Ballina Artikuj Nevoja për model

Nevoja për model

Hoxhë Korab Hajraj

Njeriu mëson nga ajo që dëgjon, por shpesh mëson edhe më shumë nga ajo që sheh. Një shembull i mirë mund të ndikojë në zemër e në sjellje në një mënyrë që fjalët e vetme nuk e arrijnë dot.
Sot fëmijët dhe të rinjtë ndikohen shumë nga ekranet dhe modelet virtuale. Prandaj, nevoja për shembuj të mirë, të afërt e të besueshëm ndihet veçanërisht në familje, në shkollë dhe në shoqëri. Kjo na shtyn të pyesim: çfarë shohin të rinjtë te ne, para se t’i dëgjojnë këshillat tona?
Besimi te modeli
Kur Jusufi alejhis-selam ishte në burg, dy të burgosur iu drejtuan për t’ua komentuar ëndrrat. Para se t’ia tregonin ëndrrat, ata i thanë:
“Ne po të shohim ty prej njerëzve të mirë.”
(Jusuf, 36)
Ata kishin parë te Jusufi mirësinë dhe drejtësinë, prandaj i besuan dhe iu hapën. Kur njerëzit shohin te ne një njeri të mirë e të besueshëm, janë më të gatshëm të ndajnë me ne edhe çështje personale. Sjellja jonë mund të krijojë besim para se të fillojmë të flasim.
Profetët si udhërrëfyes
Allahu i Madhëruar na mëson se profetët janë udhërrëfyes dhe shembuj që duhen pasuar:
“Ata janë të cilët Allahu i udhëzoi, prandaj ndiqe udhëzimin e tyre.”
(El-En‘am, 90)
Ndërsa për Muhamedin a.s., Allahu thotë:
“Vërtet, në të Dërguarin e Allahut keni shembullin më të mirë…”
(El-Ahzab, 21)
Ky ajet na mëson se i Dërguari a.s. është shembulli më i mirë për besimtarët. Nga jeta e tij marrim mësim për adhurimin, familjen, marrëdhëniet me njerëzit, durimin, udhëheqjen dhe përballimin e vështirësive. Ai nuk i udhëzonte njerëzit vetëm me fjalë; ai vetë e jetonte atë që ua mësonte.
Modeli duhet të jetë i afërt dhe i arritshëm
Në kohën e të Dërguarit a.s., disa kundërshtarë e shihnin natyrën e tij njerëzore si pengesë për profetësinë. Ata thanë:
“Dhe thanë: ‘Çfarë është ky i dërguar, që ha ushqim dhe ecën nëpër tregje?…’”
(El-Furkan, 7)
Në një ajet tjetër, Allahu e udhëzon të Dërguarin e Tij t’u thotë njerëzve:
“Thuaj: ‘Unë jam vetëm njeri si ju…’”
(El-Kehf, 110)
Këtu qëndron një urtësi e madhe: ne mund të mësojmë nga i Dërguari a.s. edhe sepse ai jetoi si njeri mes njerëzve. Ai hante, punonte, jetonte me familjen dhe përballej me sprova. Kjo nuk e zvogëlon pozitën e tij si i Dërguar i Allahut; përkundrazi, na ndihmon të kuptojmë si zbatohet udhëzimi në jetën e përditshme.
Allahu e mbështeti me mrekulli. Në udhëtimin e Israsë dhe Miraxhit ndodhi një mrekulli e veçantë. Në shumë situata të tjera, si hixhreti dhe betejat, i Dërguari a.s. veproi me planifikim, përpjekje, këshillim dhe mbështetje te Allahu. Nga kjo mund të mësojmë se besimi dhe mbështetja te Allahu shoqërohen edhe me marrjen e shkaqeve dhe me përpjekje.
Dashuria ndaj Allahut lidhet me pasimin e modelit
Allahu e ka lidhur dashurinë ndaj Tij me pasimin e Muhamedit a.s.:
“Thuaj: ‘Nëse e doni Allahun, atëherë më pasoni mua, që Allahu t’ju dojë…’”
(Ali Imran, 31)
Pra, pasimi i të Dërguarit a.s. është shenjë e dashurisë sonë për Allahun dhe rrugë për të fituar dashurinë dhe faljen e Tij.
Fuqia e shembullit në përhapjen e Islamit
