Pavarësisht sanksioneve dhe presionit, Kremlini ka gjetur mënyra për të mos u bërë Iran
Për dekada të tëra, nafta e papërpunuar ka qenë shtylla kryesore e ekonomisë ruse, shumë më tepër sesa eksportet e gazit natyror në Evropë. Perspektiva e rënies së çmimeve, e nxitur nga planet e SHBA-së për të marrë kontrollin e infrastrukturës së naftës së Venezuelës, po shkakton shqetësim në Moskë. Analistët vlerësojnë se vendi i Amerikës Latine, i cili ka rezervat më të mëdha të provuara të naftës në botë, mund ta rrisë ndjeshëm prodhimin e tij që këtë vit, duke ushtruar presion mbi çmimet ndërkombëtare dhe, si rrjedhojë, mbi të ardhurat ruse.
Sanksionet e SHBA-së ndaj gjigantëve të energjisë si Rosneft dhe Lukoil, të kombinuara me forcimin e rublës, tashmë kanë kufizuar të ardhurat e Rusisë nga shitjet e naftës në dollarë. Ata që parashikojnë një kolaps ekonomik argumentojnë se, pas katër vitesh lufte në Ukrainë, Kremlini është në një pozicion të cenueshëm dhe se një rënie e ndjeshme e çmimeve të naftës do të ishte katastrofike për financimin e përpjekjeve të luftës.
Një ekonomi që “nuk po shembet”
Realiteti është më kompleks. Rritja ekonomike, e nxitur nga shpenzimet ushtarake shtetërore, është ngadalësuar në pothuajse zero, ndërsa qeveria ka luftuar për të përmbajtur inflacionin. Fondi Monetar Ndërkombëtar parashikon një rritje prej vetëm 1% për vitin 2026. Normat e interesit janë afër 20%, taksat po rriten dhe papunësia ka rënë në pothuajse 2%, për shkak të një mungese të madhe të fuqisë punëtore, pasi mijëra të rinj rekrutohen dhe familjet emigrojnë.
Të ardhurat familjare, të rritura përkohësisht nga përfitimet sociale, pritet të ngrijnë. Sipas një analize nga ekonomisti Marek Dabrowski i grupit të ekspertëve Bruegel, shkurtimet e fundit po e zhvendosin barrën nga Moska në rajone, duke ulur pensionet dhe duke kufizuar shpenzimet për arsim. Qarqet e biznesit theksojnë se në këtë mjedis, stimujt për investime janë të kufizuar.
Shembulli i Iranit dhe flotës në hije
Disa e krahasojnë Rusinë me Iranin, ku sanksionet dhe presioni ushtarak çuan në mbytje ekonomike dhe trazira sociale. Megjithatë, analistët theksojnë se ekonomia ruse është treguar më e qëndrueshme, falë strukturës së saj të ndryshme dhe aftësisë së shtetit për t’u mbështetur në burimet e brendshme.
Diskutimet e mbajtura në Institutin Brookings shqyrtuan mënyrat për të forcuar sanksionet. Që nga viti 2022, Rusia ka krijuar një “flotë në hije” me qindra anije për të transportuar naftë në vende si Turqia dhe India. Ndërsa kapaciteti i saj është zvogëluar, zbatimi i plotë i rregullave më të rrepta të sigurimit nga qendrat financiare evropiane mund të godasë të ardhurat e Moskës.
Pavarësisht problemeve, Kremlini ka arritur të ristrukturojë ekonominë e tij, duke e operuar atë, siç thonë analistët, në një lloj “kome artificiale” për të kufizuar presionet e jashtme. Edhe pse rezervat po pakësohen dhe të ardhurat nga nafta kanë rënë nga 50% në 25% të të ardhurave shtetërore, qeveria po e mbush boshllëkun me taksa të rritura mbi qytetarët dhe bizneset.
Richard Connolly i Institutit Mbretëror të Shërbimeve të Bashkuara vëren se Kremlini e ka paraqitur luftën jo si një konflikt me Ukrainën, por me Perëndimin në tërësi. Në të njëjtën kohë, Kina mbetet një blerës i madh i naftës ruse, ndërsa aleatët e tjerë mbulojnë nevojat për personel dhe pajisje.
Ekonomia ruse është nën presion serioz dhe në planin afatgjatë po shkon drejt stanjimit. Megjithatë, në planin afatshkurtër, edhe një rënie e çmimeve të naftës nuk ka gjasa të shkaktojë një kolaps.
Qeveritë evropiane, thonë analistët, nuk duhet të mbështeten në një kolaps ekonomik që nuk po vjen, por të vazhdojnë të mbështesin Ukrainën ushtarakisht dhe politikisht, duke rritur njëkohësisht presionin mbi tregtinë ruse.
