Prof. Dr. Taha Ebu Kurejshe dhe Kosova: Ura shkencore e kulturore
Sot, (01.10.2026) u publikua në Kajro (në revistën “Azhar-Alharf” dhe gazetat “El-Arabi EL-Youm”, “Al-Alam Alyoum News” e “Her-News”) studimi i plotë nga Prof. Dr. Beqir Ismaili kushtuar mësuesit dhe dijetarit të madh të el-Azharit, Prof. Dr. Taha Mustafa Ebu Kurejshe.
Ky studim dokumenton udhëtimin e tij akademik dhe kontributin e tij të jashtëzakonshëm në mbrojtjen e të drejtave të Kosovës dhe forcimin e urave kulturore dhe arsimore midis dy popujve tanë.
Profesor Dr. Taha Mustafa Ebu Kurejshe dhe Kosova: një dijetar i Ezherit dhe një urë shkencore e qytetëruese midis Kosovës dhe Egjiptit
Nga: Prof. Dr. Beqir Ismaili
Hyrje
Artikulli trajton figurën e Prof. Dr. Taha Mustafa Ebu Kurejshës (1937–2018), dijetar i shquar i Universitetit el Az’har, i cili ndërthurte kritikën letrare, misionin fetar, rolin kulturor dhe diplomatik me një lidhje të veçantë ndaj Kosovës. Marrëdhënia e tij me Dr. Beqir Ismailin u shndërrua nga raport profesor–student në një bashkëpunim shkencor e kulturor afatgjatë, duke e bërë Ebu Kurejshën një urë qytetëruese midis Egjiptit dhe Kosovës.
Formimi dhe veprimtaria shkencore
• Origjina dhe arsimi: Lindi më 1937 në Deirut, Asjut. U formua në el Az’har, ku përfundoi studimet deri në doktoraturë (1973), me tema që ndërthurën trashëgiminë kritike arabe me metodat moderne.
• Kontributet në kritikën letrare: Veprat e tij si Peshorja e poezisë sipas el Akkad dhe studimet mbi poezinë paraislamike, abaside e andaluziane tregojnë përpjekjen për të krijuar një metodologji arabe bashkëkohore. Ai mbajti një qëndrim të ekuilibruar ndaj debatit të Taha Huseinit mbi autenticitetin e poezisë paraislamike, duke pranuar ekzistencën e falsifikimeve pa mohuar trashëgiminë.
• Trashëgimia shkencore: Përfshin libra, dorëshkrime dhe artikuj, por mungon një bibliografi e plotë, gjë që mbetet sfidë për studiuesit.
Roli fetar, kulturor dhe administrativ
• Predikues dhe orator: Përveç akademikut, ishte aktiv në hutbe e ngjarje fetare, duke bashkuar diskursin akademik me atë misionar.
• Pjesëmarrja në Luftën e Tetorit 1973: Shërbeu në ushtri, duke motivuar ushtarët, çka dëshmon dimensionin patriotik të tij.
• Karriera administrative: Nga profesor e dekan i Fakultetit të Gjuhës Arabe deri zëvendëspresident i Universitetit el Az’har. Ishte pjesë e këshillave akademike e fetare, duke ndikuar në reformën e arsimit.
• Ndikimi kulturor: Përfaqësoi el Az’harin në konferenca ndërkombëtare (nga Arabia Saudite deri në Gjermani), duke u bërë ambasador i mendimit arab e islam.
Prof. Dr. Beqir Ismaili në hapësirat e El-Az’harit Fisnik: Takim shkencor me Prof. Dr. Taha Ebu Kurejshe dhe roli i tij në çështjen e Kosovës
Seksioni i Parë: Takim me Prof. Dr. Beqir Ismailin
Prof. Dr. Beqir Ismaili është një nga personalitetet shkencore të shquara që bashkoi origjinalitetin shkencor el-az’harit me njohuritë e thella për çështjet e botës islame, e në veçanti çështjet e rajonit të Ballkanit dhe të Kosovës. Ky dijetar i madh luajti një rol të dalluar në ndërtimin e urave të komunikimit midis dijetarëve të El-Az’harit Fisnik dhe çështjeve të muslimanëve në Ballkan. Nga këtu buron rëndësia e këtij takimi që e bashkoi me Professorin Dr. Taha Ebu Kurejshe, presidentin e tretë të Universitetit të El-Az’harit, i cili përfaqëson një model unik të dijetarit el-az’harit të ndriçuar.
Së pari: Njohja me Dr. Beqir Ismailin
Prof. Dr. Beqir Ismaili është një nga bijtë e Kosovës që mori arsimin e tij në hapësirat e El-Az’harit Fisnik, ku studioi në Fakultetin e Gjuhës Arabe në Universitetin e El-Az’harit në Kajro, dhe u nderua duke mësuar nga dijetarët e mëdhenj të El-Az’harit, përfshirë Professorin Dr. Taha Ebu Kurejshe. Dr. Beqiri bashkoi dijen akademike të plotë me njohuritë praktike për çështjet e vendit të tij, Kosovës, gjë që e bëri të kualifikuar për të luajtur rolin e ndërmjetësit shkencor dhe kulturor midis botës së El-Az’harit dhe çështjeve të muslimanëve në Ballkan.
Prof. Dr. Beqir Ismaili ishte një model i studentit el-az’harit të zellshëm që nuk u kufizua vetëm në mësimin shkencor, por kërkoi ta përdorë këtë dije në shërbim të çështjeve të umetit të tij. Nga këtu lindi interesi i tij për të njohur mendimtarët dhe dijetarët e shquar si Dr. Taha Ebu Kurejshe, me bindjen se afërsia me dijetarët dhe pirja nga dija e tyre është rruga drejt ringjalljes dhe përparimit.
Së dyti: Motivet dhe qëllimet e takimit
Motivet e takimit midis Dr. Beqir Ismaili it dhe Dr. Taha Ebu Kurejshēs ishin të shumta dhe të ndërlikuara, dhe mund të përmblidhen në pikat e mëposhtme:
1. Motivi shkencor: Dr. Beqiri ishte i etur të përfitonte nga dija e bollshme e Dr. Taha Ebu Kurejshēs, veçanërisht në fushën e gjuhës arabe dhe shkencave islame, dhe pa në këtë personalitet shkencor një model për t’u ndjekur në bashkimin e origjinalitetit me bashkëkohësinë.
2. Motivi kombëtar dhe human: Duke u nisur nga ndjenja e përgjegjësisë ndaj çështjes së vendit të tij, Kosovës, Dr. Beqiri kërkoi t’i prezantojë Dr. Taha Ebu Kurejshēs çështjen e Kosovës dhe historinë e muslimanëve në Ballkan, duke kërkuar mbështetjen dhe ndihmën e tij për këtë çështje të drejtë.
3. Motivi kulturor: Dr. Beqiri kërkoi të ndërtojë ura të komunikimit kulturor midis botës arabe dhe botës kosovare, dhe t’i njohë secila palë me tjetrën, duke konfirmuar lidhjet qytetëruese dhe islame që i bashkojnë ato.
