Në epokën moderne, që rëndom quhet si epoka e arsyes dhe e shkencës, u shtuan skeptikët dhe mohuesit e besimit në Zot, pasi u pretendua se për ekzistencën e Tij, as arsyeja dhe as shkenca nuk jepnin përgjigje!
Në debatet e pafundme që bëhen rreth kësaj teme me këta skeptikë, shpesh debati nis ose përfundon me pohime të tilla se: ku është Zoti, që ta shoh dhe ta besoj? Apo ka raste kur kërkohen të ndodhin mrekulli të atilla, që do të ishin prova absolute përfundimtare të ekzistencës së Zotit.
Kjo nuk është asgjë e re në fakt, pasi prova të tilla njerëzit kanë kërkuar gjatë gjithë historisë së profetëve, për vërtetësinë e tyre dhe të Zotit që i dërgoi. Kurani është i mbushur me tregime për shembuj të tillë, që nga koha e Nuhut, e deri tek ajo e Muhamedit (paqja e Zotit qoftë mbi ta!).
Por ajo që të bën përshtypje në këtë rast, është se si në epokën e shkencës dhe të arsyes, të cilat operojnë normalisht përmes provave të tërthorta dhe jo atyre të drejtpërdrejta, kërkohen të njëjtat prova për ekzistencën e Zotit, njëlloj siç kërkonin dikur njerëzit që jetonin në epoka “primitive” dhe të “prapambetura”?!
Kjo tregon se njeriu ka ngelur po i njëjti “primitiv” dhe “arkaik” në skepticizmin dhe mohimin e tij.
Kurani, me të drejtë, na tërheq vëmendjen, se si mund të vihet në dyshim ekzistenca e Zotit, Krijuesit të qiejve dhe të tokës?! Ai trondit shpirtrat njerëzorë duke i kujtuar se: a u krijuan ata nga hiçi, apo ata janë krijues të vetvetes?! Ai gjithashtu u pohon, se njerëzit në vazhdimësi do të shohin shenjat e Zotit në horizonte dhe në veten e tyre, derisa të binden se Ai është i vërtetë.
Por a nuk mjafton vetë jeta jonë, ajo biologjike dhe psikike, vetëdija që ne kemi për veten dhe për botën, si provë e ekzistencës së Zotit? Ne jemi të rrethuar përmbytshëm nga shenjat e krijimit të Zotit dhe të prezencës së veprimit të Tij, sa praktikisht nuk kemi nevojë për asnjë provë ndryshe apo mrekulli që tejkalon ligjet që njohim të universit, për të provuar ekzistencën e Krijuesit.
Por megjithatë, mbetet pyetja se përse në këtë botë ne nuk kemi një marrëdhënie të drejtpërdrejtë, apo sy më sy, me Krijuesin, por Ai “fshihet” pas kësaj dendurie provash dhe shenjash që kaplojnë jetën tonë dhe që me prezencën e tyre të përhershme, na bëjnë të pavëmendshëm ndaj prezencës së Tij transcendente? Përse Ai nuk është imanent ose së paku, përse marrëdhënia sy më sy me Të, nuk i përket edhe kësaj bote, por vetëm botës tjetër?
Pyetjet e mësipërme janë më të drejtat për t’u bërë, më të sinqertat dhe më të arsyeshmet në fakt, dhe jo ato të tipit: pse nuk e shoh Zotin që ta besoj, pyetje që në fakt ecin mbi tapetin e arrogancës dhe të injorancës njerëzore.
Përgjigjja ndaj këtyre pyetjeve nuk mund të burojë nga ne, por nga lart, nga Krijuesi, por në fund, edhe në vështrimin tonë, ato janë kaq logjike dhe të arsyeshme, sa do të dukeshin qartësisht se janë më se racionale, dhe nuk mund të ishin ndryshe.
Së pari, përgjigjja ndaj këtyre pyetjeve lidhet me njohjen dhe të kuptuarin e Zotit dhe si vepron Ai me botën. Krijuesi është i Plotfuqishmi dhe i Gjithëdijshmi absolut, por Ai është njëkohësisht edhe i Urti dhe i Mençuri absolut dhe çdo veprim i Tij lidhet pikërisht me këtë atribut. Ndaj çdo gjë që ndodh në këtë botë ndjek urtësinë e Tij, sepse bota është krijuar për ta përmbushur atë.
Së dyti, Ai na ka shpalosur përmes shpalljeve hyjnore, se urtësia e krijimit të njerëzve në këtë botë, është e lidhur me lirinë dhe sprovën, me aftësinë për të qenë i lirë, që përkthehet në arsye, dije, fuqi dhe në përgjegjësinë, që afërmendsh, e shoqëron këtë liri.
Së treti, liria domosdo shoqërohet me mundësinë për t’ia qëlluar dhe gabuar, për të pranuar dhe refuzuar, për të besuar dhe mohuar, ndryshe liria dhe përgjegjësia nuk do të kishin asnjë kuptim, nëse askush nuk do të kishte mundësinë për t’iu shmangur të vërtetës dhe të drejtës.
Së katërti, e gjitha kjo quhet ndryshe provim apo sprovë dhe në një test, ku ekziston mundësia të ngelësh, do të thotë se prezenca e së gabuarës është reale, dhe prezenca e së vërtetës absolute nuk është e plotë ose është e mjegulluar në njëfarë mase, ndryshe urtësia e sprovës dhe e lirisë së zgjedhjes nuk mund të përmbushet.
