Një studim i ri shkencor ka zbuluar se një nga epidemitë më të hershme të njohura të murtajës ka goditur njerëzit rreth 5 mijë e 500 vite më parë në Siberi, duke shkaktuar vdekjen e komuniteteve të gjahtarëve-mbledhës në zonën e Liqenit Baikal.
Sipas studiuesve, këto grupe jetonin nga burimet natyrore të rajonit, duke gjuajtur dre, elkë, marmota, peshq dhe foka. Analiza e ADN-së së lashtë të marrë nga skelete të gjetura në katër zona të ndryshme ka zbuluar praninë e hershme të bakterit Yersinia pestis, shkaktar i murtajës.
Epidemia duket se ka prekur veçanërisht fëmijët dhe adoleshentët, duke lënë gjurmë të forta në mënyrën e varrimit të viktimave. Studiuesit theksojnë se këto forma të hershme të bakterit përfaqësojnë një fazë evolutive të murtajës, para zhvillimit të mekanizmave që mundësonin përhapjen përmes pleshtave, si në epidemitë e mëvonshme historike.
Sipas kërkuesve, marmotat ka shumë gjasa të kenë qenë rezervuari fillestar i sëmundjes, duke e transmetuar atë te njerëzit përmes kontaktit të ngushtë ose konsumit të mishit të infektuar. Më pas, sëmundja mund të jetë përhapur edhe nga njeriu te njeriu, duke shkaktuar shpërthime fatale në komunitete të vogla dhe të izoluara.
Studiuesit theksojnë se kjo zbulim ndryshon mënyrën se si kuptohet origjina e murtajës, duke treguar se ajo ka ekzistuar shumë më herët nga sa mendohej më parë, madje edhe në shoqëri para-bujqësore.
Në disa varreza të zonës së Baikalit, bakteria është identifikuar në një përqindje të lartë të mbetjeve njerëzore, çka sugjeron një shpërthim të rëndë epidemik. Shumë nga viktimat ishin fëmijë, madje edhe vëllezër e motra të varrosur së bashku.
Sipas studiuesve, kjo formë e hershme e murtajës ishte ende në një “fazë tranzicioni” të evolucionit të saj: ajo mund të shkaktonte sëmundje të rëndë, por ende nuk kishte zhvilluar plotësisht mënyrën klasike të transmetimit përmes pleshtave dhe simptomat tipike të formave të mëvonshme.
Epidemia, sipas tyre, ka pasur një ndikim shkatërrues në komunitetet e gjahtarëve-mbledhës, duke shkatërruar grupe të tëra dhe duke lënë vetëm pak të mbijetuar që kanë varrosur të vdekurit.
Studiuesit theksojnë se kjo përbën një nga dëshmitë më të hershme të një sëmundjeje zoonotike që ka kaluar nga kafshët te njerëzit, me marmotat si burim të mundshëm të infeksionit.