4. Motivi personal: Dr. Beqiri vuri re në personalitetin e Dr. Taha Ebu Kurejshēs butësinë, bujarinë dhe gjerësinë e gjoksit, gjë që e bëri atë të lidhej me të dhe të kërkonte takimin dhe përfitimin nga dija dhe morali i tij.
Së treti: Fazat e takimit dhe zhvillimi i tij
Takimi midis Dr. Beqir Ismaili it dhe Dr. Taha Ebu Kurejshēs kaloi në disa faza, të cilat mund të ndahen si më poshtë:
Faza e parë: Faza e njohjes së parë
Kjo fazë filloi kur Dr. Beqiri ishte student në Fakultetin e Gjuhës Arabe në Universitetin e El-Az’harit në Kajro, ku kishte një admirim të madh për Dr. Taha Ebu Kurejshe si mendimtar i madh dhe dijetar i shquar. Kjo fazë ishte si një përgatitje për takimin e drejtpërdrejtë, ku Dr. Beqiri ndiqte leksionet e Dr. Tahas, artikujt dhe veprat e tij letrare, gjë që rriti admirimin dhe vlerësimin e tij për këtë personalitet shkencor.
Faza e dytë: Faza e takimit të drejtpërdrejtë
Kur Dr. Beqiri iu afrua Dr. Taha Ebu Kurejshēs, vuri re në të frymën shkencore dhe morale të lartë që la në vetvete një ndikim të thellë. Kjo fazë ishte një pikë kthese në marrëdhënien e tyre, ku ajo u shndërrua nga marrëdhënie studenti me profesorin në marrëdhënie miku me mikun, dhe bisedat dhe takimet filluan të shumohen midis tyre.
Faza e tretë: Faza e bisedave të ndërsjella
Në këtë fazë, Dr. Beqiri shpjegoi për Dr. Tahan situatën në rajonin e Ballkanit, veçanërisht situatën në vendin e tij, Kosovë, dhe ata shkëmbyen mendime dhe ide rreth çështjes së Kosovës dhe dimensioneve të ndryshme të saj. Dr. Beqiri vuri re në Dr. Tahan frymën e dijetarit punëtor që gëzon mendim të lartë, njohuri të gjera, përvojë të madhe dhe njohuri të gjera të kulturës dhe shkencave.
Faza e katërt: Faza e bashkëpunimit të përbashkët
Kjo fazë kurorëzoi bashkëpunimin e përbashkët midis Dr. Beqirit dhe Dr. Tahas në shërbim të çështjes së Kosovës, ku Dr. Beqiri përfitoi nga pozita shkencore dhe shoqërore e Dr. Tahas për të njohur opinionin publik arab dhe islam me çështjen e Kosovës, dhe për ta mbështetur atë në forume të ndryshme.
Së katërti: Përshtypjet e Dr. Beqirit për personalitetin e Dr. Taha Ebu Kurejshēs
Personaliteti i Dr. Taha Ebu Kurejshēs la në shpirtin e Dr. Beqir Ismaili it një ndikim të thellë, i cili mund të përmblid
het në pikat e mëposhtme:
1. Admirimi për dijen e bollshme: Dr. Beqiri vuri re në Dr. Tahan se koka e tij është si një bibliotekë e pasur dhe e mbushur me informacione të vlefshme dhe të çmuara në fusha të ndryshme, gjë që e bëri atë të ndjejë plotësisht thellësinë e të kuptuarit të tij për çështjet e botës dhe përjetimin e tyre me shpirt dhe mendje.
2. Vlerësimi për moralin e lartë: Pavarësisht pozitës së tij të lartë shkencore, Dr. Taha gëzon frymë përulësie dhe moral të lartë, në përputhje me fjalën e Profetit ﷺ: “Kush përulet para Allahut, Allahu e lartëson atë”. Dr. Beqiri ndjehej përpara këtij personaliteti të nderuar sikur të ishte përpara një zbatimi praktik të këtij hadithi fisnik.
3. Krenaria për bujarinë dhe mikpritjen: Dr. Beqiri vuri re në Dr. Tahan një personalitet bujar dhe mikpritës, që përfaqëson bujarinë në formën e saj më të bukur, gjë që e bëri atë të ndjejë mirëseardhje dhe vlerësim.
4. Ndikimi nga fryma shkencore: Personaliteti i Dr. Tahas ndikoi në shpirtin e Dr. Beqirit, ku ai ndjeu vlerën e tij të çmuar lokalisht dhe globalisht dhe rolin e tij ndikues në ringjalljen e botës sonë islame bashkëkohore.
Së pesti: Domethëniet dhe rëndësia e takimit
Takimi midis Dr. Beqir Ismaili it dhe Dr. Taha Ebu Kurejshēs mbart domethënie të rëndësishme dhe rëndësi të madhe, të cilat mund të përmblidhen në pikat e mëposhtme:
1. Domethënie për thellësinë e komunikimit midis El-Az’harit dhe Ballkanit: Ky takim konfirmon thellësinë e lidhjeve shkencore dhe kulturore midis El-Az’harit Fisnik dhe muslimanëve të Ballkanit, dhe vazhdimësinë e këtyre lidhjeve ndër breza.
2. Domethënie për rëndësinë e afërsisë me dijetarët: Ky takim nxjerr në pah rëndësinë e afërsisë me dijetarët dhe mendimtarët në jetën e individit dhe shoqërisë, dhe ndikimin e saj në kulturë dhe jetën shkencore.
3. Domethënie për rolin e El-Az’harit në shërbim të çështjeve islame: Ky takim mishëron rolin e El-Az’harit Fisnik dhe dijetarëve të tij në shërbim të çështjeve të muslimanëve në pjesë të ndryshme të botës, përfshirë çështjen e Kosovës.
4. Domethënie për rëndësinë e komunikimit kulturor: Ky takim konfirmon rëndësinë e komunikimit kulturor midis botës arabe dhe botës islame jo-arabe, dhe rolin e tij në forcimin e mirëkuptimit dhe bashkëpunimit.
Seksioni i Dytë: Roli i Dr. Taha Ebu Kurejshēs në çështjen e Kosovës
Çështja e Kosovës është një nga çështjet islame bashkëkohore që ka tërhequr vëmendje të madhe nga dijetarët dhe mendimtarët e El-Az’harit Fisnik, dhe midis tyre është Professori Dr. Taha Ebu Kurejshe, presidenti i tretë i Universitetit të El-Az’harit, i cili luajti një rol të dalluar në shërbim dhe mbështetje të kësaj çështjeje në fusha të ndryshme. Ky seksion synon të hedhë dritë mbi këtë rol të dalluar, të analizojë dimensionet e tij të ndryshme dhe të vlerësojë ndikimin e tij në shërbim të çështjes së Kosovës.
