Fotot e publikuara online të enjten duket se tregojnë mina tokësore të ShBA-së të shpërndara në një zonë banimi në Iran, diçka që ekspertët thonë se mund të jetë hera e parë në mbi 20 vite që forcat amerikane i kanë përdorur këto armë, të njohura për rrezikun “jashtëzakonisht të lartë” për civilët, sipas organizatave të të drejtave të njeriut.
Të paktën një person është vrarë nga këto mina dhe disa të tjerë janë plagosur, raportuan mediat iraniane, duke paralajmëruar publikun të qëndrojë larg objekteve që ngjajnë si kanaçe.
Sipas katër specialistëve të municioneve që analizuan imazhet për The Washington Post, pajisjet janë mina kundërtanke të prodhimit amerikan BLU-91/B. Këto mina zakonisht hidhen nga avionët përmes sistemit të shpërndarjes së minave Gator, të cilin besohet se ShBA-ja është i vetmi vend që e zotëron në konfliktin me Iranin.
Imazhet raportohet se janë marrë pranë qytetit jugor Shiraz, 5 kilometra larg disa objekteve iraniane të raketave balistike. Ekspertët vunë në dukje se lëshuesit mobilë të raketave shpesh vendosen në këto zona dhe minat mund të jenë vendosur për të penguar lëvizjen ose aksesin e tyre.
“Ndërsa këto mina tokësore janë të destinuara të godasin mjete të blinduara, ato ende mund të jenë jashtëzakonisht të rrezikshme për civilët”, tha Brian Castner, ekspert i armëve në Amnesty International.
Agjencia shtetërore iraniane e lajmeve tha në Telegram të enjten se të paktën një person u vra dhe disa të tjerë u plagosën nga ato që i përshkroi si “pajisje shpërthyese që ngjajnë si kanaçe”, duke paralajmëruar publikun të shmangë çdo enë metalike që duket e pazakontë, e dëmtuar ose e deformuar.
Komanda Qendrore e ShBA-së (CENTCOM), përgjegjëse për mbikëqyrjen e operacioneve ushtarake amerikane në rajon, thuhet se refuzoi të komentojë.
Thirrje për ndalim global
Sipas një raporti të ushtrisë së ShBA-së për operacionet me mina dhe kundërmina, pajisjet ajrore që përdoren për të shpërndarë këto armë zakonisht hedhin dhjetëra mina njëherësh, shpesh duke kombinuar mina kundërtanke dhe kundër personelit. Megjithatë, imazhet në dispozicion nuk tregojnë prova se janë përdorur mina kundër personelit së bashku me ato kundërtanke.
Përdorimi i fundit i konfirmuar nga ShBA-ja i minave kundërtanke të shpërndara në luftim daton nga Lufta e Gjirit në vitin 1991. Rasti më i fundit i njohur i përdorimit të minave kundër personelit nga amerikanët ndodhi në Afganistan në vitin 2002, kur forcat e operacioneve speciale i përdorën ato ndërsa prisnin evakuimin me helikopter, sipas të dhënave të Pentagonit.
Organizatat e të drejtave të njeriut kanë bërë vazhdimisht thirrje për një ndalim global të minave tokësore kundër personelit, duke përmendur rrezikun afatgjatë për civilët, të cilët mund të vriten ose plagosen rëndë edhe vite pas përfundimit të konflikteve.
Vitin e kaluar, një direktivë e përditësuar e nënshkruar nga Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth lejoi që përdorimi i tyre të vlerësohet rast pas rasti, duke theksuar njëkohësisht përpjekjet për të reduktuar dëmet ndaj civilëve.
“Nëse konfirmohet, përdorimi nga ushtria e ShBA-së i sistemit të shpërndarjes së minave Gator që shkakton vdekje dhe plagosje te civilët tregon saktësisht pse dekadat e punës për ndalimin e këtyre armëve nuk mund të zhbëhen pa pasoja të rënda”, tha Sarah Yager, drejtoreshë në Uashington e Human Rights Watch.
