Shteti sionist ka përshkallëzuar tensionet në gjithë Lindjen e Mesme, nga Gaza në Liban, Siri, Jemen dhe së fundmi Iran. Ai gjithashtu po përpiqet në mënyrë aktive t’i pengojë përpjekjet paqësore të Ankarasë si një shtet anëtar i NATO-s.
Në tri vitet e fundit, Izraeli ka sulmuar jo vetëm palestinezët në Gaza dhe në Bregun Perëndimor të pushtuar, por edhe disa shtete sovrane të Lindjes së Mesme – nga Libani në Siri, Jemen dhe së fundmi Iran – duke e forcuar imazhin e tij si një faktor destabilizues në këtë rajon të paqëndrueshëm.
Ndërkohë që Türkiye, një anëtare e NATO-s, ka ndjekur prej kohësh zgjidhje paqësore për t’u dhënë fund konflikteve të ndryshme, nga Ukraina në Gaza dhe Iran, Izraeli ka përdorur çdo mjet për të penguar përpjekjet paqësore të Ankarasë.
“Qëndrimi armiqësor i Izraelit ndaj Türkiye është rritur veçanërisht në dy vitet e fundit, duke dërguar mesazhe kërcënuese ndaj Ankarasë me tone ushtarake”, thotë analisti politik me bazë në Ankara, Gokhan Batu, duke iu referuar tensioneve në rritje që nga 7 tetori 2023.
Türkiye ka qenë një nga kritikët më të zëshëm të Izraelit që kur Tel Avivi nisi luftën e tij gjenocidale në Gaza, e cila ka vrarë qindra mijëra njerëz dhe e ka shndërruar enklavën palestineze në rrënoja.
Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu është përballur me vëmendje dhe kritika në rritje në mbarë botën, madje një gjykatë ndërkombëtare ka lëshuar edhe urdhër arresti ndaj tij.
Ai po përballet gjithashtu me kritika në rritje në vend, ku liderë politikë, zyrtarë ushtarakë dhe publiku shprehin zemërimin e tyre për përdorimin e luftërave si mjet për mbijetesë politike.
Batu thotë se antagonizmi në rritje i Izraelit ndaj Türkiyes duhet parë në kontekstin e zhvillimeve të fundit gjeopolitike.
“Kjo sjellje e Izraelit mund të kuptohet më mirë në kontekstin e kapacitetit në rritje të Türkiye në Lindjen e Mesme dhe shfaqjes së saj si i vetmi aktor i aftë për të balancuar Izraelin në rajon”, thotë ai për TRT World.
Industria në zhvillim e mbrojtjes e Türkiyes, me një histori të provuar – nga dronët e avancuar deri te kapacitetet në rritje detare që janë adoptuar nga shtete të tjera si Italia – e bën qeverinë e ashpër të Netanyahut nervoze, sipas Batu.
Türkiye do të presë një samit të rëndësishëm të NATO-s këtë verë, ku Aleanca perëndimore do të ketë mundësinë të shqyrtojë tensionet gjeopolitike në rritje, nga Europa Lindore deri në Lindjen e Mesme.
Türkiye, ushtria e dytë më e madhe në NATO, dhe Mbretëria e Bashkuar së fundmi nënshkruan një marrëveshje mbrojtjeje, duke e dëshmuar edhe një herë rëndësinë e Ankarasë për aleatët perëndimorë.
Pse NATO-ja ka rëndësi?
Izraeli nuk është i kënaqur me anëtarësimin e Türkiyes në NATO, i cili e pengon Tel Avivin të kundërshtojë në mënyrë aktive praninë në rritje të Ankarasë në zona të ndryshme, nga Libia në Somali dhe Siri, thotë Ali Burak Daricili, akademik në Universitetin Teknik të Bursës.
Pavarësisht veprimeve agresive të lidershipit aktual izraelit, të cilin ai e quan “teokratik radikal”, Türkiye do të vazhdojë të mbetet një aktor racional politik, duke iu përgjigjur provokimeve të qeverisë Netanyahu në mënyrë të arsyeshme, shton Daricili.
Ndërsa Türkiye përpiqet ta ruajë integritetin territorial të Somalisë duke ndërmjetësuar mes Somalisë dhe Etiopisë, Izraeli synon destabilizimin e rajonit duke njohur Somalilandin si shtet të pavarur.
Ashtu si në Afrikën Lindore, Türkiye ka punuar edhe për t’i parandaluar dhe për t’i ulur tensionet në konfliktin me Iranin.
Në Siri gjithashtu, ndërsa Izraeli ka bombarduar zona të ndryshme duke mbështetur grupe të ndryshme etnike dhe fetare, Türkiye ka ndihmuar transformimin e vendit drejt një shteti të qëndrueshëm.
“Është e qartë se anëtarësimi i Türkiyes në NATO përbën një pengesë të madhe për lidershipin radikal të Netanyahut”, thotë Batu.
Me gjithë propagandën izraelite kundër Türkiyes, shteti sionist nuk ka asnjë ndikim në anëtarësimin e Ankarasë në aleancën perëndimore, shton ai.
Ndërkohë që Türkiye ka kontribuar në misione të ndryshme, nga Somalia në Kosovë, lobet pro-izraelite në ShBA kanë publikuar raporte për të krijuar perceptime negative ndaj Türkiye brenda NATO-s.
Sipas akademikut Ozgur Korpe, këto kritika paraqiten si përpjekje për të ndikuar debatet e brendshme të aleancës.
Megjithatë, ai thekson se roli i Türkiyes nuk vihet në dyshim nga anëtarët e NATO-s, por nga një grup i vogël zërash kritikë.
Pavarësisht propagandës, audiencat në vendet perëndimore po rrisin gjithnjë e më shumë zërin kundër veprimeve të Izraelit në Gaza dhe në Bregun Perëndimor.
Spanja dhe së fundmi Italia kanë kritikuar ashpër veprimet izraelite, duke reflektuar një pakënaqësi në rritje në botën perëndimore.
Analistët theksojnë se NATO ka kaluar sfida të shumta dhe do t’i përballojë edhe këto tensione.
“Pa pjesëmarrjen e Türkiyes në NATO, Europa nuk mund të ketë një arkitekturë reale sigurie. Izraeli nuk mund të vendosë për të ardhmen e NATO-s”, thotë Daricili.
Politikat ekspansioniste të Izraelit mund të kenë arritur kufijtë e tyre, pasi vendi duket i lodhur nga luftërat në shumë fronte.
Autonomia strategjike
Ekspertët theksojnë se lidershipi turk ka adoptuar një politikë të autonomisë strategjike për të mbrojtur interesat e tij.
Përveç anëtarësimit në NATO, fuqia kombëtare dhe potenciali ushtarak i Türkiyes janë asetet e saj më të mëdha, duke reflektuar ndikimin e saj në rajone të ndryshme.
Pavarësisht përpjekjeve për ta dobësuar ndikimin e saj, Türkiye pritet të vazhdojë të forcojë autonominë strategjike dhe rolin e saj ndërkombëtar.
“Türkiye do të vazhdojë ta përdorë pozicionin e saj në NATO dhe peshën gjeopolitike si levë diplomatike,” përfundon Korpe.
