Presioni politik mbi Raportuesen e OKB-së, demaskon krizën e llogaridhënies dhe zbatimin e dyfishtë të së drejtës ndërkombëtare në Gaza
Francesca Albanese është bërë një nga figurat më polarizuese në diplomacinë bashkëkohore. Që kur mori mandatin si Raportuese Speciale e OKB-së për territoret palestineze në vitin 2023, juristja italiane ka paraqitur raporte që i tejkalojnë eufemizmat diplomatike me saktësinë e një bisturie kirurgu.
Në raportin e saj të fundit, “Gjenocidi si shfarosje koloniale”, Albanese arriti në përfundimin se sjellja e Izraelit në Gaza përmbush pragun ligjor të gjenocidit, duke e cilësuar atë pjesë të një “projekti shekullor të kolonializmit eliminues”.
Pak fraza në të drejtën ndërkombëtare, kanë një peshë të tillë morale dhe reagimi ndaj tyre ishte i menjëhershëm. Zyrtarët izraelitë e etiketuan atë si antisemite, ndërsa disa shtete evropiane, përfshirë Francën dhe Gjermaninë, kërkuan publikisht largimin e saj nga detyra që mban.
Sulmet ndaj Albanese-s u intensifikuan pas një fjalimi në Doha në fillim të këtij muaji, ku ajo dënoi bashkëpunimin e shteteve që armatosin Izraelin. Një video e manipuluar që qarkulloi në mediat sociale, pretendonte rrejshëm se ajo e kishte quajtur Izraelin “armikun e përbashkët të njerëzimit”.
Ajo u përgjigj me qartësi: “armiku i përbashkët” ishte sistemi sionist – kapitali financiar, algoritmet dhe armët – që mundëson mizoritë, dhe jo një popull. Kombet e Bashkuara vepruan me shpejtësi për të mbrojtur pavarësinë e mandatit të saj.
Raportuesit specialë nuk janë të emëruar politikë, por ekspertë të mbrojtur nga imuniteti i OKB-së. Megjithatë, thirrjet për dorëheqjen e saj ishin sinjale se sa larg mund të shtrihet gjuha e së drejtës ndërkombëtare përpara se të shkatërrohet nën presionin politik.
Ajo që e bën punën e Albanese-s shqetësuese për shumë kryeqytete është gjerësia e analizës së saj. Ajo gjurmoi kalimin nga një “ekonomi pushtimi” në një “ekonomi gjenocidi”, duke hartuar rrjetet financiare që mbështesin operacionet ushtarake.
Sipas saj, mbulimi politik perëndimor i ka “ngulur një thikë në zemër të drejtës ndërkombëtare”. Deri në fund të vitit 2025, të dhënat e krizës mbetën tronditëse: dhjetëra mijëra të vrarë, infrastrukturë e shkatërruar dhe nivele kequshqyerjeje të papara në dekada.
Këto shifra formojnë sfondin e çështjes së gjenocidit në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë. Gjuha e një “rendi të bazuar në rregulla” bëhet e zbrazët kur rregullat zbatohen në mënyrë selektive. Nëse e drejta ndërkombëtare i detyron kundërshtarët, por kursen aleatët, ajo shndërrohet në një mjet pushteti.
Kur ekspertët e OKB-së denigrohen përmes videove të manipuluara dhe presionit politik, lëkunden themelet e llogaridhënies. Sot është Gaza, nesër mund të jetë Ukraina apo Mianmari.
Mandati i Albanese-s ka nxjerrë në pah një paradoks: OKB-ja kritikohet shpesh si e pafuqishme, por kur një ekspert flet me sinqeritet ligjor, reagimi ndaj tij tregon se fjalët ende kanë rëndësi.
Historia sugjeron se terma dikur “të debatueshëm”, si aparteidi në Afrikën e Jugut, u bënë më vonë spiranca për drejtësi. Besueshmëria e sistemit ndërkombëtar, varet nga guximi për t’u përballur me prova të pakëndshme, duke vërtetuar se premtimi “kurrë më” ka ende kuptim. /tesheshi
