– Tregohet në një hadith nga Ebu Dherri (Zoti qoftë i kënaqur me të), i cili tha: Pyeta: “O i Dërguar i Zotit, cila xhami u ndërtua e para në tokë?”
Ai u përgjigj: “Xhamia e Shenjtë (në Mekë).”
Pyeta: “Pastaj cila?”
Ai u përgjigj: “Xhamia El-Aksa.”
Pyeta: “Sa kohë kaloi midis tyre?”
Ai u përgjigj: “Dyzet vjet”.
(Sahih Buhari, nr.3425)
Dijetarët kanë thënë se ky hadith i referohet ndërtimit të Xhamisë së Shenjtë në Mekë nga Ademi, (paqja qoftë mbi të).
Është thënë gjithashtu se i referohet ndërtimit të Xhamisë së Shenjtë në Mekë nga Ibrahimi, paqja qoftë mbi të, i ndjekur nga ndërtimi i Xhamisë El-Aksa nga ai ose nipi i tij Jakubi,(paqja qoftë mbi të), dyzet vjet më vonë.
– Pastaj Sulejmani, paqja qoftë mbi të, e rindërtoi dhe e rinovoi atë, dhe u lut për ata që faleshin atje. Sipas transmetimit të Abdullah ibn Amrit, Zoti qoftë i kënaqur me të dy, ai tha: I Dërguari i Zotit tha: “Kur Sulejmani, biri i Davudit, ndërtoi Xhamin në Jerusalem, ai i kërkoi Zotit, të Lartësuarit dhe të Lavdëruarit, tre gjëra;– Ai i kërkoi Zotit, një gjykim që do të përputhej me të Tijin, dhe ai iu dha atij.
– Ai i kërkoi Zotit, një mbretëri që nuk do t’i jepej askujt pas tij, dhe ai iu dha atij.
– Dhe kur mbaroi ndërtimin e xhamisë, ai i kërkoi Zotit, që askush të mos vinte atje përveçse për t’u falur atje, dhe që Ai ta pastronte nga mëkatet e tij si në ditën që e lindi nëna e tij. Dhe shpresoj që atij t’i plotësohej kërkesa e tretë. Shpresa e Pejgamberit u përmbush dhe lutja e tij u pranua.
– Në epokën e Jahja ibn Zekerijas (paqja qoftë mbi të), ajo ishte një xhami.Në hadithin e transmetuar nga el-Harith el-Esh’ari (Zoti qoftë i kënaqur me të) i Dërguari i Zotit (paqja dhe bekimet qofshin mbi të) tha: “Zoti i shpalli Jahja ibn Zekerijas pesë fjalë për t’i zbatuar dhe për t’i urdhëruar njerëzit e tij t’i zbatojnë ato… Kështu që ai i mblodhi ata në Jerusalem derisa xhamia u mbush plot, dhe ata u ulën në tarraca, pastaj ai u drejtua atyre…” Dhe Zoti i Plotfuqishëm e quajti atë xhami, siç tha Ai, i Lartësuari:
“Lavdi Atij që e çoi shërbëtorin e Tij natën nga Xhamia e Shenjtë (Meke) në Xhaminë El Aksa, rrethinën e së cilës Ne e kemi bekuar.” (El Isra: 1)
Dhe kur i Dërguari i Zotit (paqja dhe bekimet qofshin mbi të) u mor në Udhëtimin e Natës nga Xhamia e Shenjtë në Xhaminë El Aksa, ai i udhëhoqi pejgamberët dhe të dërguarit në namaz atje.
– Sipas transmetimit të Malik ibn Sa’sa’ah (Zoti qoftë i kënaqur me të) se Pejgamberi (paqja dhe bekimet qofshin mbi të) tha: “Pastaj u nisëm derisa arritëm në Jerusalem, dhe unë i udhëhoqa profetët dhe të dërguarit në namaz atje.”Dhe i Dërguari i Zotit (Zoti qoftë i kënaqur me të) tha:
“Udhëtimet duhet të ndërmerren vetëm në tre xhami: Xhamia e Shenjtë (në Mekë), Xhamia Al-Aksa (në Jerusalem) dhe kjo xhamia ime (në Medinë).”
– Pastaj, kur Omer ibn el-Hattab (Zoti qoftë i kënaqur me të) e çliroi, Ai hyri në Jerusalem dhe shkoi në Xhaminë El-Aksa, ku fali namazin përshëndetës të xhamisë.Të nesërmen në mëngjes, ai i udhëhoqi muslimanët në namazin e sabahit, duke recituar Suren Sad në rekatin e parë dhe duke bërë sexhde me muslimanët. Në rekatin e dytë, ai recitoi Suren El-Isra.
Pastaj, ai dhe muslimanët pastruan Kupolën e Shkëmbit dhe ndërtuan një zonë, vendfalje në drejtim të Kibles (Mekes).
– Gjatë gjithë historisë, Xhamia El Aksa nuk ka qenë gjë tjetër veçse një vendfalje. Pejgamberët nuk e përdorën kurrë për asgjë tjetër përveç namazit.Zoti i Plotfuqishëm ia la trashëgim këtij ymeti, dhe ishte kibla e tyre e parë dhe një nga tre xhamitë e shenjta ku bëhen vizita.
Namazi i Pejgamberit atje me profetët nënkupton shfuqizimin e feve të mëparshme nga besimi i tij dhe dominimi i tij mbi to. Prandaj, askush nuk ka të drejtë për të përveç ymetit të tij.
– Çdo gjë e rrethuar nga muri – e shënuar me të kuqe – është Xhamia e bekuar Al-Aksa: sallat e saj të lutjes, oborret, minaret, ndërtesat, arkadat, platformat, burimet e ujit, kopshtet, zyrat, qoshet dhe gjithçka nën dhe mbi territorin e xhamisë. Është një vend ku njerëzit udhëtojnë dhe ku namazet shumëfishohen në shpërblim.