Së pari: Njohja me çështjen e Kosovës
Para se të hyjmë në detajet e rolit të Dr. Taha Ebu Kurejshēs në çështjen e Kosovës, është e nevojshme të paraqitet një përkufizim i shkurtër i kësaj çështjeje:
Kosova është një rajon që ndodhet në Evropën Juglindore, në zemër të rajonit të Ballkanit, dhe konsiderohet si një nga rajonet me shumicë muslimane. Muslimanët në Kosovë kanë përjetuar gjatë historisë sfida dhe sprova të shumta, veçanërisht në periudhën e sundimit të Jugosllavisë së mëparshme, ku u ekspozuan ndaj shtypjes, margjinalizimit dhe përpjekjeve për të fshirë identitetin islam. Këto sprova arritën kulmin në fund të viteve nëntëdhjetë të shekullit të kaluar, kur muslimanët në Kosovë u ekspozuan ndaj një fushate të gjerë gjenocidi dhe spastrimi etnik.
Çështja e Kosovës ishte dhe mbetet një nga çështjet qendrore në botën islame, sepse përfaqëson një provë të vërtetë të shkallës së solidaritetit islam me çështjet e muslimanëve në pjesë të ndryshme të botës.
Së dyti: Fushat e rolit të Dr. Taha Ebu Kurejshēs në çështjen e Kosovës
Fushat e rolit të Dr. Taha Ebu Kurejshēs në shërbim të çështjes së Kosovës ishin të shumta, dhe mund të përmblidhen në fushat e mëposhtme:
1. Fusha intelektuale
Dr. Taha Ebu Kurejshe përfaqësoi një model të mendimit el-az’harit të ndriçuar që lidh origjinalitetin me bashkëkohësinë, dhe mendimi i tij i thellë kontribuoi në paraqitjen e një vizioni islamik të moderuar për çështjet e muslimanëve në Ballkan, përfshirë çështjen e Kosovës. Ai e shihte çështjen e Kosovës jo vetëm si një çështje politike, por si një çështje qytetëruese dhe humanitare që prek identitetin dhe ekzistencën e muslimanëve.
Ai pasuroi dialogun intelektual rreth çështjes me një bazë ligjore dhe historike që shërben drejtësinë e saj, duke theksuar se mbështetja e muslimanëve në Kosovë është detyrë ligjore dhe morale për të gjithë umetin islam. Ai u mbështet në këtë në tekste ligjore që urdhërojnë mbështetjen e të shtypurve dhe ndihmën e të dobëtve, dhe në historinë islame që konfirmon thellësinë e pranisë islame në Ballkan.
Dr. Taha Ebu Kurejshe gjithashtu paraqiti një vizion intelektual të plotë për mënyrën e trajtimit të çështjes së Kosovës, i cili bazohet në disa parime themelore:
– Theksimi i identitetit islam të muslimanëve në Kosovë dhe nevoja për ruajtjen e tij.
– Thirrja për unitet islam dhe braktisjen e ndarjes dhe mosmarrëveshjeve.
– Theksimi i rëndësisë së dijes dhe njohurive në ringjalljen e muslimanëve.
– Thirrja për dialog dhe bashkëjetesë paqësore me të tjerët.
2. Fusha letrare
Si letrar dhe dijetar i gjuhës arabe, Dr. Taha Ebu Kurejshe përdori elokuencën dhe penën e tij për të mbështetur çështjen e Kosovës. Shkrimet dhe artikujt e tij mbanin një dimension letrar të lartë, duke bashkuar forcën e argumentit me bukurinë e shprehjes, gjë që i bënte ato ndikuese në shpirtra dhe mendje.
Veprat e tij letrare ndihmuan në njohjen e botës arabe dhe islame me çështjen e Kosovës në një stil të rafinuar dhe ndikues, ku ai përdorte aftësitë e tij gjuhësore dhe letrare për ta paraqitur çështjen në mënyrë tërheqëse dhe ndikuese. Artikujt e tij të botuar në revista dhe forume ishin si një ambasador letrar i çështjes së Kosovës në botën arabe.
Disa nga tiparet më të spikatura të dimensionit letrar në shkrimet e Dr. Taha Ebu Kurejshēs për Kosovën:
– Përdorimi i figurave retorike ndikuese që e bëjnë lexuesin të përjetojë vuajtjet e muslimanëve në Kosovë.
– Përdorimi i poezisë dhe prozës në shërbim të çështjes.
– Bashkimi i stilit shkencor të plotë me stilin letrar të bukur.
– Adresimi i emocioneve dhe mendjeve në të njëjtën kohë.
3. Fusha mediatike
Dr. Taha Ebu Kurejshe kishte një prani mediatike ndikuese në media të ndryshme, ku forume dhe revista e ftuan të botonte artikujt dhe veprat e tij letrare. Ai përdori këto platforma për të njohur çështjen e Kosovës dhe për ta mbështetur atë, gjë që kontribuoi në transmetimin e zërit të muslimanëve në Ballkan tek opinioni publik arab dhe islam.
Deklaratat dhe artikujt e tij mediatikë ishin si një urë komunikimi midis çështjes së Kosovës dhe masave arabe, ku ai kujdesej të nxjerrë në pah vuajtjet e muslimanëve në Kosovë dhe të hedhë dritë mbi shkeljet e të drejtave të njeriut ndaj tyre. Ai gjithashtu bënte thirrje në media për nevojën e lëvizjes së umetit islam për të mbështetur vëllezërit e tyre në Kosovë.
Disa nga tiparet më të spikatura të rolit mediatik të Dr. Taha Ebu Kurejshēs në çështjen e Kosovës:
– Botimi i artikujve dhe studimeve në gazeta dhe revista arabe dhe islame.
– Pjesëmarrja në programe mediatike për të folur për çështjen e Kosovës.
– Lëshimi i deklaratave dhe deklaratave mbështetëse për çështjen.
– Komunikimi me mediat dhe intelektualët për t’i njohur ata me çështjen.
4. Fusha kulturore
Dr. Taha Ebu Kurejshe kontribuoi në pasurimin e jetës kulturore duke njohur kulturën kosovare dhe historinë e muslimanëve në Ballkan. Ai ishte një urë kulturore midis botës arabe dhe botës kosovare, duke njohur secilën palë me tjetrën, dhe duke theksuar lidhjet kulturore dhe qytetëruese që i bashkojnë ato.
Takimi i tij me Dr. Beqir Ismailin ishte një model i këtij komunikimi kulturor të frytshëm, ku ata shkëmbyen mendime dhe ide rreth kulturës dhe historisë në Ballkan, dhe theksuan rëndësinë e ruajtjes së identitetit kulturor islam të muslimanëve në Kosovë.
Disa nga tiparet më të spikatura të rolit kulturor të Dr. Taha Ebu Kurejshēs në çështjen e Kosovës:
– Njohja e kulturës kosovare në rrethana arabe dhe islame.
– Theksimi i lidhjeve kulturore midis botës arabe dhe Ballkanit.
– Mbështetja e ruajtjes së identitetit kulturor islam të muslimanëve në Kosovë.
– Inkurajimi i dialogut kulturor midis qytetërimeve.
5. Fusha fetare
Si dijetar i El-Az’harit Fisnik, Dr. Taha Ebu Kurejshe kishte një rol të madh fetar në mbështetjen e çështjes së Kosovës. Ai paraqiti bazën ligjore për çështjen e muslimanëve në Ballkan, dhe theksoi detyrën e umetit islam për të mbështetur vëllezërit e tyre. Zëri i tij fetar ishte ndikues në drejtimin e opinionit publik islam drejt mbështetjes së çështjes së Kosovës.
