Dita Botërore e Hixhabit është një ngjarje e cila për herë të parë është organizuar në vitin 2013 dhe prej atëherë çdo 1 shkurt organizohet në 140 vende të botës
Së pari duhet pajtuar që ka Islamofobi në nivel botëror. Por ka edhe Hixhabofobi ose Shamifobi. Ky është një nënlloj i Islamofobise. Do te thotë se kemi të bëjmë me një frikë që nuk ka bazë racionale, por që kjo frikë e të tjerëve ndërron jetën e miliona grave.
Nga buron kjo frikë? Nga vjen ideja se gruaja myslimane është viktimë e cila ka nevoje të emancipohet e çlirohet nga pushteti patriarkal i shoqërisë në të cilën jeton? A jam unë viktimë? Pse unë qenkam viktimë? Kush po më paraqet mua si viktimë? Kush janë ata që po duan mua të më çlirojnë dhe të m’i hapin sytë?
Kolonizatorët e vendeve myslimane e paraqitën gruan myslimane si viktimë të nënshtruar nga kulturat mizogjene. Ato vende perëndimore filluan ta praktikojnë sistemin e tyre të vlerave në shoqëritë joperëndimore. Tentuan që kulturën perëndimore ta prezantonin si kulturë madhështore, të duhur dhe të drejtë. Perëndimi deshi që të jetë prezent në çdo pore të jetës së popujve joperëndimor. Mentaliteti kolonial korrespondon me besimin se vlerat kulturore të kolonizatorit janë në thelb më të larta se vlerat e dikujt.
Perspektiva orientaliste që ka rrënjët në kohën e kolonializmit paraqiste „Tjetrin‟, në këtë rast myslimanët, si të prapambetur, të nënshtruar, dhe shoqëri që kanë nevojë për t`u çliruar dhe civilizuar.
Leila Abu-Lughod, një autore me origjine palestineze e cila jeton në Amerikë, në vitin 2013 e shkroi një libër të cilin e titulloi “Do Muslim women need saving? Saving Muslim women or the new face of colonialism? The background of the western discourse on the rights of Muslim women” [A kanë nevojë gratë myslimane për t’i shpëtuar? Shpëtimi i grave myslimane apo fytyra e re e kolonializmit? Sfondi i diskursit perëndimor mbi të drejtat e grave myslimane]. Argumenti kryesor i saj është që legjitimimi i diskursit te “shpëtimit/çlirimit” të gruas myslimane nuk është asgjë tjetër veçse një fytyrë tjetër e kolonizimit.
Qëndrimet, mendimet dhe jetërat e miliona grave nuk mund të reduktohen në një copë materiali.
Dikush është i mendimit se gruaja myslimane e arrin shkallën më të lartë të lirisë nëse zbulohet dhe çlirohet nga pushteti patriarkal. Dikush tjetër është i mendimit se mbulimi i saj është revoltë karshi seksualizimit dhe objektifikimit që i bëhet sot trupit të gruas. Historia moderne pati projekte të tilla emancipuese në Iran e Turqi. Gjatë gjysmës së parë të shekullit XX, zbulimi i grave u bë simbol i modernitetit dhe çlirimit të shtetit prej fuqisë koloniale dhe perandorake; dhe gjatë viteve shtatëdhjetë dhe tetëdhjetë, mbulimi i sërishëm u bë simbol i çlirimit dhe i emancipimit të grave në kontekstin e rivendosjes së rregullave dhe normave islame. (Feminizmi dhe islami, Zilka Spahiq-Shiljak)
Me çka ballafaqohet një grua që bart shami? Një gruaje me shami i duhet të luftoj karshi disa fronteve: klerit fetar i cili bën interpretim të ajeteve dhe haditheve në mënyrë selektive, të ngushtë, jashtë kontekstit historik, shoqëror, politik e kulturor; karshi interesave të elitës mashkullore; karshi familjes që nuk e mbështetë por e kundërshton dhe përjashton; karshi shoqërisë që e paragjykon, gjykon dhe e izolon; karshi institucioneve të shkollës, universitetit që e përjashton si nxënëse ose si mësimdhënëse; karshi punëdhënësit i cili pa ndonjë arsyetim logjik nuk i jep punë. Ndoshta ka edhe të tjerë.
Një grua me shami investon kohë e para, jep mund dhe angazhim maksimal nga vetja e saj për t’i arritur qëllimet e saj në mënyrë që ajo të vet përmbushet profesionalisht dhe emocionalisht dhe t’i materializoj qëllimet e veta. Gjatë këtij rrugëtimi ajo herë pas here vuan emocionalisht për pasiguritë që ia jep sistemi dhe mentaliteti. Ajo nuk heq dorë prej angazhimit, por ideja e mos realizimit të qëllimeve dhe ëndrrave te saj e ngulfatë psikologjikisht e shpirtërisht. E dërrmon dhe demotivon!
