Kryetari i Presidencës së Bosnjë dhe Hercegovinës, Denis Beqiroviq, shënoi të enjten Ditën Ndërkombëtare të Reflektimit dhe Përkujtimit të Gjenocidit të vitit 1995 në Srebrenicë, duke paralajmëruar se mohimi i kësaj mizorie mbetet “një akt antinjerëzor dhe anticivilizues”, raporton Anadolu.
Duke folur në një aktivitet të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së në Nju Jork, Beqiroviq tha se miratimi i rezolutës së OKB-së që njeh këtë ditë “është një triumf i së vërtetës, një hap drejt drejtësisë dhe inkurajim për Bosnjë e Hercegovinën dhe gjithë botën”.
Duke theksuar se më shumë se 8.000 burra dhe djem myslimanë boshnjakë u vranë gjatë masakrës së vitit 1995, ai tha se “gjenocidi ndaj boshnjakëve nuk është statistikë. Këto nuk janë numra. Bëhet fjalë për jetë njerëzore të shuara”.
Ai shtoi se viktimat ishin “njerëz që kishin emra, familje dhe ëndrra, fëmijë që nuk u rritën kurrë, nëna, bijtë e të cilave nuk u kthyen kurrë në shtëpi”.
Beqiroviq tha se shtetet që përballen me të kaluarën e tyre “tregojnë përgjegjësi ndaj brezave të ardhshëm”, ndërsa ato që mohojnë faktet e vërtetuara me vendime gjyqësore “mbeten të bllokuara në zinxhirët e urrejtjes dhe paqëndrueshmërisë”.
“Mohimi i gjenocidit ndaj boshnjakëve është akt anticivilizues. Është fyerje ndaj të vdekurve dhe një kërcënim i ri për të gjallët”, tha ai.
Ai i bëri thirrje komunitetit ndërkombëtar të “mbrojë integritetin e së drejtës ndërkombëtare dhe autoritetin e institucioneve ndërkombëtare”, duke paralajmëruar kundër lejimit që “faktet e vërtetuara nga vendimet gjyqësore të bëhen objekt i llogarive politike”.
Beqiroviq tha se e vërteta dhe drejtësia mbeten themeli për paqe të qëndrueshme, duke theksuar se “pa të vërtetë nuk ka besim dhe pa drejtësi nuk ka pajtim”.
Ai shtoi se “përkujtimi i Srebrenicës nuk është vetëm detyrë ndaj viktimave; është përgjegjësi ndaj brezave të ardhshëm”.
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, në një mesazh të përcjellë nga shefi i kabinetit të tij, Earle Courtenay Rattray, tha se komuniteti ndërkombëtar duhet të mbetet vigjilent ndaj shenjave paralajmëruese të krimeve mizore.
“Kriminelët e dënuar të luftës lavdërohen. Ne nuk mund t’u kthejmë shpinën këtyre shenjave paralajmëruese”, tha Rattray në emër të Guterresit. “Duhet të veprojmë herët, sepse parandalimi është detyrë e përbashkët dhe mbrojtja jonë më e sigurt”, shtoi ai.
Presidentja e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, Annalena Baerbock, në një mesazh me video, tha se gjenocidi fillon shumë përpara se të shpërthejë dhuna masive.
“Gjenocidi… nuk fillon me varreza masive; ai fillon me urrejtje dhe diskriminim, me përpjekje për t’i ndarë njerëzit në ‘ne’ dhe ‘ata’, me politika dhe retorikë që ua heqin njerëzve dinjitetin”, tha ajo.
– Gjenocidi i Srebrenicës
Më 11 korrik 1995, forcat serbe të Bosnjës nën komandën e Ratko Mlladiqit pushtuan Srebrenicën, një zonë e sigurt e mbrojtur nga OKB-ja. Civilët boshnjakë që kishin kërkuar strehim te paqeruajtësit holandezë të OKB-së iu dorëzuan forcave serbe.
Ndërsa grave dhe fëmijëve iu lejua të shkonin drejt territoreve të kontrolluara nga boshnjakët, të paktën 8.372 burra dhe djem boshnjakë u ekzekutuan në pyje, fabrika dhe magazina, para se të varroseshin në varreza masive.
Në vitin 2007, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë (GJND) i njohu vrasjet në Srebrenicë dhe rreth saj si gjenocid, bazuar në provat e paraqitura nga Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë.
Që nga lufta, viktimat, mbetjet e të cilave janë gjetur në varreza masive dhe janë identifikuar përmes analizave të ADN-së, janë varrosur çdo vit më 11 korrik në Varrezën Përkujtimore të Potoçarit.
Deri tani, 6.772 viktima janë varrosur në Potoçari, ndërsa 250 janë varrosur në varreza lokale me kërkesë të familjeve të tyre. Më shumë se 1.000 viktima të gjenocidit ende rezultojnë të zhdukura.
Mbetjet e viktimave të identifikuara të gjenocidit janë gjetur në 150 lokacione, përfshirë 77 varreza masive.