Ai mishëroi me moralin e tij të lartë dhe frymën e tij të përulur fjalën e Profetit ﷺ: «Kush përulet para Allahut, Allahu e lartëson atë», gjë që e bëri atë një model të mirë për dijetarët dhe predikuesit në trajtimin e çështjeve të muslimanëve. Ai gjithashtu bënte thirrje për nevojën e unitetit islam dhe braktisjen e ndarjes dhe mosmarrëveshjeve, duke theksuar se forca e muslimanëve është në unitetin e tyre.
Disa nga tiparet më të spikatura të rolit fetar të Dr. Taha Ebu Kurejshēs në çështjen e Kosovës:
– Paraqitja e bazës ligjore për çështjen e Kosovës.
– Theksimi i detyrës së mbështetjes së muslimanëve të dobët.
– Thirrja për unitet islam.
– Paraqitja e modelit të mirë në moral dhe përulësi.
– Nxitja e muslimanëve për lutje dhe mbështetje të vëllezërve të tyre në Kosovë.
6. Fusha shkencore
Dr. Taha Ebu Kurejshe kishte një rol të dalluar shkencor në shërbim të çështjes së Kosovës përmes kërkimeve dhe studimeve të tij që trajtonin historinë e muslimanëve në Ballkan dhe çështjet e tyre bashkëkohore. Përpjekjet e tij shkencore kontribuuan në dokumentimin e çështjes së Kosovës dhe paraqitjen e saj për kërkuesit dhe të interesuarit me informacione të sakta dhe të dokumentuara.
Koka e tij ishte gjithashtu një bibliotekë e pasur me informacione të vlefshme nga e cila përfitonin studentët e dijes dhe kërkuesit, ku ai u ofronte atyre informacione dhe udhëzime që i ndihmonin në kërkimet dhe studimet e tyre për çështjen e Kosovës. Ai inkurajonte kërkuesit të studionin çështjet e muslimanëve në Ballkan, dhe u ofronte atyre mbështetje shkencore dhe morale.
Disa nga tiparet më të spikatura të rolit shkencor të Dr. Taha Ebu Kurejshēs në çështjen e Kosovës:
– Kryerja e kërkimeve dhe studimeve për historinë e muslimanëve në Ballkan.
– Dokumentimi i çështjes së Kosovës me informacione të sakta dhe të dokumentuara.
– Inkurajimi i kërkuesve për të studiuar çështjet e muslimanëve në Ballkan.
– Ofrimi i mbështetjes shkencore për kërkuesit dhe studentët.
– Pasurimi i bibliotekës arabe dhe islame me studime për Kosovën.
7. Fusha historike
Dr. Taha Ebu Kurejshe dokumentoi për çështjen e Kosovës një dimension historik të thellë, duke e lidhur atë me rrënjët e saj historike dhe qytetëruese në rajon. Ai kontribuoi në ruajtjen e kujtesës historike të muslimanëve në Kosovë, dhe theksoi thellësinë e ekzistencës së tyre historike në Ballkan.
Përpjekjet e tij historike ishin si një përgjigje shkencore ndaj përpjekjeve për të fshirë identitetin islam në rajon, ku ai theksoi se muslimanët në Kosovë nuk janë të ardhur të re, por janë zotërues të një historie të lashtë dhe qytetërimi të lashtë në rajon. Ai u mbështet në këtë në dokumente historike dhe burime të besueshme që vërtetojnë thellësinë e pranisë islame në Ballkan.
Disa nga tiparet më të spikatura të rolit historik të Dr. Taha Ebu Kurejshēs në çështjen e Kosovës:
– Dokumentimi i historisë islame në Ballkan.
– Nxjerrja në pah e thellësisë së pranisë islame në Kosovë.
– Përgjigja ndaj përpjekjeve për të fshirë identitetin islam.
– Ruajtja e kujtesës historike të muslimanëve në Kosovë.
– Lidhja e së tashmes me të kaluarën në kuptimin e çështjes së Kosovës.
8. Fusha politike
Pavarësisht natyrës shkencore dhe fetare të El-Az’harit, Dr. Taha Ebu Kurejshe kishte një rol politik jo të drejtpërdrejtë në mbështetjen e çështjes së Kosovës, përmes drejtimit të opinionit publik dhe ndikimit në vendimmarrësit. Zëri i tij ishte i dëgjueshëm në rrethet politike, gjë që kontribuoi në mbështetjen e qëndrimit politik mbështetës për të drejtat e muslimanëve në Kosovë.
Dr. Taha Ebu Kurejshe kujdesej të theksonte se çështja e Kosovës është një çështje e drejtë që meriton mbështetje politike, dhe se muslimanët në Kosovë kanë të drejtë të jetojnë me dinjitet dhe liri. Ai gjithashtu bënte thirrje për nevojën e lëvizjes së komunitetit ndërkombëtar për të ndaluar shkeljet ndaj muslimanëve në Kosovë.
Disa nga tiparet më të spikatura të rolit politik të Dr. Taha Ebu Kurejshēs në çështjen e Kosovës:
– Drejtimi i opinionit publik drejt mbështetjes së çështjes së Kosovës.
– Ndikimi në vendimmarrësit përmes deklaratave dhe deklaratave.
– Theksimi i drejtësisë së çështjes së Kosovës.
– Thirrja për lëvizjen e komunitetit ndërkombëtar.
– Mbështetja e të drejtave të muslimanëve në Kosovë.
9. Fusha diplomatike
Dr. Taha Ebu Kurejshe përfaqësoi një urë diplomatike midis botës arabe dhe islame dhe çështjes së Kosovës. Marrëdhëniet e tij të gjera dhe përpjekjet e tij kontribuuan në forcimin e mirëkuptimit dhe bashkëpunimit midis palëve të ndryshme. Takimi i tij me Dr. Beqir Ismailin ishte një model i diplomacisë popullore dhe shkencore që shërben çështjet e drejta.
Dr. Taha Ebu Kurejshe përdorte pozitën e tij shkencore dhe shoqërore për të komunikuar me personalitetet ndikuese në botën arabe dhe islame, për t’i njohur ata me çështjen e Kosovës dhe për t’i nxitur ata ta mbështesin atë. Ai gjithashtu inkurajonte krijimin e marrëdhënieve të bashkëpunimit midis institucioneve shkencore dhe fetare në botën arabe dhe Kosovë.
Disa nga tiparet më të spikatura të rolit diplomatik të Dr. Taha Ebu Kurejshēs në çështjen e Kosovës:
– Komunikimi me personalitetet ndikuese për të mbështetur çështjen.
– Forcimi i bashkëpunimit midis institucioneve shkencore dhe fetare.
– Përfaqësimi i çështjes së Kosovës në forume ndërkombëtare.
– Ndërtimi i urave të komunikimit midis botës arabe dhe Kosovës.
– Mbështetja e diplomacisë publike dhe shkencore.