– Xhamia mbulon një sipërfaqe prej 144,000 metrash katrorë. I Dërguari i Zotit (paqja dhe bekimet qofshin mbi të) ua përshkroi atë shokëve të tij (Zoti qoftë i kënaqur me ta) para se të ekzistonte ndonjë ndërtesë; ishte thjesht një zonë e rrethuar nga muri.Prandaj, kur Omeri (Zoti qoftë i kënaqur me të) hyri në të, tha: Mori tekbir; “Zoti është më i Madhi! Kjo është xhamia që na e përshkroi i Dërguari i Zotit.”
Ata e dalluan atë nga muri rrethues.
Pastaj, vendet e namazit u ndërtuan njëra pas tjetrës brenda saj. Vendfalja e Kiblës, poshtë së cilës ndodhet ajo që quhet Xhamia e Vjetër Aksa, vendfalja Mervani, Kupola e Shkëmbit, vendfalja Burak, vendfalja e Grave, vendfalja Megarib (perendimore) dhe vendfalja Bab Rahme (porta e mëshirës) janë të gjitha pjesë e një xhamie, edhe pse kanë emra të ndryshëm, ose quhen xhami ose vendfalje në mënyrë metaforike.
– Muri ka të njëjtin rregull si xhamia; është pjesë e saj. Po kështu, portat dhe minaret e saj janë pjesë e saj. Kushdo që falet brenda saj, mbi të ose mbi mure është falur në Xhaminë Al-Aksa.Në mënyrë të ngjashme, oborret e shtruara me gurë dhe pa çati, platformat dhe shkallët, minberet, kupolat e hapura, arkadat e hapura, oborret e pashtruara dhe kopshtet e mbjella me ullinj dhe pemë të tjera janë të gjitha pjesë e Xhamisë Al-Aksa.
Kushdo që falet në to është falur në Al-Aksa. Kushdo që falet në çatinë e ndonjë prej ndërtesave të rrethuara nga muri është falur në Xhaminë Al-Aksa dhe ka arritur shpërblimin e shumfishët. Kushdo që falet nën territorin e Xhamisë Al-Aksa në zonat e lartpërmendura të lutjes, është falur brenda saj, sepse ajo konsiderohet pjesë e saj.
– Dijetari Muxhiru din El Hanbeli tha: “Kuptohet gjerësisht se El-Aksa, nga drejtimi i kibles, i referohet xhamisë së ndërtuar në pjesën e përparme të kompleksit, që përmban minberin dhe mihrabin e madh. Megjithatë, e vërteta është se El-Aksa është emri për të gjithë xhaminë e rrethuar nga muret.Kjo strukturë në pjesën e përparme të xhamisë, së bashku me Kupolën e Shkëmbit, arkadat dhe shtesat e tjera, janë ndërtime të mëvonshme.
Ajo që nënkuptohet me Xhaminë El-Aksa është gjithçka brenda mureve.”
– Ibn Tejmije tha: “Xhamia El-Aksa është emri i të gjithë xhamisë së ndërtuar nga Sulejmani, paqja qoftë mbi të. Disa njerëz kanë filluar ta quajnë zonën, vendfalje të ndërtuar nga Omeri, Zoti qoftë i kënaqur me të, El-Aksa. Namazi në këtë vendfalje të ndërtuar nga Omeri ka përparësi ndaj namazit në pjesën tjetër të xhamisë.”Thënia e Ibn Tejmijes se ajo që ndërtoi Sulejmani, paqja qoftë mbi të, ka për qëllim rinovimin e El Aksas, pasi ajo u ndërtua fillimisht para tij.
Kur Omeri (Zoti qoftë i kënaqur me të) hyri në xhami, ai ndërtoi zonën, vendfaljen përballë Kiblës. Ai nuk ndërtoi në të gjithë zonën e rrethuar nga muri për shkak të vështirësisë së kësaj dhe sepse ishte e preferueshme të lutej atje, siç përmendi Ibn Tejmije, meqenëse Sahabët (Zoti qoftë i kënaqur me ta) luteshin atje.
– Sa i përket shumëfishimit të shpërblimit të namazit përfshin të gjithë xhaminë.Xhamia e bekuar El-Aksa dhe Qyteti i Shenjtë i Jerusalemit, në fakt e gjithë Palestina, janë toka të dhuruara nga Islami. Askush nuk ka të drejtë mbi to përveç këtij Ymeti.
E dëgjova Imamin e Xhamisë së bekuar El-Aksa të thoshte në një nga predikimet e tij të xhumasë:
“Toka jonë është tokë e dhuruar, në pronësi vetëm të myslimanëve. Zoti na e ka lënë trashëgim dhe ne e kemi trashëguar nga paraardhësit tanë. Fëmijët trashëgojnë nga baballarët dhe nipërit e mbesat trashëgojnë nga bijtë e kështu me radhë. E drejta është e vendosur dhe nuk do të hiqet dorë, pavarësisht se sa kohë kalon dhe sa breza vijnë e shkojnë. Pra, kuptoni dhe jini të vetëdijshëm.”
Zoti na dhëntë neve dhe juve mundësinë të falemi në Xhaminë e bekuar El-Aksa, të çliruar, të nderuar dhe të lartësuar. Zoti e mbroftë atë, njerëzit e saj, kujdestarët e saj dhe ata që e mbrojnë, shenjtërinë e saj dhe përpiqen për çlirimin e saj. Allahu është Ruajtësi i kësaj xhamie dhe është i Plotëfuqishëm për gjithçka.
Prof. ass. dr. Musa Vila
