Bisedimet me Izraelin nuk kanë arritur në një rrugë pa dalje, por po vazhdojnë me “vështirësi të mëdha” për shkak të këmbënguljes së Izraelit për të mbetur në territorin sirian, tha presidenti sirian Ahmad al-Sharaa, duke theksuar se Siria është “serioze” për arritjen e një marrëveshjeje sigurie që ruan stabilitetin rajonal.
Në një intervistë për Anadolu, al-Sharaa shtoi se Izraeli “po vepron me brutalitet të madh” dhe po pushton zona pranë Lartësive të Golanit, ndërsa Damasku “ka zgjedhur rrugën diplomatike” për të shmangur përshkallëzimin.
Lidhur me marrëdhëniet me Turqinë, ai tha se partneriteti mes dy vendeve “do të formësojë të ardhmen e sigurisë rajonale dhe globale”.
Turqia qëndroi pranë popullit të shtypur sirian për 14 vjet, shtoi presidenti sirian, duke konfirmuar se të dy vendet ndajnë “lidhje të thella historike dhe gjeografike”.
Më poshtë gjenden pjesë nga intervista e tij për Anadolu në kuadër të Forumit të Diplomacisë në Antalya:
Pyetje: Kjo është pjesëmarrja juaj e dytë në Forumin e Diplomacisë në Antalya. Çfarë mund të thoni për drejtimin aktual të marrëdhënieve Siri–Turqi? A mund të elaboroni mbi projekte kyç si zonat industriale në Idlib, mundësitë e punësimit dhe rikthimin e të zhvendosurve?
Përgjigje: Siria dhe Turqia ndajnë lidhje të thella historike dhe gjeografike. Gjatë periudhës së regjimit të mëparshëm, Siria ishte e izoluar nga komuniteti rajonal dhe ndërkombëtar. Çlirimi i Sirisë krijoi një mundësi të re për rindërtimin e këtyre marrëdhënieve, veçanërisht me Turqinë, e cila qëndroi pranë revolucionit sirian për 14 vjet dhe mbështeti popullin e shtypur gjatë gjithë kësaj kohe.
Siria është transformuar nga një krizë në një tokë me mundësi të ndryshme. Ne jemi përpjekur t’i theksojmë këto mundësi gjatë vizitave tona të përsëritura në Turqi dhe vende të tjera. Ekzistojnë mundësi të rëndësishme integrimi rajonal mes Sirisë dhe Turqisë, pasi Siria shërben si urë mes Lindjes dhe Perëndimit. Aktualisht po punohet për krijimin e një zone të lirë siriano-turke në rajonin e Idlibit, ku disa industri mund të zhvillohen së bashku. Zona ndodhet përgjatë rrugëve kryesore që lidhin Idlibin, Latakian, Halepin dhe Damaskun.
Po ashtu po punojmë për zgjerimin e aeroporteve, investimin dhe lidhjen e porteve, si dhe rindërtimin e infrastrukturës. Kompani turke tashmë janë aktive në terren në rindërtimin e Sirisë.
Pyetje: Lufta e fundit mes SHBA-së dhe Izraelit nga njëra anë dhe Iranit nga ana tjetër ka shkaktuar krizë globale energjetike. Bota po kërkon rrugë alternative furnizimi dhe lidhje rajonale. Cilat janë mundësitë dhe sfidat për Sirinë në këtë drejtim?
Përgjigje: Siria ka theksuar rëndësinë e pozicionit strategjik të Sirisë që kur kemi ardhur në Damask vitin e kaluar, por bota e ndjeu vërtet këtë nevojë pas shpërthimit të luftës që përfshiu Iranin dhe ndërprerjes së furnizimeve globale të energjisë. Siria përfaqëson një korridor të sigurt dhe një rrugë alternative për furnizimet energjetike dhe zinxhirët e furnizimit — veçanërisht lidhjet që po zhvillohen mes Gjirit Arab dhe Turqisë, që kalojnë përmes Sirisë dhe Jordanisë njëkohësisht. Qasja e Sirisë në Mesdhe e bën atë një lidhje të shkëlqyer dhe të sigurt mes zinxhirëve lindorë dhe perëndimorë.
Kjo tashmë ka filluar të marrë formë. Sipas një marrëveshjeje të përbashkët mes Sirisë dhe Irakut, nafta irakiane ka filluar të eksportohet përmes porteve siriane. Marrëdhëniet e qëndrueshme mes Turqisë, Sirisë, Jordanisë dhe vendeve të Gjirit janë një aset i madh këtu. Sfida kryesore mbetet ruajtja e stabilitetit dhe neutralitetit në rajon mes konflikteve përreth.
Pyetje: A është Projekti i Katër Deteve pjesë e këtij kuadri?