Së treti: Vlerësimi i ndikimit të rolit të Dr. Taha Ebu Kurejshēs në shërbim të çështjes së Kosovës
Ndikimi i rolit të Dr. Taha Ebu Kurejshēs në shërbim të çështjes së Kosovës mund të vlerësohet përmes disa kritereve:
1. Kriteri i gjithëpërfshirjes
Roli i Dr. Taha Ebu Kurejshēs u karakterizua nga gjithëpërfshirja, pasi mbuloi fusha të ndryshme intelektuale, letrare, mediatike, kulturore, fetare, shkencore, historike, politike dhe diplomatike. Kjo reflekton një vizion gjithëpërfshirës për çështjen e Kosovës dhe një kuptim të thellë të dimensioneve të saj të ndryshme.
2. Kriteri i thellësisë
Roli i Dr. Taha Ebu Kurejshēs nuk u kufizua në sipërfaqe, por u thellua në rrënjët e çështjes së Kosovës, duke theksuar dimensionin e saj qytetërues dhe humanitar dhe duke e lidhur atë me historinë e lashtë islame në Ballkan. Kjo reflekton një kuptim të thellë të çështjes dhe një aftësi për ta analizuar atë nga një perspektivë historike dhe qytetëruese.
3. Kriteri i ndikimit
Roli i Dr. Taha Ebu Kurejshēs kishte një ndikim të qartë në rrethet shkencore, kulturore dhe mediatike, pasi kontribuoi në njohjen e opinionit publik arab dhe islam me çështjen e Kosovës dhe në mbështetjen e qëndrimit mbështetës për të drejtat e muslimanëve në Kosovë. Zëri i tij ishte i dëgjueshëm dhe ndikues në forume të ndryshme.
4. Kriteri i vazhdimësisë
Roli i Dr. Taha Ebu Kurejshēs u karakterizua nga vazhdimësia, pasi nuk u kufizua në një periudhë të caktuar kohore, por vazhdoi ndër vite të shumta, gjë që reflekton angazhimin e tij të vazhdueshëm ndaj çështjes së Kosovës dhe besimin e tij në drejtësinë e saj.
5. Kriteri i origjinalitetit
Roli i Dr. Taha Ebu Kurejshēs u mbështet në origjinalitetin islam dhe arab, pasi paraqiti një bazë ligjore dhe historike për çështjen e Kosovës, duke e bërë atë një çështje me legjitimitet fetar dhe historik, dhe jo thjesht një çështje politike kalimtare.
Së katërti: Fushat e bashkëpunimit midis Prof. Dr. Taha Ebu Kurejshēs dhe Prof. Dr. Beqir Ismailit në shërbim të çështjes së Kosovës
Bashkëpunimi midis Dr. Taha Ebu Kurejshēs dhe Dr. Beqir Ismaili it kishte një ndikim të madh në shërbim të çështjes së Kosovës, dhe fushat e këtij bashkëpunimi mund të përmblidhen në pikat e mëposhtme:
1. Bashkëpunimi shkencor
Dr. Taha dhe Dr. Beqiri bashkëpunuan në kryerjen e kërkimeve dhe studimeve për çështjen e Kosovës, ku Dr. Taha ofroi ekspertizë shkencore dhe udhëzime metodologjike, ndërsa Dr. Beqiri ofroi informacione praktike dhe njohuri të drejtpërdrejta për çështjen. Ky bashkëpunim rezultoi në studime dhe kërkime shkencore të plota për çështjen e Kosovës.
2. Bashkëpunimi mediatik
Dr. Taha dhe Dr. Beqiri bashkëpunuan në botimin e artikujve dhe studimeve për çështjen e Kosovës në gazeta dhe revista arabe dhe islame, ku Dr. Taha shkruante në gjuhën arabe të plotë dhe me stil letrar të bukur, ndërsa Dr. Beqiri ofroi informacione të sakta për situatën në Kosovë. Ky bashkëpunim kontribuoi në njohjen e opinionit publik arab dhe islam me çështjen.
3. Bashkëpunimi kulturor
Dr. Taha dhe Dr. Beqiri bashkëpunuan në njohjen e botës arabe me kulturën kosovare dhe në njohjen e botës kosovare me kulturën arabe. Ky bashkëpunim ishte si një urë kulturore midis dy botëve, duke forcuar mirëkuptimin dhe bashkëpunimin midis tyre.
4. Bashkëpunimi predikues
Dr. Taha dhe Dr. Beqiri bashkëpunuan në thirrjen për mbështetjen e çështjes së Kosovës dhe në nxitjen e muslimanëve për të mbështetur vëllezërit e tyre në Ballkan. Ky bashkëpunim ishte si një zë i vetëm që thërriste për mirësi, drejtësi dhe mbështetje të të dobëtve.
Së pesti: Pasojat pozitive të rolit të Dr. Taha Ebu Kurejshēs në çështjen e Kosovës
Roli i Dr. Taha Ebu Kurejshēs në shërbim të çështjes së Kosovës kishte pasoja pozitive të shumta, të cilat mund të përmblidhen në pikat e mëposhtme:
1. Njohja e opinionit publik arab dhe islam me çështjen e Kosovës
Roli i Dr. Taha Ebu Kurejshēs kontribuoi në njohjen e opinionit publik arab dhe islam me çështjen e Kosovës, pasi zëri i tij ishte i dëgjueshëm në media të ndryshme, gjë që ndihmoi në transmetimin e zërit të muslimanëve në Kosovë tek masat arabe dhe islame.
2. Mbështetja e qëndrimit mbështetës për të drejtat e muslimanëve në Kosovë
Roli i Dr. Taha Ebu Kurejshēs kontribuoi në mbështetjen e qëndrimit mbështetës për të drejtat e muslimanëve në Kosovë, pasi ai theksoi drejtësinë e çështjes së Kosovës dhe të drejtën e muslimanëve për të jetuar me dinjitet dhe liri.
3. Forcimi i unitetit islam
Roli i Dr. Taha Ebu Kurejshēs kontribuoi në forcimin e unitetit islam, pasi ai bënte thirrje për braktisjen e ndarjes dhe mosmarrëveshjeve dhe për bashkimin e radhëve për të mbështetur çështjet e muslimanëve në pjesë të ndryshme të botës.
4. Pasurimi i bibliotekës arabe dhe islame
Roli i Dr. Taha Ebu Kurejshēs kontribuoi në pasurimin e bibliotekës arabe dhe islame me studime dhe kërkime për çështjen e Kosovës, duke u ofruar kërkuesve dhe të interesuarve burime shkencore të besueshme për çështjen.
5. Paraqitja e modelit të mirë
Dr. Taha Ebu Kurejshe paraqiti një model të mirë për dijetarët dhe predikuesit në trajtimin e çështjeve të muslimanëve, pasi bashkoi dijen, moralin, përulësinë dhe angazhimin për çështjet e drejta.