Shembulli i mirë ka pasur rol edhe në përhapjen e Islamit. Në Indonezi, tregtia myslimane dhe sjellja e tregtarëve luajtën rol të rëndësishëm, krahas predikuesve, sufijve, sundimtarëve dhe rrethanave vendore. Historianët e përshkruajnë përhapjen e Islamit në rajon si proces të gjatë e të ndërlikuar, me ndikime të ndryshme në vende dhe periudha të ndryshme.
Kjo na kujton se ndershmëria, besueshmëria dhe drejtësia mund të jenë pjesë e fuqishme e davetit. Daveti nuk bëhet vetëm me fjalë; shpesh, sjellja jonë është ajo që njerëzit e shohin së pari.
kur vepra flet vetë
Një shembull i fuqishëm për ndikimin e veprës është ngjarja e Hudejbijes. Pas marrëveshjes, e cila në pamje të parë dukej në disfavor të myslimanëve, i Dërguari a.s. i urdhëroi shokët e tij të bënin kurban dhe t’i rruanin flokët. Ata ishin të tronditur nga ajo që kishte ndodhur dhe nuk vepruan menjëherë.
Ummu Seleme, Allahu qoftë i kënaqur me të, e këshilloi të Dërguarin a.s. të dilte dhe ta bënte vetë kurbanin e t’i rruante flokët. Kur ai veproi, sahabët e pasuan. Në atë çast, vepra e tij u bë udhëzim për ta.
Prej kësaj mësojmë se ndonjëherë njerëzit kanë nevojë ta shohin veprën para se të jenë gati ta zbatojnë këshillën. Prindi, mësuesi, udhëheqësi dhe secili që dëshiron të ndikojë te të tjerët duhet ta kujtojë këtë përgjegjësi.
Rreziku i humbjes së modeleve në shoqëri
Në betejën e Mu’tes, i Dërguari a.s. caktoi Zejd ibn Harithen si komandant; nëse ai binte dëshmor, detyrën do ta merrte Xhafer ibn Ebu Talibi, e pas tij Abdullah ibn Revaha. Burimet islame rrëfejnë se të tre ranë dëshmorë dhe më pas komandën e mori Halid ibn Velidi.
Flamuri ishte një simbol i rëndësishëm i qëndresës dhe i përgjegjësisë së atyre që udhëhiqnin. Kjo na shërben si kujtesë se shoqëritë kanë nevojë për njerëz që mbajnë përgjegjësi dhe japin drejtim.
Edhe në shoqërinë tonë, njerëzit me përgjegjësi publike — politikanët, mjekët, gjykatësit, prijësit fetarë dhe intelektualët — ndikojnë në besimin dhe drejtimin e të tjerëve. Kur tregojnë ndershmëri, kompetencë dhe përgjegjësi, mund të bëhen modele të mira.
Kur gabojnë, është e drejtë t’u kërkohet llogari. Kritika e drejtë nuk është e njëjtë me përçmimin e përgjithshëm: ajo mund të ndihmojë në përmirësim dhe në rikthimin e besimit. Por nuk duhet t’i fusim të gjithë në një thes, sikur të mos ketë më njerëz të ndershëm. Krahas kritikës së gabimeve, duhet t’i njohim e t’i mbështesim ata që e kryejnë mirë detyrën e tyre dhe të punojmë për të ndërtuar modele pozitive në çdo fushë të jetës.
Pesë cilësi të modelit të mirë
1. Sinqeriteti – të veprojë për hir të Allahut, jo për t’u dukur para njerëzve.
2. Vepra e mirë – ta dëshmojë me sjelljen e vet se e merr seriozisht atë që beson.
3.Përputhja e fjalës me veprën – të mos i këshillojë të tjerët për diçka që vetë e shpërfill.
4. Ambicia dhe vendosmëria – të ketë synime të mira dhe të përpiqet me përkushtim për t’i arritur.
5. Moralet e larta – të dallohet për drejtësi, durim, mëshirë, modesti dhe besueshmëri.
Të jesh model nuk do të thotë të jesh pa të meta. Do të thotë të përpiqesh me sinqeritet, ta pranosh gabimin kur ndodh dhe të kthehesh te e mira.

Hoxhë Korab Hajraj