Nga stadiumet luksoze te marrëveshjet për burimet natyrore: Si po ndryshon Pekini peizazhin gjeopolitik të kontinentit
Në fund të janarit, autoritetet keniane njoftuan se punimet në Stadiumin Ndërkombëtar “Talanta Sports City” (i njohur edhe si Raila Odinga) në Nairobi kanë arritur në 80 për qind. Ky objekt modern me 60.000 vende, që pritet të jetë gati për Kupën e Kombeve të Afrikës 2027, mban firmën e Korporatës Kineze të Rrugëve dhe Urave (CRBC), një kompani shtetërore me qendër në Pekin.
Ky projekt nuk është i izoluar; ai është pjesë e një strategie afatgjatë që synon të çimentojë praninë kineze në kontinent përmes infrastrukturës masive. CRBC luan një rol kyç në iniciativën “Një Brez, një Rrugë”, duke ndërtuar rrugë, ura dhe hekurudha në vende si Senegali, Etiopia dhe Angola.
Megjithatë, stadiumet përfaqësojnë një sektor ku ndikimi i Kinës është veçanërisht i dukshëm. Të paktën 7 nga 12 stadiumet për Kupën e ardhshme të Afrikës u ndërtuan ose u rinovuan nga gjigantët kinezë. Këto struktura shërbejnë si monumente të dukshme të bashkëpunimit dypalësh, duke u bërë pjesë e pandashme e peizazhit urban afrikan. Kjo strategji njihet si “diplomacia e stadiumeve”.
Që nga fundi i viteve 1960, Kina ka financuar ndërtimin e mbi 100 stadiumeve në Afrikë. Në dallim nga modeli perëndimor i investimeve, Pekini vepron drejtpërdrejt përmes kompanive shtetërore, duke mbuluar një pjesë të kostove ose duke ofruar kredi me interesa shumë të favorshme.
Madje, në disa raste, Kina i financon ato tërësisht, duke i dhuruar objektet si shenjë e vullnetit të mirë diplomatik. E vërteta është se këto nuk janë thjesht akte bujarie, por investime strategjike. Në këmbim të këtyre “dhuratave”, Kina forcon lidhjet politike dhe siguron marrëveshje ekonomike jetike. Në Gabon, pas ndërtimit të stadiumeve për Kupën e Afrikës, Kina u bë përfituese e 15 për qind të eksporteve të naftës dhe manganit.
Për qeveritë lokale, këto stadiume përfaqësojnë modernitetin dhe ambicien, duke shërbyer si mjete të fuqishme propagande në një kontinent ku futbolli është pasion kombëtar. Që nga viti 2009, Kina e ka tejkaluar SHBA-në si partneri më i madh tregtar i Afrikës, duke importuar burime si bakri dhe kobalti, të domosdoshme për industrinë e saj.
Megjithatë, kjo marrëdhënie po shfaq krisje serioze. Në vitin 2025, deficiti tregtar i vendeve afrikane me Kinën arriti shifrën rekord prej 102 miliardë dollarësh, duke nxitur debate mbi një formë të re të neokolonializmit.
Për më tepër, shumë nga këto projekte po kthehen në barrë. Stadiume si “Barthélemy Boganda” në Republikën Qendrore Afrikane po rrënohen sepse autoritetet lokale nuk kanë mjetet financiare për t’i mirëmbajtur sipas standardeve ndërkombëtare.
Shpesh, pasi fiken dritat e kampionateve, këto objekte luksoze rrezikojnë të braktisen, duke lënë pas vetëm borxhe dhe rrugë të papërfunduara, siç po ndodh aktualisht në disa zona të Bregut të Fildishtë. /tesheshi