Së gjashti: Sfidat që u përballën me rolin e Dr. Taha Ebu Kurejshēs në çështjen e Kosovës
Pavarësisht pasojave pozitive të mëdha të rolit të Dr. Taha Ebu Kurejshēs në shërbim të çështjes së Kosovës, ai u përball me disa sfida, të cilat mund të përmblidhen në pikat e mëposhtme:
1. Sfidat politike
Dr. Taha Ebu Kurejshe u përball me sfida politike që konsistojnë në kompleksitetet e çështjes së Kosovës në skenën ndërkombëtare dhe qëndrimet politike kontradiktore të palëve të ndryshme, gjë që e bëri të vështirë arritjen e përparimit të shpejtë në mbështetjen e çështjes.
2. Sfidat mediatike
Dr. Taha Ebu Kurejshe u përball me sfida mediatike që konsistojnë në kufizimin e vëmendjes mediatike ndaj çështjes së Kosovës në disa periudha dhe angazhimin e opinionit publik arab dhe islam me çështje të tjera, gjë që zvogëloi ndikimin e përpjekjeve mediatike.
3. Sfidat kulturore
Dr. Taha Ebu Kurejshe u përball me sfida kulturore që konsistojnë në ndryshimin e konteksteve kulturore midis botës arabe dhe botës kosovare, gjë që e bëri ndonjëherë të vështirë transmetimin efektiv të mesazhit.
4. Sfidat materiale
Dr. Taha Ebu Kurejshe u përball me sfida materiale që konsistojnë në kufizimin e burimeve në dispozicion për mbështetjen e çështjes, gjë që kufizoi mundësitë e zgjerimit në përpjekjet shkencore dhe mediatike.
Së shtati: Mësimet e nxjerra nga roli i Dr. Taha Ebu Kurejshēs në çështjen e Kosovës
Disa mësime mund të nxirren nga roli i Dr. Taha Ebu Kurejshēs në shërbim të çështjes së Kosovës, të cilat mund të përmblidhen në pikat e mëposhtme:
1. Rëndësia e dijes në shërbim të çështjeve
Roli i Dr. Taha Ebu Kurejshēs thekson rëndësinë e dijes dhe njohurive në shërbim të çështjeve islame, pasi dija e tij e bollshme ishte një armë efektive në mbështetjen e çështjes së Kosovës.
2. Rëndësia e moralit në ndikim
Roli i Dr. Taha Ebu Kurejshēs thekson rëndësinë e moralit të lartë dhe përulësisë në ndikimin tek të tjerët, pasi përulësia dhe morali i tij ishin arsyeja e tërheqjes së njerëzve drejt tij dhe ndikimit të tyre prej tij.
3. Rëndësia e gjithëpërfshirjes në trajtimin e çështjeve
Roli i Dr. Taha Ebu Kurejshēs thekson rëndësinë e gjithëpërfshirjes në trajtimin e çështjeve islame, pasi ai nuk u kufizua në një fushë të vetme, por mbuloi fusha të ndryshme.
4. Rëndësia e komunikimit midis dijetarëve
Roli i Dr. Taha Ebu Kurejshēs thekson rëndësinë e komunikimit dhe bashkëpunimit midis dijetarëve dhe mendimtarëve në shërbim të çështjeve islame, pasi bashkëpunimi i tij me Dr. Beqir Ismaili Kosovin ishte një model i këtij komunikimi të frytshëm.
5. Rëndësia e vazhdimësisë në punë
Roli i Dr. Taha Ebu Kurejshēs thekson rëndësinë e vazhdimësisë dhe qëndrueshmërisë në punë për çështjet islame, pasi ai vazhdoi të mbështeste çështjen e Kosovës ndër vite të shumta.
Në përfundim të këtij seksioni, mund të thuhet se Dr. Taha Ebu Kurejshe kishte një rol të dalluar dhe të veçantë në shërbim të çështjes së Kosovës, pasi roli i tij mbuloi fusha të ndryshme intelektuale, letrare, mediatike, kulturore, fetare, shkencore, historike, politike dhe diplomatike. Ky rol kishte një ndikim të madh në njohjen e opinionit publik arab dhe islam me çështjen e Kosovës dhe në mbështetjen e qëndrimit mbështetës për të drejtat e muslimanëve në Kosovë.
Bashkëpunimi midis Dr. Taha Ebu Kurejshēs dhe Dr. Beqir Ismaili it në shërbim të çështjes së Kosovës është një model i bashkëpunimit të frytshëm midis dijetarëve dhe mendimtarëve në shërbim të çështjeve islame. Ky bashkëpunim rezultoi në pasoja pozitive të shumta, të cilat kontribuuan në mbështetjen e çështjes së Kosovës në forume të ndryshme.
Personaliteti i Dr. Taha Ebu Kurejshēs mbetet një fener që ndriçon rrugën e dijetarëve dhe mendimtarëve, dhe një model në përulësi, dije dhe bujari, duke mishëruar fjalën e Profetit ﷺ: «Kush përulet para Allahut, Allahu e lartëson atë». Dhe çështja e Kosovës mbetet e gjallë në ndërgjegjen e umetit islam, falë përpjekjeve të dijetarëve dhe mendimtarëve të sinqertë si Dr. Taha Ebu Kurejshe dhe Dr. Beqir Ismaili Kosovi.
Në përfundim të këtij kapitulli, mund të thuhet se takimi i Dr. Beqir Ismaili it me Professorin Dr. Taha Ebu Kurejshe ishte një takim shkencor i frytshëm, që bashkoi dy dijetarë të mëdhenj nga bijtë e El-Az’harit Fisnik, dhe ata shkëmbyen mendime dhe ide rreth çështjes së Kosovës dhe çështjeve të muslimanëve në Ballkan.
Në këtë takim u manifestua roli i Dr. Taha Ebu Kurejshēs në shërbim të çështjes së Kosovës, pasi ai mbuloi fusha të ndryshme dhe kontribuoi në njohjen e opinionit publik arab dhe islam me këtë çështje të drejtë. Gjithashtu në këtë takim u manifestua rëndësia e komunikimit midis dijetarëve të El-Az’harit dhe muslimanëve të Ballkanit, dhe rëndësia e bashkëpunimit në shërbim të çështjeve islame.
Ky kapitull mishëron një model të dijes së dobishme dhe punës së frytshme në shërbim të çështjeve të umetit, dhe konfirmon se dijetarët janë fener që ndriçon aspektet e jetës, se përpjekjet e tyre shkencore dhe intelektuale nuk fshihen, dhe se virtytet e tyre janë më të shumta nga sa mund të numërohen dhe më të njohura nga sa mund të hulumtohen.
Poema e besnikërisë nga Kosova drejt Ezherit dhe Egjiptit
Një poemë elegjiake në kujtim të profesorit doktor Taha Mustafa Ebu Kurejshe, mëshira e Allahut qoftë mbi të
Nga Republika e Kosovës drejt Ezherit të Shenjtë dhe Egjiptit të dashur
Nga pena e: Profesor Doktor Beqir Ismailit
Kur proza nuk arrin t’i përfshijë ndjenjat e besnikërisë dhe kur gjuha ngushtohet për të mbartur kujtimet e viteve të gjata të dijes, shoqërisë dhe bashkëpunimit, atëherë vjen poezia për të qenë një regjistër shpirtëror që ruan gjurmën e burrave të mëdhenj në zemra.
