Kjo shprehje e njohur shpesh përsëritet në diskurse të ndryshme si një lloj lutjeje për shpëtim nga padrejtësia. Në shikim të parë duket si një qëndrim i drejtë: robi nuk dëshiron të përfshihet në konflikt dhe kërkon që Zoti të largojë të keqen pa qenë vetë pjesë e saj. Por në thelb kjo fjali shpesh bart një frymë fataliste dhe pasive, sepse përdoret për të justifikuar mosmarrjen e qëndrimit dhe shmangien nga përgjegjësia morale.
Në shumë raste këtë shprehje e përsërisin ata që nuk kanë guximin apo kurajon për të marrë anë. Ata përpiqen të qëndrojnë në një neutralitet të rremë, edhe kur përballë tyre janë padrejtësia dhe shtypja. Mirëpo historia dhe etika islame nuk e shohin gjithmonë neutralitetin si virtyt; përkundrazi, në shumë raste marrja e anës së drejtësisë është detyrim moral.
Kjo vërehet edhe në vetë tekstin kuranor. Në fillim të sure Er-Rum, Kurani përmend ngjarjen kur romakët u mundën nga persët, por parashikon se brenda pak vjetësh ata do të ngadhënjejnë.
Edhe pse të dyja palët ishin jobesimtarë, prapëseprapë njëra palë ishte më e afërt me drejtësinë dhe më e merituar për përkrahje në atë moment historik. Ky gëzim i besimtarëve ishte pikërisht një formë e marrjes së anës dhe largimi nga neutraliteti, duke treguar se edhe në situata jo ideale, islami njeh vlerën e mbështetjes së asaj që përfaqëson më shumë drejtësi relative.
Është interesante se po ata besimtarë që u gëzuan për fitoren e romakëve, më vonë në histori do të përballeshin dhe do të luftonin kundër të dyja perandorive. Por kjo nuk e zbeh faktin se në një moment të caktuar historik, romakët ishin më meritorë për mbështetje sesa persët. Pra, realiteti nuk është gjithmonë bardh e zi; ndonjëherë zgjedhja bëhet mes dy alternativave të papërsosura.
Një parim i rëndësishëm në këtë drejtim është thënia e Omerit r.a.:
Njeri i mençur nuk është ai që di të dallojë të mirën nga e keqja, por ai që di të zgjedhë më të mirën nga dy të mira dhe më të keqen nga dy të këqija.
Kjo kërkon pjekuri intelektuale, përgjegjësi morale dhe guxim për të marrë qëndrim.
Prandaj, lutja që kërkon vetëm që zullumqarët të shkatërrohen mes vete, pa u angazhuar vetë për drejtësinë, rrezikon të shndërrohet në një strehë psikologjike për pasivitetin. Besimtari nuk është thjesht një spektator i historisë; ai është i thirrur të jetë dëshmitar i së vërtetës dhe përkrahës i drejtësisë, edhe kur kjo kërkon zgjedhje të vështira.
Prandaj, ndërsa lutja “O Zot, shkatërroji zullumqarët mes vete” mbetet një thirrje e vlefshme për drejtësi hyjnore, ajo nuk duhet të na shërbejë si justifikim për të qëndruar indiferent. Ajo duhet të shoqërohet me lutjen tjetër: “O Zot, na bëj nga ata që zgjedhin të drejtën edhe kur ajo është e vështirë”. Sepse në fund, mençuria nuk qëndron vetëm në njohjen e së mirës, por në guximin për ta mbështetur atë dhe në aftësinë për të zgjedhur alternativën më të drejtë në rrethana të ndërlikuara. Drejtësia nuk triumfon vetëm me lutje, por edhe me qëndrim, gjykim të drejtë dhe përgjegjësi morale.
Hoxhë Korab Hajraj