Së pesti, kjo do të thotë se prova finale e vërtetësisë së besimit, katërçipërisht dërmuese dhe detyruese në mënyrë absolute, para së cilës nuk ka asnjë mundësi dyshimi dhe mohimi, nga askush, do të mungojë. Përndryshe, një provë e tillë do të ishte një dëshmi e drejtpërdrejtë, sy për sy, dhe jo më një argument, ndërkohë që urtësia e Zotit e kërkon që besimi të ndërtohet mbi prova dhe argumente, ku ekziston edhe mundësia e përgënjeshtrimit, qoftë kjo edhe e vogël, përndryshe besimi nuk do të ishte sprovë, por dëshmi imponuese, pa asnjë mundësi refuzimi.
Së gjashti, plotësimi i kërkesës së njerëzve për paraqitjen e provave apo argumenteve që kanë trajtën e mrekullive të jashtëzakonshme, vjen me pasojën që shoqëron një dëshmitar për dëshmi të rreme. Një person, i cili përgënjeshtron një ngjarje që e dëshmon drejtpërdrejt, kryen një akt flagrant mohimi dhe kryeneçësie, dhe për rrjedhojë, meriton dënim më të shpejtë sesa një person, i cili përgënjeshtron një provë jo të drejtpërdrejtë.
Këtë normë hyjnore e dëshmon Kurani mjaft qartë, duke nisur që me Beni Israilët, që i kërkuan Musait të shihnin me sy Zotin dhe kjo pasoi me ndëshkimin vdekjeprurës, e më pas edhe me tregimet e popujve të tjerë, të cilët u kërkonin prova mrekulli profetëve dhe pas përgënjeshtrimit kryeneç të tyre vinte ndëshkimi shkatërrimtar.
Sigurisht që shikimi i drejtpërdrejtë i Zotit, është dëshmia më e madhe absolute e ekzistencës së Tij dhe pas kësaj nuk ekziston asnjë mohim dhe përgënjeshtrim, por kjo i përket botës tjetër, kur sprova dhe liria e zgjedhjes ose jo të besimit në këtë botë, merr fund. Ndërkohë, mrekullitë e jashtëzakonshme, që tejkalojnë ngjarjet e kësaj bote i afrohen dëshmisë për Zotin, ndaj dhe janë shoqëruar me ndëshkime të ashpra kur përgënjeshtrohen.
Këtë normë hyjnore e sqarojnë më së miri ajetet e fundit të sures el-Maide, ku tregohet ngjarja e zbritjes së sofrës. Allahu thotë në Kuran:
إِذْ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ يَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ هَلْ يَسْتَطِيعُ رَبُّكَ أَنْ يُنَزِّلَ عَلَيْنَا مَائِدَةً مِنَ السَّمَاءِ ۖ قَالَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ١١٢
قَالُوا نُرِيدُ أَنْ نَأْكُلَ مِنْهَا وَتَطْمَئِنَّ قُلُوبُنَا وَنَعْلَمَ أَنْ قَدْ صَدَقْتَنَا وَنَكُونَ عَلَيْهَا مِنَ الشَّاهِدِينَ ١١٣
قَالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا أَنْزِلْ عَلَيْنَا مَائِدَةً مِنَ السَّمَاءِ تَكُونُ لَنَا عِيدًا لِأَوَّلِنَا وَآخِرِنَا وَآيَةً مِنْكَ ۖ وَارْزُقْنَا وَأَنْتَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ ١١٤
قَالَ اللَّهُ إِنِّي مُنَزِّلُهَا عَلَيْكُمْ ۖ فَمَنْ يَكْفُرْ بَعْدُ مِنْكُمْ فَإِنِّي أُعَذِّبُهُ عَذَابًا لَا أُعَذِّبُهُ أَحَدًا مِنَ الْعَالَمِينَ ١١٥
“Kur apostujt thanë: “O Isa, biri i Merjemes! A mundet Zoti yt të na zbresë një sofër nga qielli?” Ai tha: “Kini frikë Allahun, nëse jeni besimtarë.” Ata thanë: “Ne dëshirojmë të hamë prej saj, që zemrat tona të qetësohen, ta dimë se na ke thënë të vërtetën dhe të jemi dëshmitarë për të.”
Isai, biri i Merjemes, tha: “O Allah, Zoti ynë! Na zbrit një sofër nga qielli, që të jetë për ne festë, për të parët tanë dhe për të fundmit tanë, dhe shenjë prej Teje. Dhe na furnizo, se Ti je Furnizuesi më i mirë.”
Allahu tha: “Unë do t’jua zbres atë; por kushdo prej jush që mohon pas kësaj, Unë do ta dënoj me një dënim që nuk ia kam dhënë askujt prej njerëzve.” (112-115)
Kështu pra, vërtetësia e besimit bazohet mbi provat e panumërta që e rrethojnë njeriun në këtë botë, por ato, edhe pse janë mjaftueshëm vendimtare dhe bindëse për mbarë njerëzit, kanë një masë të vogël paqartësie, në mënyrë që të përmbushet urtësia e sprovës së kësaj bote dhe mundësia që kjo masë paqartësie, sado e vogël, të jetë shkak për zgjedhjen e gabuar dhe për të ushqyer iluzionin e mohuesve.
Besimi në Zot, përveçse është një prirje e natyrshme e lindur njerëzore, është edhe zgjedhja më racionale dhe sinteza më e qartë e të gjitha provave, por gjithsesi, për shkak të urtësisë së krijimit, besimi në Zot nuk është një akt i detyruar dëshmie të drejtpërdrejtë, që nuk le absolutisht asnjë hapësirë zgjedhjeje të lirë, gjë që do të binte ndesh me urtësinë e jetës në këtë botë sprove.
Hoxhë Justinian Topulli