Nisur nga kjo, kjo poemë vjen si shprehje besnikërie ndaj kujtimit të profesorit doktor Taha Mustafa Ebu Kurejshe, mëshira e Allahut qoftë mbi të, dijetarit të Ezherit, profesorit, edukatorit dhe kritikut letrar, i cili në personalitetin e tij bashkoi dijen me moralin, traditën me bashkëkohoren, si dhe shërbimin ndaj dijes me hapjen ndaj çështjeve të umetit.
Kjo është një poemë që buron nga zemra e Profesor Dr. Beqir Ismailit, i cili ndau një marrëdhënie shkencore, njerëzore dhe kulturore me të ndjerin që përfshiu vite mentorimi, takimesh, dialogu dhe bashkëpunimi. Një nga aspektet më të rëndësishme të këtij bashkëpunimi ishte njohja me çështjen e Kosovës dhe ndërtimi i urave të komunikimit ndërmjet Ezherit të Shenjtë dhe botës kosovare.
Prandaj, kjo nuk është vetëm një elegji për një person, por një poemë besnikërie ndaj dijes, qëndrimit, misionit dhe një ure qytetëruese; nga Kosova, vendi i poetit, drejt Ezherit të Shenjtë dhe Egjiptit të dashur, i cili përqafoi formimin dhe dijen e tij, si dhe drejt shpirtit të një profesori që la gjurmë në zemrat e nxënësve dhe admiruesve të tij.
Poema
O Taha i dijes, o burim i udhëzimit,
dhe pishtar i mendimit që shkëlqen nëpër shtigje.
O ezherian madhështor në fushat e dijes,
me dijen tënde për ne ishe një fener ndriçues.
Nga toka e Kosovës po dërgoj sot pikëllimin,
drejt Egjiptit që në zemrën time ishte një vend i sigurt.
Dërgoj përshëndetjen e një vendi që nuk e ka harruar
besën e besnikërisë dhe mirësinë e paharruar.
O profesori ynë, o ti që mbolle dashurinë
në ne dhe gjithnjë na prire drejt virtyteve.
Na mësove se dijet janë një mision,
dhe se fisniku me dijen e tij ndriçon.
Dhe se ndryshimi i tokave nuk e shuan udhëzimin,
përderisa ndërmjet zemrave ekziston një besë e ndërtuar.
Në Ezherin e çmuar të takova si dijetar,
dhe tek ti gjeta dijen të stolisur me një moral të bukur.
Dhe profesori, në takimin tonë, u shndërrua
nga mësues i dijes në një vëlla të sinqertë.
Dy mendimet u shkëmbyen në një atmosferë dashurie,
dhe dialogu u bë dije dhe shkëlqim.
Të fola për Kosovën dhe plagën e saj,
dhe gjeta zemrën tënde që rrihte për drejtësinë.
Qëndrove për dijen e shenjtë si mbështetës,
dhe me penën tënde të lirë e fisnike e dokumentove atë.
Besnikëria jote ndaj çështjeve nuk ishte kalimtare,
por ti ishe një zemër e mëshirshme për njeriun.
O Taha, o kujtim që do të mbetesh në horizonte,
përderisa tek ne të mbetet gjallë besnikëria.
Ti u largove nga sytë tanë, por
dija e njerëzve të mirë ka një vazhdimësi të përhershme.
Mbeten veprat e tua, me të cilat e gjallërove
udhën e kritikës dhe të mendimit si një dritë ndriçuese.
Dhe morali i mësuesit do të mbetet ndër ne,
një mësim që edukon këdo që kërkon devotshmërinë.
Nga Kosova, toka e besnikërisë, një përshëndetje
për Egjiptin dhe për Ezherin, i cili u lartësua përmes teje.
Përshëndetje e një populli që e njohu mirësinë tënde,
duke besuar se mirënjohja për mirësinë tuaj nuk do të harrohet.
Dhe përshëndetja e një nxënësi që e sheh profesorin e tij
në çdo dije dhe në çdo virtyt si një shembull për t’u ndjekur.
Allahu e mëshiroftë Ebu Kurajshën me mëshirën e Tij,
dhe e vendostë në një Xhenet që nuk përfundon.
Dhe i dhëntë në dijen e tij dëshminë e sinqertë,
dhe çdo shkronjë të trashëgimisë së tij ta bëjë burim dobie.
O Egjipt, o nënë e qytetërimit dhe e lartësisë,
ky është biri yt i dashur i Ezherit, i cili mbetet për ne.
Tek ti e përqafove dijen e brezave tanë,
dhe përmes teje kosovari dhe egjiptiani u takuan së bashku.
Le të dëshmojnë ditët se dashuria jonë
është një urë ndërmjet dy popujve, e drejtë dhe e palëkundur.
Nga Kosova drejt Ezherit është përshëndetja jonë,
dhe nga Ezheri drejt Kosovës është besnikëria.
Analiza letrare dhe kritike e poemës
Poema ndërtohet mbi dyshen e besnikërisë dhe elegjisë, por nuk ndalet vetëm te trishtimi për humbjen; ajo e shndërron humbjen në rikthim të vlerës shkencore dhe njerëzore që përfaqëson i ndjeri.
Së pari: Titulli dhe domethënia
Titulli “Poema e besnikërisë nga Kosova drejt Ezherit dhe Egjiptit” mbart një domethënie të qartë hapësinore dhe qytetëruese. Kosova përfaqëson vendlindjen dhe kujtesën e poetit, ndërsa Ezheri dhe Egjipti përfaqësojnë hapësirën e formimit shkencor, shpirtëror dhe kulturor.
Në këtë mënyrë, vetë titulli bëhet një figurë simbolike e një ure që lidh dy botë.
Së dyti: Figura e profesorit të ndjerë
Poema e paraqet Taha Ebu Kurajshën si dijetar, edukator, profesor dhe njeri, dhe jo vetëm si një dijetar të specializuar.
Kjo figurë mbështetet në materialin e artikullit që përshkruan marrëdhënien e tij me doktor Beqir Ismaili in, veçanërisht dijen e gjerë, modestinë, bujarinë dhe shpirtin shkencor.
Së treti: Prania e Ezherit
Ezheri shfaqet në poemë si diçka më shumë se një vend arsimimi; ai është simbol i dijes, i misionit dhe i dialogut ndërmjet popujve.
Kjo përputhet me materialin e artikullit, i cili e paraqet takimin e Beqir Ismaili it me Taha Ebu Kurajshën si një model të komunikimit ndërmjet dijetarëve të Ezherit dhe myslimanëve të Ballkanit.
Së katërti: Kosova si kujtesë e besnikërisë
Kosova nuk shfaqet në poemë vetëm si një sfond gjeografik, por si bartëse e një mesazhi besnikërie.
Poeti e bën zërin e tij zërin e një vendi që kujton atë që qëndroi pranë çështjes së tij. Kjo lidhet drejtpërdrejt me atë që përmendet në artikull për bashkëpunimin ndërmjet dy burrave në fushat shkencore, mediatike, kulturore dhe fetare në shërbim të çështjes së Kosovës.