Përgjigje: Po, është pjesë e këtij zinxhiri më të gjerë të integrimit rajonal dhe rilidhjes së rrugëve tregtare. Ajo që bota po kërkon më urgjentisht tani është siguria e zinxhirëve të furnizimit dhe energjisë. Ky integrim — që lidh Azerbajxhanin dhe Detin Kaspik, Sirinë dhe Turqinë në Mesdhe, dhe qasja e Gjirit në Detin e Kuq dhe Gjirin Arab — i përshtatet pikërisht kësaj nevoje.
Pyetje: Në çfarë faze kanë arritur kontaktet e sigurisë me Izraelin, në të cilat SHBA-ja është ndërmjetës? Sa i mundshëm është një konsensus? Dhe cili është reagimi juaj ndaj deklaratës së kryeministrit izraelit Netanyahu që lidh praninë e Izraelit në Liban me arritjen te komuniteti druz në Siri?
Përgjigje: Pas 14 vitesh lufte shkatërruese kundër regjimit të mëparshëm, politika e Sirisë është e fokusuar në zhvillim dhe rindërtim — dhe kjo kërkon stabilitet. Izraeli është përgjigjur me brutalitet të madh, duke goditur shumë objekte siriane, duke shkelur sovranitetin sirian dhe duke pushtuar pjesë të territorit pranë Lartësive të Golanit, të cilat tashmë janë të pushtuara. Ne kemi zgjedhur rrugën diplomatike dhe po punojmë për të bindur komunitetin ndërkombëtar të ndalojë përshkallëzimin, sidomos pas lodhjes së madhe të popullit sirian gjatë 14 viteve.
Ne jemi seriozë për arritjen e një marrëveshjeje sigurie që ruan stabilitetin rajonal. Siria ka kaluar nga një gjendje krize dhe komuniteti ndërkombëtar po fillon ta shohë atë si një burim stabiliteti rajonal dhe global, sepse bota ka parë si ishte Siria në krizë dhe po sheh gjithashtu çfarë mund të arrijë në këtë periudhë të shkurtër.
Negociatat nuk kanë arritur në një rrugë pa dalje, por po vazhdojnë me vështirësi të mëdha për shkak të këmbënguljes së Izraelit për të mbetur në tokën siriane.
Sa i përket luftës që po zhvillohet në Liban, ekzistojnë shumë zgjidhje të tjera që nuk përfshijnë goditjen direkte të ndërtesave dhe infrastrukturës. Libani nuk mund të përballojë një konflikt të kësaj shkalle. Lidhja e këtyre zhvillimeve me jugun e Sirisë përbën një kërcënim të madh për sigurinë rajonale, jo vetëm për Sirinë.
Pyetje: Ku ndodhet Siria aktualisht në procesin e integrimit kombëtar? A ka ende shumë rrugë përpara?
Përgjigje: Duke marrë parasysh ku ndodhej Siria para ardhjes sonë në Damask vitin e kaluar dhe ku ndodhet sot, mendoj se kemi arritur shumë gjatë këtij viti. Forcat revolucionare, të cilat ishin të fragmentuara, janë unifikuar. Integrimi i forcave SDF është duke vazhduar dhe po ecën mirë. Sot, baza e fundit e huaj ushtarake në verilindje të Sirisë është liruar dhe bashkimi i forcave SDF me shtetin sirian po përmbyllet. Ajo që është arritur deri tani është një sukses i madh dhe ka kontribuuar shumë në stabilizimin e situatës në Siri.
Pyetje: Në dritën e vizitës së fundit të presidentit ukrainas Volodymyr Zelenskyy në Siri, në cilat fusha mund të zhvillohet bashkëpunimi Siri–Ukrainë?
Përgjigje: Së pari, ekziston një partneritet historik mes Sirisë dhe Ukrainës, kryesisht në ushqim dhe energji. Ukraina ka përvojë të madhe në prodhimin bujqësor, farmaceutikën bujqësore dhe fusha të ngjashme. Siria është një vend bujqësor në thelb dhe ka nevojë për shumë zhvillim dhe aftësi në këtë sektor. Partneriteti kryesor që po shqyrtohet është krijimi i një qendre në Siri për rishpërndarjen e mallrave ushqimore përmes porteve siriane.
Pyetje: A keni një mesazh për botën përmes Agjencisë Anadolu dhe pjesëmarrjes suaj në Forumin e Diplomacisë në Antalya?
Përgjigje: Turqia, përmes nismave si ky forum, po kontribuon në stabilitetin global dhe rajonal. Roli i Turqisë në rajon dhe në botë është rritur ndjeshëm dhe partneriteti Siri–Turqi është diçka mbi të cilën rajoni dhe bota mund të ndërtojnë për siguri dhe prosperitet në të ardhmen.
Mesazhi im për botën është ky: Siria është transformuar nga një gjendje krize në një mundësi të madhe historike — një mundësi për stabilitet, ndërtim dhe rindërtim.
