadithi i njohur për “shkumën e përroit” përkthehet dhe ruan kuptimin e tij si paralajmërim për dobësimin e brendshëm të umetit
Efekti i pestë: Ligjet hyjnore si busull orientuese e shoqërive
Ajo që e dallon umetin mysliman është zotërimi i tekstit hyjnor autentik (Kuranit), i Sunetit të saktë profetik dhe i përvojës praktike të zbatimit të tyre në realitet. Këto përbëjnë busullën që përcakton drejtimin dhe kriterin për vlerësimin e saktësisë së veprimit njerëzor.
Kush zotëron vetëdijen e ligjeve, zotëron busullën që e udhëzon në drejtimin e duhur dhe nuk e lë të humbasë në rrugët e jetës.
Efekti i gjashtë: Parashikimi i së ardhmes së shoqërive
Ligjet hyjnore janë ligje të përgjithshme, të qëndrueshme dhe të pandryshueshme. Ato kanë vepruar në të kaluarën, veprojnë në të tashmen dhe do të veprojnë në të ardhmen, sipas vullnetit dhe urtësisë së Allahut të Lartësuar, pa marrë parasysh kohën dhe vendin.
Prandaj, ligjet hyjnore synojnë ndreqjen e jetës së individëve dhe shoqërive, për të realizuar të mirën e kësaj bote dhe të botës tjetër, duke garantuar siguri, stabilitet dhe paqe. Kush ecën në përputhje me to, ngrihet; kush devijon prej tyre, bie.
“Dhe kurrë nuk do të gjesh ndryshim në ligjin e Allahut.”[1]
Autor: Reshid Kuhus
Përktheu: Elton Harxhi
By: ardhmëriaonline.com
[1] – Sure Ahzab: 62.
