Kreu i Agjencisë Kombëtare të Inteligjencës së Turqisë (MIT), Ibrahim Kalin deklaroi se bota po përjeton “në të njëjtën kohë” ndryshime të tilla si pasiguria, polarizimi dhe fragmentimi, duke vënë në dukje se në NATO “partneriteti i fortë dhe marrëdhëniet e barabarta janë të një rëndësie kritike”, raporton Anadolu.
Sipas informacioneve të marra nga burimet e sigurisë, kreu i MIT-it, Kalin foli në programin “Aleatët në Ankara”, i cili u organizua në “Ankara Palas” në kuadër të Samitit të 36-të të Krerëve të Shteteve dhe Qeverive të NATO-s, në bashkëpunim me Drejtorinë e Komunikimit të Presidencës së Turqisë, Konferencën e Sigurisë së Mynihut (MSC) dhe Fondacionin për Kërkime Politike, Ekonomike dhe Sociale (SETA).
Kreu i MIT-it, Kalin tha se është e pamundur të përkufizohet siguria vetëm si një koncept ushtarak, duke deklaruar se aleanca e NATO-s “duhet t’i përshtatet këtij realiteti të ri”.
“Kjo (situatë) ngarkon mbi të gjithë ne përgjegjësinë për të kontribuar në mjedisin e sigurisë strategjike”, tha Kalin. Duke shprehur se bota po përjeton “në të njëjtën kohë” ndryshime si pasiguria, rivaliteti strategjik, polarizimi dhe fragmentimi, Kalin nënvizoi se siguria, kërcënimet dhe identitetet po evoluojnë në një formë hibride.
“Përkufizimet tradicionale si kombet, kufijtë dhe shtetet janë bërë hibride dhe shumëdimensionale dhe kjo situatë kërkon një rivlerësim të përkufizimit të shtetit, individëve, shoqërive dhe aleancave të sigurisë”, tha ai.
Duke theksuar se në Aleancë “partneriteti i fortë dhe marrëdhëniet e barabarta janë të një rëndësie kritike”, Kalin vuri në dukje se gjatë dekadave të fundit, “mungesa e koherencës dhe barazisë” midis shteteve anëtare është bërë një nga kritikat e brendshme të Aleancës.
Kalin vuri në dukje se koncepti i sigurisë kolektive në kontekstin e NATO-s bazohet në idenë “Askush nuk është i sigurt derisa të gjithë të jenë të sigurt” dhe tha: “Prandaj, në tekstin e Aleancës kërkohet që ‘nëse një shtet anëtar kërcënohet ose përballet me një sulm, të gjithë anëtarët duhet t’i përgjigjen kësaj’, por se kjo nuk është zbatuar gjithmonë”.
– Elementi i rëndësishëm i Aleancës: “Plotësueshmëria”
Kalin tha se qëndrueshmëria strategjike dhe diplomacia parandaluese janë elemente të rëndësishme në mjedisin aktual të sigurisë, duke vënë në dukje se qëndrueshmëria nënkupton “të kesh kapitalin dhe thellësinë e mjaftueshme për t’u përballur me problemet e sigurisë”.
Duke nënvizuar rëndësinë e ndarjes së kapaciteteve në margjinat e Aleancës, Kalin tha: “Asnjë vend anëtar nuk mund t’i ketë të gjitha kapacitetet në botë, prandaj ndarja është e rëndësishme. Plotësueshmëria është një element i rëndësishëm i Aleancës. Për këtë arsye, aleanca strategjike është koncept kolektiv. Çdo anëtar përpiqet të ketë sovranitetin, pavarësinë ose qëndrueshmërinë e tij strategjike, por të gjitha këto kapacitete të ndryshme kanë kuptim kur bashkohen; prandaj programet e sigurisë brenda Aleancës dhe programet e industrisë së mbrojtjes janë jashtëzakonisht të rëndësishme, por përsëri duhet të bazohen në konceptin e përgjegjësisë së përbashkët”.
Duke u shprehur se kapacitetet industriale në industrinë e mbrojtjes duhet të ndahen dhe në këtë mënyrë parandalimi që do të shfaqet mund të zhvillojë “kapacitete parandaluese”, Kalin tha: “Parandalimi, në thelb, do të thotë që ju të keni aftësi të mjaftueshme për të parandaluar çdo rival ose kërcënim përpara se ai të fillojë të shfaqet”.
