Damasku po riformëson ekuilibrat në Lindjen e Mesme
Ndërsa Siria përpiqet të dalë nga rrënojat e një lufte civile më shumë se një dekadëshe, vendi po shndërrohet gradualisht në një nyje të rëndësishme të arkitekturës së re gjeopolitike në Lindjen e Mesme.
Sipas një analize të botuar nga Haaretz, presidenti sirian Ahmad al-Sharaa synon ta pozicionojë Damaskun si partner strategjik të botës arabe dhe të Shteteve të Bashkuara.
Megjithatë, ky vizion po përballet me skepticizmin e Izraelit, i cili e sheh ende regjimin e ri sirian si një faktor të pasigurt. Kjo krijon një dilemë të re rajonale: a do ta pranojë Izraeli rendin e ri që po promovon administrata Trump, apo do të përpiqet ta pengojë atë?
Paradoksi i Sirisë së sotme është i dukshëm. Nga njëra anë, Al-Sharaa zhvillon takime me liderë botërorë, mirëpret Sekretarin e Përgjithshëm të OKB-së dhe gëzon mbështetjen e hapur të Donald Trump, i cili e ka cilësuar atë si një udhëheqës të fortë dhe efektiv.
Nga ana tjetër, brenda vendit vazhdojnë konfliktet lokale, përplasjet mes grupeve të armatosura dhe mungesa e kontrollit të plotë shtetëror. Incidentet e fundit në Alepo, Azaz dhe periferinë e Damaskut tregojnë se siguria mbetet ende shumë e brishtë.
Pavarësisht kësaj situate, Al-Sharaa ka deklaruar se dëshiron të arrijë një marrëveshje sigurie me Izraelin, e cila në të ardhmen mund të hapë rrugën për një paqe të plotë mes dy vendeve.
Megjithatë, ai thekson se një marrëveshje e tillë nuk do të nënkuptonte heqjen dorë nga pretendimi sirian për rikthimin e Lartësive të Golanit, të pushtuara nga Izraeli.
Kjo e bën procesin jashtëzakonisht kompleks, pasi Tel Avivi nuk shfaq gatishmëri për të tërhequr forcat nga territoret që ka marrë nën kontroll pas rrëzimit të regjimit të Bashar al-Assad.
Në këtë pikë, dallimet mes Uashingtonit dhe Jerusalemit bëhen të dukshme. Siç vëren Haaretz, administrata Trump e sheh Sirinë si një hallkë kyçe të strategjisë së saj për Lindjen e Mesme pas dobësimit të Iranit.
Sipas këtij vizioni, Damasku duhet të integrohet në një rrjet bashkëpunimi politik, ekonomik dhe ushtarak me Arabinë Saudite, Turqinë, Emiratet e Bashkuara Arabe, Katarin dhe Irakun.
Për SHBA-në, stabilizimi i Sirisë nuk është vetëm një çështje sigurie, por një projekt strategjik afatgjatë që synon të ndryshojë ekuilibrat rajonalë.
Një nga elementët më të rëndësishëm të këtij projekti është rindërtimi i tubacionit të naftës që lidh Kirkukun në Irak me portin sirian të Banijasit.
Ky projekt, i mbështetur nga kompani ndërkombëtare dhe investitorë rajonalë, synon të krijojë një korridor alternativ energjetik që do të reduktonte varësinë nga Ngushtica e Hormuzit.
Për realizimin e tij nevojitet bashkëpunim i ngushtë ushtarak dhe inteligjent mes Sirisë dhe Irakut, ndërsa pritet që Irani të përpiqet ta sabotojë përmes aleatëve të tij në rajon.
Paralelisht, Siria po tërheq investime të rëndësishme ekonomike. Emiratet kanë investuar në portin e Latakias, kompani turke po zhvillojnë infrastrukturën në Tartus dhe Idlib, ndërsa tregtia mes Turqisë dhe Sirisë është rritur ndjeshëm, me objektivin për të kaluar 10 miliardë dollarë në vit.
Këto zhvillime tregojnë se Siria nuk perceptohet më vetëm si një shtet i shkatërruar nga lufta, por si një nyje ekonomike me potencial të madh rajonal.
Megjithatë, sfidat e brendshme mbeten të mëdha. Damasku nuk kontrollon plotësisht të gjithë territorin. Në jug, provinca e Sueidës vazhdon të përjetojë tensione pas dhunës së rëndë ndaj komunitetit druz.
Në veri, rajonet kurde ruajnë autonominë e tyre ushtarake, ndërsa procesi i integrimit të forcave kurde në ushtrinë siriane ecën me ritëm të ngadaltë dhe shoqërohet me mosmarrëveshje politike.
Një tjetër problem serioz lidhet me kthimin e refugjatëve. Miliona sirianë po rikthehen në vend, por shumë prej tyre gjejnë qytete të shkatërruara, mungesë infrastrukture, papunësi dhe një prani të vazhdueshme të grupeve kriminale e militantëve të armatosur.
Sipas vlerësimeve të Bankës Botërore, rindërtimi i Sirisë kërkon mbi 200 miliardë dollarë, çka tregon se procesi i rimëkëmbjes do të zgjasë për shumë vite.
Në këtë kontekst, Siria po ecën në dy drejtime të ndryshme njëkohësisht. Nga njëra anë, institucionet shtetërore dhe ekonomia ende nuk kanë arritur stabilitetin e nevojshëm. Nga ana tjetër, rëndësia strategjike e vendit po rritet me ritme shumë më të shpejta sesa rindërtimi i tij i brendshëm. /tesheshi
