Vrasja e Khameneit dhe mënyra si u trajtua nga mediat tregon standarde të dyfishta në raportimin e dhimbjes së popujve
Hamid Dabashi, Middle East Eye
Ndërsa miliona iranianë dhe besimtarë shiitë në Iran e Irak morën pjesë në ceremonitë mortore të Ajatollah Ali Khameneit, mbetet një pyetje thelbësore: si mund të konsiderohet e pranueshme vrasja e udhëheqësit të një shteti sovran dhe reagimi kaq i vakët i një pjese të madhe të Perëndimit ndaj një ngjarjeje të tillë?
Vrasja e Khameneit nga Izraeli përfaqëson vazhdimin e një politike të eliminimeve të synuara. Pavarësisht bindjeve politike që mund të ketë secili për figurën e tij, u vra kreu i një shteti dhe udhëheqësi shpirtëror i miliona myslimanëve shiitë.
Një ngjarje e tillë do të duhej të kishte shkaktuar një reagim shumë më të fortë ndërkombëtar. Megjithatë, një pjesë e mediave më të mëdha perëndimore e trajtuan atentatin me një ton të ftohtë, pa ndjeshmërinë që zakonisht shoqëron vdekjen e figurave të rëndësishme shtetërore.
Në vend që të ndaleshin te pasojat politike dhe njerëzore të ngjarjes, raportimet minimizuan rëndësinë e ceremonive mortore dhe u përqendruan në elemente dytësore.
Figura e Khameneit mbetet objekt debatesh brenda vetë Iranit. Për miliona njerëz ai ishte një udhëheqës fetar dhe politik i respektuar; për të tjerë një drejtues autoritar. Ky është një debat që i përket shoqërisë iraniane.
Asnjë shtet nuk duhet të vendosë përmes forcës se kush meriton të udhëheqë një popull tjetër. Sulmet izraelite kundër Iranit ndryshuan edhe klimën e brendshme të vendit.
Përballë një kërcënimi të jashtëm, ndarjet politike u zbehën dhe ndjenja e unitetit kombëtar u forcua. Ceremonitë mortore nuk u shndërruan vetëm në homazh për një lider, por edhe në një shprehje të identitetit dhe solidaritetit kombëtar.
Edhe mënyra e raportimit të pjesëmarrjes në funeral ngriti pikëpyetje. Fillimisht u fol për “dhjetëra mijëra” pjesëmarrës, më pas shifrat u rritën në “qindra mijëra”, ndërkohë që pamjet nga terreni tregonin turma shumë më të mëdha.
Kjo krijoi përshtypjen se po minimizohej rëndësia simbolike e ngjarjes. Po aq i diskutueshëm ishte edhe theksimi se ceremonitë ishin të organizuara dhe të kontrolluara nga shteti.
Çdo funeral shtetëror, qoftë në Shtetet e Bashkuara, Britaninë e Madhe apo vende të tjera, planifikohet dhe sigurohet nga autoritetet. Trajtimi i këtij fakti si diçka e pazakontë vetëm në rastin e Iranit krijon perceptimin e një standardi të dyfishtë.
Shoqëria iraniane vazhdon të paraqitet shpesh përmes ndarjeve të thjeshtuara mes “fetarëve” dhe “laikëve”, ndërsa anashkalohen kompleksiteti historik, kulturor dhe politik i vendit.
Tradita fetare, identiteti kombëtar dhe qytetërimi persian janë të ndërthurura në mënyrë shumë më të thellë sesa lejojnë këto etiketime.
Ceremonitë mortore të Khameneit morën përmasa që lidhen me traditën shumë shekullore persiane të Ta’ziyeh, dramës rituale të zisë.
Për miliona iranianë dhe besimtarë shiitë, ato u kthyen në një moment kolektiv me peshë historike dhe shpirtërore, një dimension që gjeti shumë pak pasqyrim në raportimet perëndimore.
Vlerësimi përfundimtar i figurës së Khameneit do t’u takojë historianëve dhe vetë popullit iranian. Ai mund të kujtohet si një udhëheqës i madh ose si një figurë shumë e debatueshme, por ky gjykim nuk mund të imponohet nga aktorë të jashtëm.
Përtej debatit mbi trashëgiminë e tij politike, mbetet një çështje universale: respekti për dhimbjen e një kombi. Mënyra se si u trajtua vdekja e Khameneit dhe reagimi ndaj zisë së miliona njerëzve ngre pyetjen nëse Perëndimi është i gatshëm të tregojë të njëjtin respekt për popujt e tjerë që kërkon për veten. \tesheshi
