Shtatë ditët që rrënuan një mit në rërë
Sulmi SHBA-Izrael ndaj Iranit ka krijuar probleme të mëdha për vendet e Gjirit, dhe fakti që uji ka arritur në fyt mund të konkludohet nga lëvizja e pazakontë e Presidentit të Emirateve të Bashkuara Arabe, Sheikh Mohammed bin Zayed, i cili personalisht u angazhua për të bindur publikun se gjithçka është si zakonisht.
Në fillim të marsit, Sheiku ecte nëpër qendrat tregtare dhe tha: “Gjithçka është mirë këtu në Emiratet e Bashkuara Arabe”.
Por a është vërtet e vërtetë kjo?
Raketa dhe dronët iranianë kanë rënë mbi qytetin vezullues për ditë të tëra, gjë që ka bërë që aeroporti të mbyllet, madje edhe simboli i qytetit, hoteli ekskluziv Burj Al Arab, të goditet, dhe disa njerëz janë vrarë.
Dubai është bërë një nga qendrat financiare më të mëdha dhe më të pasura në botë falë një ideje të thjeshtë: pavarësisht se ndodhet në një zonë shumë të paqëndrueshme, ka krijuar imazhin e një oaze të sigurt të paprekur nga konflikti dhe korrupsioni.
Suksesi i Dubait ka inkurajuar shumë njerëz në rajon të ndjekin shembullin, me Arabinë Saudite dhe Katarin, për shembull, të cilët kanë ndërmarrë sipërmarrje të ngjashme në një përpjekje për të diversifikuar ekonomitë e tyre larg varësisë nga lëndët djegëse fosile.
Por lufta me Iranin i ka hedhur të gjithë në rrëmujë, duke tronditur besimin e tyre se luksi që kishin krijuar në Gjirin Persik ishte i padepërtueshëm, raporton The Wall Street Journal.
Menaxherët e aseteve dhe avokatët kanë marrë një numër gjithnjë e në rritje telefonatash ditët e fundit nga njerëz që kërkojnë të transferojnë paratë e tyre në rajone më të sigurta. Marrëveshjet e pasurive të paluajtshme janë pezulluar dhe shumë të huaj po fillojnë të pyesin veten nëse ka kuptim të qëndrojnë në Dubai për një kohë të gjatë. Edhe nëse sulmet me raketa dhe dronë ndalen, rreziku i vazhdueshëm i një Irani armiqësor do të vazhdojë të përbëjë një kërcënim serioz për stabilitetin e rajonit.
“Një dron në ditë është i mjaftueshëm për të destabilizuar Gjirin”, tha Andreas Krieg, një lektor në King’s College London.
Quinten François, një analist 30-vjeçar i kriptomonedhave, u evakuua në Bangkok dhe thotë se në Dubai mbizotëron një “atmosferë shumë e zymtë”, e karakterizuar nga zhurma e vazhdueshme e avionëve luftarakë dhe shpërthimeve.
“Edhe pas pesë vitesh, kur njerëzit mendojnë të transferohen në Dubai, do ta kujtojnë këtë. Gjëra të tilla nuk harrohen lehtë”, thotë François, i cili u transferua në qytet në vitin 2024.
Probleme të ngjashme shfaqen edhe në vende të tjera të Gjirit. Katari, një qendër e rëndësishme globale e aviacionit, përballet me kufizime në hapësirën ajrore, ndërsa eksportet e gazit natyror të lëngshëm – thelbësore për financimin e zhvillimit – janë pezulluar përkohësisht. Shtetet më të ndjeshme fiskalisht si Bahreini dhe Kuvajti mund të kenë edhe më shumë probleme në tërheqjen e kapitalit.
Megjithatë, analistët paralajmërojnë se Emiratet e Bashkuara Arabe mund të humbasin më shumë.
Pjesa më e madhe e suksesit të Dubait bazohet në perceptimin se ai në të vërtetë nuk ndodhet në një rajon të paqëndrueshëm.
“E gjithë historia bazohej në bindjen se në të vërtetë nuk je në Lindjen e Mesme”, tha Bernard Hudson, një ish-zyrtar i CIA-s me vite përvojë në shtetet e Gjirit.
Por lufta, thotë ai, u kujtoi banorëve dhe investitorëve se ata ende jetojnë në një pjesë shumë të paqëndrueshme të botës. Edhe nëse konflikti mbaron, Irani – vetëm rreth 130 kilometra larg – do të ketë ende aftësinë të kërcënojë qytete si Dubai ose të prishë trafikun e tankerëve përmes Ngushticës së Hormuzit.
Zemërim dhe frikë midis elitës
Frustrimi po rritet midis elitës së pasur të Dubait për vendimin e SHBA-së për të filluar një luftë, e cila e ka vënë qytetin në rrezik potencial.