A mendon ndonjëherë dikush për pasojat psikologjike, shpirtërore, ekonomike, familjare që mund t’i ketë kjo grua? A duhet kërkuar prej dikujt llogari për mbylljen e derës edhe atëherë kur ajo meriton të jetë pjesë e një komuniteti?
Tash po i kthehem pyetjes së parashtruar në fillim. Pse diskriminohet dhe pse për këtë lloj diskriminimi nuk diskutohet nga të tjerët por heshtet? Në rend të parë kemi të bëjmë me një diskriminim gjinor. Është gruaja ajo e cila po i vuan pasojat për shkak të praktikimit të një akti që për të ka vlerë të madhe. Jo burri mysliman. Atëherë, ishte dashur që feministet ta ngrinin zërin dhe t’i dilnin në mbrojtje. Kjo nuk ndodhi asnjëherë në vendin tonë. Pse? Sepse shamia për feministët nuk konsiderohet vlerë. Nuk përkon me atë për çka ato luftojnë. Meqenëse feminizmi është lëvizje që lindi në Perëndim si revoltë ndaj padrejtësive që i bëheshin gruas, dhe ndër tjerash kishte marrë pozicion kundër Kishës dhe religjionit, nuk pritej që ai feminizëm ta përkrahte shaminë.
Autorja palestineze këtë lloj të diskursit të bazuar mbi aspektet vlerore e quan “Kryqëzatat e moralit të autorizuar” dhe këtë lloj të ri të shkrimit si “literary trafficking”. Do te thotë, trafikim përmes fjalës e ligjërimit. E sjellë diskutimin kah vlerat, e çon kah mizogjinia, kah pushteti patriarkal, edhe e legjitimon mendimin se gruas me shami çdo gjë që i cenohet është për të mirën e saj. Dhe voila, këtu përfundon gjithçka.
Nëse levizja feministe ka lindur në Evropë, kjo nuk i jep te drejte feministeve evropiane (lexo Perendimore) të flasin në emrin e miliona grave anë e mbanë botës. Standardet e grave të Botës së Parë shpesh janë përdorur si norma superiore me anë të së cilave gratë e Botës së Tretë dhe ato jo-Perëndimore maten. Shpesh, idealet kulturore Perëndimore imponohen ndaj grave që vijnë prej religjioneve dhe traditave tjera kulturore. Homogjenizimi i grave brenda paradigmave dominuese feministe Perëndimore lidhet me konstruktimin e gruas si a priori viktimë dhe “e pafuqishme.” Kulturat joperëndimore nuk mund të funksionojnë sipas normave perëndimore. Është e pamundur. Ne kemi nevojë për një feminizëm vendës, jo të huaj.
Për një feministe, apo një anëtar të shoqërisë civile që lufton për të drejtat e njeriut, shamia llogaritet të jetë burim i pushtetit patriarkal. Sipas tyre emancipimi i gruas myslimane arrihet atëherë kur ajo vendos të zbulohet. Në këtë çështje do ta përkrahnin gruan. E sigurt. Ky është paradoksi numër një.
Kur është në pyetje komuniteti LGBTQIA (kërkoj ndjesë nëse dikush është shumë i ndjeshëm në këtë temë dhe e prek në sedër, por mu deshtë që ta bëj një krahasim), të njejtët janë të parët që flasin, organizojnë tubime, dalin e protestojnë. Në ato protesta ka kryeministra, ambasador, deputet e të tjerë. Për këtë komunitet edhe niveli akademik organizon seminare e konferenca. Fondet nuk shteren kur është në pyetje LGBT-ja. “Qendra” e cila prodhon “dijen” e ka përcaktuar LGBT-në si një ndër top temat. “Periferisë” nuk i mbetet asgjë tjetër veçse ta imitoj “qendrën”.
Paradoksi numër dy është tek “zgjedhja personale”. Një pjesëtari të komunitetit LGBT i mjafton kur thotë që orientimi i tij/saj seksual është zgjedhje personale dhe t’i jepet fund debatit. Pse i njëjti standard nuk aplikohet edhe kur një grua me shami thotë që shamia është zgjedhja e saj personale? Pse ajo nuk përkrahet kur kjo zgjedhje i kushton me shkollim ose punësim? Pse një zgjedhje prej së cilës ajo nuk dëshiron të heq dorë duhet t’i kushtoj asaj me mosrealizimin e ëndrrave të saj? Pse?
Çdo konventë ndërkombëtare, çdo kushtetutë, çdo ligj e nen është në anën e saj. Nëse ajo vendosë që të luftoj juridikisht për të drejtën e saj ajo e ka fitoren e garantuar nga ligji. Atëherë për çfarë arsye ajo stigmatizohet dhe përjashtohet? Për shkak të bindjeve personale të punëdhënësit, për shkak të tekeve personale, për shkak të mllefit, inatit, urrejtës, fobisë dhe komplekseve të ndryshme?
Mjaft “trafikuat” me fjalë dhe u shtirët kinse e keni për të mirën tonë! Është ZGJEDHJE PERSONALE! Edhe pikë. Askujt nuk ka çka t’i interesoj më shumë!
PhD Merjeme Gashi