Së pesti: Imazhi poetik
Në poemë përsëriten imazhet e dritës, fenerit, pishtarit dhe burimit, të cilat i përshtaten figurës së dijetarit dhe mësuesit.
Dija paraqitet si dritë, profesori si fener, ndërsa njohuria si burim. Këto figura i japin poemës një unitet të qartë kuptimor, të mbështetur në idenë se gjurma e dijetarit vazhdon edhe pas largimit të tij nga kjo botë.
Së gjashti: Gjuha e poemës
Gjuha është e kultivuar, emocionale dhe e pasur me shprehje të ndjenjës, duke bashkuar fjalorin e elegjisë me atë të dijes dhe të besnikërisë.
Poema shmang ekzagjerimin e paqartë dhe ruan një lidhje të drejtpërdrejtë me artikullin akademik në të cilin ajo përfshihet.
Së shtati: Dimensioni njerëzor dhe qytetërues
Vlera më e dukshme që poema i shton artikullit është se ajo e zhvendos marrëdhënien nga niveli i informacionit dhe rrëfimit historik në nivelin e përvojës njerëzore.
Artikulli dokumenton takimin dhe bashkëpunimin, ndërsa poema shpreh gjurmën e atij takimi në ndërgjegjen e një nxënësi kosovar që përjetoi përvojën e Ezherit dhe mori dije nga një profesor egjiptian.
Së teti: Vlera simbolike e poemës
Poema mund të lexohet si një tekst që simbolizon tri ura:
1. Ura e dijes: ndërmjet profesorit dhe nxënësit.
2. Ura e qytetërimit: ndërmjet Kosovës dhe Egjiptit.
3. Ura e besnikërisë: ndërmjet së kaluarës dhe së tashmes, si dhe ndërmjet atij që u nda nga jeta dhe atyre që vazhdojnë ta mbajnë gjallë kujtimin e tij.
Prandaj, poema nuk është thjesht një element zbukurues në artikull, por kryen një funksion të mirëfilltë letrar brenda strukturës së përgjithshme të studimit. Ajo e pasuron dimensionin njerëzor, kulturor dhe simbolik të artikullit dhe e shndërron marrëdhënien ndërmjet Kosovës, Ezherit dhe Egjiptit në një hapësirë të kujtesës, dijes dhe besnikërisë.
Përfundim
Në përfundim të këtij studimi, bëhet e qartë se Profesor Dr. Taha Mustafa Ebu Kurejshe përfaqëson një figurë shkencore, letrare dhe pedagogjike me shumë dimensione, e cila bashkoi formimin e qëndrueshëm të Ezherit, interesimin për kritikën letrare, veprimtarinë akademike, edukimin dhe komunikimin kulturor. Studimi ka nxjerrë në pah aspekte të ndryshme të rrugëtimit të tij, që nga formimi shkencor, veprat dhe metodat e tij kritike, deri te rolet e tij arsimore, administrative dhe pedagogjike, si dhe prania e tij në jetën kulturore, intelektuale dhe ndërkombëtare.
Kosova shfaqet në këtë rrugëtim si një hapësirë e rëndësishme e komunikimit njerëzor, kulturor dhe shkencor. Takimi i Profesor Dr. Taha Mustafa Ebu Kurejshës me Dr. Beqir Ismaili in përfaqësoi një model të ndërveprimit ndërmjet një dijetari egjiptian të Ezherit dhe një intelektuali kosovar, i cili kishte marrë arsimin e tij në Ezher. Ky komunikim u shndërrua në bashkëpunim në disa fusha dhe në një mjet për njohjen e çështjes së Kosovës në qarqet arabe dhe islame.
Ndoshta zbulimi më i thellë që sjell kjo marrëdhënie është se dija nuk njeh kufij gjeografikë dhe se institucionet e mëdha shkencore mund të shndërrohen në ura ndërmjet popujve. Ezheri, në kuadrin e këtij studimi, nuk është vetëm një institucion arsimor; Egjipti nuk është vetëm një vend qëndrimi dhe studimi; ndërsa Kosova nuk është thjesht një sfond gjeografik i ngjarjeve. Të gjithë këta elementë ndërthuren në kuadrin e një marrëdhënieje njerëzore dhe qytetëruese, themeli i së cilës është dija, respekti dhe besnikëria.
Poema “Poema e besnikërisë nga Kosova drejt Ezherit dhe Egjiptit” i ka dhënë këtij studimi një dimension të veçantë emocional. Ajo e ka zhvendosur marrëdhënien nga gjuha e kërkimit dhe dokumentimit në gjuhën e poezisë dhe kujtesës. Përmes figurave të dritës, pishtarit, fenerit dhe burimit, poema paraqet profesorin si mësues, dijetar dhe edukator; ndërsa Kosovën e shndërron në burim të një mesazhi besnikërie drejtuar Egjiptit dhe Ezherit. Ajo thekson se gjurma e dijetarit nuk përfundon me largimin e tij nga kjo botë, por mbetet në dijen e tij, te nxënësit e tij dhe në kujtesën e atyre që e njohën.
Kështu, në këtë studim ndërthuren tri dimensione të lidhura ngushtë: dija, Kosova dhe besnikëria. Dija përfaqëson themelin që bashkoi profesorin me nxënësin; Kosova përfaqëson çështjen dhe urën qytetëruese që e thelloi komunikimin; ndërsa besnikëria përfaqëson kujtesën që ruan gjurmën e kësaj marrëdhënieje për brezat e ardhshëm.
Prandaj, jeta e Profesor Dr. Taha Mustafa Ebu Kurejshës dhe marrëdhënia e tij me Kosovën mund të konsiderohen si një faqe e rëndësishme e komunikimit shkencor dhe kulturor ndërmjet Egjiptit dhe Kosovës, si dhe një faqe e historisë së Ezherit në hapjen ndaj çështjeve të myslimanëve jashtë botës arabe. Dëshmia e nxënësit të tij, Dr. Beqir Ismaili it, dhe poema e tij në kujtim të profesorit i shtojnë studimit një vlerë njerëzore dhe letrare, duke e bërë kujtesën një mjet për ruajtjen e dijes, marrëdhënieve dhe lidhjeve ndërmjet popujve.
Gjurmë e vërtetë e dijetarit mbetet ajo që ai lë pas në dije, ajo që mbjell në zemrat dhe mendjet e nxënësve të tij dhe urat që ndihmon të ndërtohen ndërmjet njerëzve dhe kulturave. Nga ky këndvështrim, historia e Taha Ebu Kurejshës dhe Kosovës nuk është thjesht një kapitull në biografinë e një dijetari, por një dëshmi se fjala e sinqertë shkencore, marrëdhënia njerëzore fisnike dhe komunikimi kulturor mund të kapërcejnë kufijtë dhe të krijojnë një kujtesë të përbashkët ndërmjet Kosovës dhe Egjiptit, ndërmjet Ezherit dhe bijve të tij në vende të ndryshme të botës.