Një nga zhvilluesit më të famshëm në Emirate, Khalaf Al Habtoor, e pyeti publikisht Presidentin e SHBA-së Donald Trump në rrjetet sociale: “Mbi çfarë baze morët një vendim kaq të rrezikshëm? A e llogaritët dëmin kolateral para se të tërhiqnit këmbëzën?”
Ai më vonë e fshiu postimin.
Ndërkohë, Trump tha se lufta mund të mbaronte “shumë shpejt”, ndërsa këshilltarët po e nxisin të gjejë një rrugëdalje nga konflikti që tashmë ka rritur çmimet e naftës dhe ka destabilizuar më tej Lindjen e Mesme.
Pavarësisht të gjitha këtyre, Dubai ka ende shumë përparësi. Taksat e ulëta dhe një mjedis miqësor për biznesin vazhdojnë të tërheqin banorët dhe investitorët, dhe qyteti është rikuperuar nga krizat serioze në të kaluarën.
Sot, qyteti ka më shumë se 170 hotele me pesë yje dhe 19 restorante me yje Michelin.
Popullsia e Dubait është rritur në rreth katër milionë njerëz, 90 përqind e të cilëve janë të huaj. Vetëm vitin e kaluar, 9,800 milionerë u zhvendosën në Emiratet e Bashkuara Arabe, duke sjellë më shumë se 60 miliardë dollarë kapital, fluksi më i madh i individëve të pasur në botë.
Qendrat kryesore financiare kanë zgjeruar gjithashtu operacionet e tyre në qytet. Deri në fund të vitit 2025, Qendra Ndërkombëtare Financiare e Dubait ishte shtëpia e pothuajse 300 bankave dhe më shumë se 100 fondeve.
Shumë besonin se Dubai ishte po aq i qëndrueshëm dhe i parashikueshëm sa Londra ose Singapori.
Por në vetëm shtatë ditë, gjithçka u përmbys.
Lufta shkatërron iluzionin e sigurisë
Ky perceptim u trondit papritur kur Irani filloi të lëshonte qindra dronë dhe raketa në Dubai dhe pjesë të tjera të Gjirit.
Firma e kontabilitetit dhe konsulencës KPMG organizoi fluturime evakuimi për punonjësit, ndërsa Google evakuoi urgjentisht më shumë se një mijë punëtorë që ishin në qytet për një ngjarje të korporatës. Disa banka dhe fonde rezervuan akomodime alternative në zona të largëta shkretëtire për të zvogëluar rrezikun e sulmit.
Punonjësit e bankave të mëdha të investimeve u udhëzuan të punonin nga shtëpia, dhe Deutsche Bank dhe Franklin Templeton pezulluan përkohësisht udhëtimet në rajon.
Që nga fillimi i konfliktit, disa nga klientët ultra të pasur kanë filluar të marrin në konsideratë zhvendosjen e aseteve të tyre.
Ryan Lin i firmës ligjore Bayfront Law me seli në Singapor thotë se është kontaktuar nga rreth 20 klientë – përfshirë pronarë të të ashtuquajturave viza të arta për qëndrim afatgjatë në Dubai – me pyetjen se si të zhvendosin një pjesë të pronës në Singapor.
“Dy prej tyre na kanë kërkuar tashmë të zhvendosim paratë menjëherë,” thotë Lin. ‘Ata pyetën: ‘sa shpejt mund ta bësh?’”
Problemi përkeqësohet më tej nga fakti se Dubai nuk është projektuar kurrë për kushte lufte. Ndryshe nga Izraeli, Emiratet nuk kanë një rrjet të zhvilluar strehimi ose sisteme paralajmërimi.
Një humbje prej rreth 56 miliardë dollarësh në shpenzimet për turizëm
Sulmet vijnë në një kohë rritjeje të fortë në tregun e pasurive të paluajtshme. Çmimet e pronave banesore në Dubai janë rritur me rreth 60 përqind midis vitit 2022 dhe fillimit të vitit 2025, duke e lënë tregun të prekshëm ndaj një korrigjimi të mundshëm.
Turizmi, një tjetër sektor kyç i ekonomisë, është prekur gjithashtu tashmë. Dhjetëra mijëra rezervime akomodimi turistike janë anuluar.
Sipas vlerësimeve të analistëve, konflikti mund të çojë në një rënie të mbërritjeve ndërkombëtare në Lindjen e Mesme deri në 27 përqind këtë vit, që do të thotë humbje prej rreth 56 miliardë dollarësh në shpenzimet për turizëm.
Për vite me radhë, investitorët i kanë cilësuar Emiratet e Bashkuara Arabe si “Zvicra e Lindjes së Mesme”, një strehë e sigurt për kapitalin ndërkombëtar.
“Rreziku gjeopolitik është i lartë tani dhe do të mbetet i tillë”, thotë Nabil Milali i Edmond de Rothschild Asset Management.