– “Pasiguria nuk do të thotë domosdoshmërisht kaos”
Kalin deklaroi se nëse mjedisi i sigurisë strategjike “nuk mbahet i besueshëm dhe i shëndetshëm”, konfliktet dhe luftërat do të bëhen të pashmangshme, duke nënvizuar se është e rëndësishme që aleanca e NATO-s të bëjë “investime kolektive të sigurisë strategjike”.
Duke thënë se duhet të vendoset ekuilibër midis unitetit dhe diversitetit, Kalin foli si vijon: “Pasiguria është një tipar i kohës sonë, por pasiguria nuk do të thotë domosdoshmërisht kaos. Pasiguria mund t’ju japë mundësinë të mendoni në nivele të shumta. Pasiguria mund t’ju detyrojë të bëni planin A, planin B, planin C. Nëse Plani A nuk funksionon, ju duhet të ndryshoni te Plani B. Mendoj se kjo na bën të gjithëve më qëndrueshëm”.
– Ndërveprimi me rajone të ndryshme të botës
Kalin tha se nuk mendon se ka një përkufizim të qendrës për NATO-n dhe nënvizoi se kur bazohemi në kritere si fuqia, numri i ushtarëve, kapaciteti dhe kontributi industrial në margjinat e Aleancës, Turqia ka një nga industritë më të mëdha dhe më të fuqishme të mbrojtjes në botë.
Kalin tërhoqi vëmendjen se Turqia, për shkak të faktit se ka “ushtrinë e dytë më të madhe”, ngrihet në një pozicion mjaft të lartë dhe mund të vendosë ndërveprim me rajone të ndryshme të botës si Lindja e Mesme, Azia Qendrore, Deti i Zi, Rusia dhe Afrika.
Duke vënë në dukje se është në dijeni që në literaturën ndërkombëtare Turqia cilësohet si “krahu jugor i NATO-s” dhe se kjo është e saktë vetëm nga pikëpamja gjeografike, Kalin tha: “Është e saktë, por a e quajmë ne Britaninë e Madhe si vend të krahut verior të NATO-s? Jo, nuk e quajmë. Përkufizimi i vazhdueshëm i Turqisë si një vend i krahut jugor të NATO-s është një situatë e pakuptueshme. NATO ka vetëm një qendër, dhe ajo është në Bruksel. Përveç kësaj, ne nuk e konsiderojmë të saktë përkufizimin e marrëdhënies qendër-periferi. Ne nuk e pranojmë vendosjen e hierarkive midis aleatëve në NATO. Ne bazohemi në bashkëpunimin mbi bazën e marrëdhënieve të barabarta”.
– Samiti i NATO-s në Ankara
Në Samitin e Ankarasë, i cili nisi sot nën mikpritjen e Turqisë dhe do të zgjasë dy ditë, përveç 32 vendeve anëtare po marrin pjesë liderë të disa partnerëve të NATO-s nga Azia-Paqësori si dhe të ftuar të ndryshëm si presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelenskyy.
Në Samitin e 36-të të Krerëve të Shteteve dhe Qeverive të NATO-s, liderët u mblodhën fillimisht në Forumin më gjithëpërfshirës të deritanishëm të Industrisë së Mbrojtjes të NATO-s. Nesër në seanca do të trajtohen pikat kryesore të agjendës së samitit.
Në samit, pavarësisht tensioneve në rritje së fundmi në marrëdhëniet transatlantike, aleatët pritet të japin mesazh uniteti dhe solidariteti. Mes pikave kryesore të agjendës është ndërtimi i vizionit “NATO 3.0”, i cili parashikon që Evropa të marrë udhëheqjen në mbrojtjen konvencionale dhe rivlerësimin e pranisë ushtarake të SHBA-së në Evropë.
Në samit, ku do të trajtohet edhe e ardhmja e mbështetjes për Ukrainën, aleatët pritet të marrin zotime për rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes dhe të kapaciteteve të prodhimit të industrisë së mbrojtjes.
Samiti i NATO-s në Ankara spikat gjithashtu si Samiti i NATO-s me pjesëmarrjen më të dendur të shtypit ndërkombëtar deri më sot.
