Ftohja prej ambicieve ekonomike dhe politike që po ndryshojnë
Rivaliteti midis Emirateve të Bashkuara Arabe dhe Arabisë Saudite, dikur aleatë të fortë, tani është shfaqur në Jemen, pas vitesh divergjencash, nga Sudani në Bririn e Afrikës, duke përfshirë edhe ekonominë.
Në sfond, thashethemet për një konflikt midis burrave të fuqishëm të dy shteteve fqinje prodhuese të naftës, Princit të Kurorës Saudite Mohammed bin Salman, i njohur edhe si MbS në Perëndim, dhe presidentit të Emirateve, Mohammed bin Zayed al-Nahyan, i njohur edhe si MbZ.
Përplasje ambiciesh
MbZ, 64 vjeç, dikur konsiderohej mentor i MbS, 40 vjeç, marrëdhënia e tyre personale u përshkrua nga disa si zemra e kësaj aleance.
Por ambiciet e tyre filluan të ndahen ndërsa princi i kurorës saudite përshpejtoi reformat ekonomike në vendin e tij dhe u angazhua në lëvizje për të konsoliduar sovranitetin e tij.
Dyshja është e ndarë në çështje të ndryshme
Sipas Baraa Shiban, një ekspert për Jemenin dhe Gjirin, Riadi është i shqetësuar për shkak të manovrave të Emirateve në Sudan dhe Jemen, duke akuzuar Emiratet e Bashkuara Arabe për destabilizimin e këtyre vendeve duke mbështetur fraksionet që kundërshtojnë qeveritë e tyre.
Eksperti gjithashtu thekson “obsesionin” e Emirateve me Vëllazërinë Myslimane, e cila dyshohet se ndërhyn në vende të ndryshme, gjë që Arabia Saudite nuk e ndan, të paktën në këtë masë.
Jemeni
Në një përshkallëzim të paparë, Riadi, mbështetësi kryesor i qeverisë së njohur ndërkombëtarisht të Jemenit, akuzoi Emiratet të martën për veprime “jashtëzakonisht të rrezikshme” për shkak të mbështetjes së saj për Këshillin Tranzicional Jugor (STC) separatist.
Koalicioni ushtarak i mbretërisë bombardoi një dërgesë armësh që dyshohet se u dërgua nga Emiratet në një port të kontrolluar nga STC në të njëjtën ditë.
Deri këtë javë, të dy fuqitë ishin të bashkuara kundër rebelëve Huthi në luftën në Jemen, në të cilën ishin të përfshirë në vitin 2015.
Megjithatë, aleanca ka treguar çarje, me Abu Dhabin që tërhoqi shumicën e forcave të saj nga Jemeni në vitin 2019.
Por kjo është hera e parë që mosmarrëveshjet e të dy shteteve kanë shpërthyer “publikisht” dhe “në një mënyrë të tillë”, vëren Emaduddin Badi, një studiues i specializuar në Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut.
Sudani
Në Sudan, Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe gjithashtu mbështesin kampe kundërshtare.
Emiratet akuzohen për armatosjen dhe furnizimin e paraushtarakëve të Forcave të Mbështetjes së Shpejtë (RSF), në një luftë të pamëshirshme kundër ushtrisë së rregullt që nga prilli i vitit 2023, diçka që, megjithëse mohohet kategorikisht, është dokumentuar nga të dhënat e mbledhura nga OJQ-të dhe ekspertët e OKB-së.
Ushtria sudaneze mbështetet nga Riadi, Ankaraja, Teherani dhe Moska, sipas vëzhguesve.
Sipas z. Badi, përparimi i separatistëve në Jemen ndoshta duhet të interpretohet si “hakmarrja” e Emirateve ndaj vizitës që MbS bëri në Uashington në nëntor, kur ai dyshohet se ushtroi presion mbi dosjen e Sudanit.
Pas interesit të tyre në Sudan qëndron dëshira e tyre për të kontrolluar rrugët tregtare të Detit të Kuq dhe për të garantuar furnizimet me ushqim. Abu Dhabi është gjithashtu i interesuar në depozitat e mëdha të arit të Sudanit, tha ai.
Briri i Afrikës
Vendndodhja strategjike e Bririt të Afrikës, në Detin e Kuq, pranë Gjirit të Adenit dhe Oqeanit Indian, është gjithashtu një pikë mosmarrëveshjeje.
Emiratet kanë marrëdhënie me Etiopinë dhe Somalilandin, e cila ka shpallur pavarësinë e saj nga Somalia, dhe ka një bazë ushtarake në portin e Berberës, sipas një marrëveshjeje që daton që nga viti 2017.
Arabia Saudite, ashtu si Egjipti, Katari dhe Turqia, mbështesin Mogadishun.
Izraeli, i cili normalizoi marrëdhëniet me Emiratet e Bashkuara Arabe në vitin 2020, e njohu Somalilandin javën e kaluar, një veprim i dënuar nga Riadi dhe 20 vende të tjera, kryesisht myslimane. Emiratet, megjithatë, nuk e bënë.
Siç e sheh zoti Badi, njohja mund të “rrisë ndjenjën e kërcënimit” në Riad, pasi Somalilandi mund ta njohë Izraelin dhe “Emiratet e Bashkuara Arabe kanë ndërmend të shfrytëzojnë”.
Ekonomia
Pas një mosmarrëveshjeje mbi kuotat e prodhimit të OPEC-ut në vitin 2021, rivaliteti ekonomik midis dy vendeve – të dyja kërkojnë të zvogëlojnë varësinë e tyre nga nafta – është intensifikuar.
Riadi po kërkon të tërheqë kompani shumëkombëshe, t’i bindë ato të vendosen në Arabinë Saudite – dhe po këmbëngul që disa të largohen nga Emiratet.
Gjithashtu ka blerë një linjë ajrore të re, një aeroport të ri dhe po kërkon të krijojë vendpushime për të rivalizuar ato në Dubai.
Vlen të përmendet se po e lehtëson në mënyrë diskrete ligjin mbi konsumin e alkoolit, duke e lejuar atë në rastet e banorëve të pasur të huaj ose vizitorëve që nuk janë myslimanë. /tesheshi
