Rasti italian duhet të frymëzojë edhe Shqipërinë, ku dhuna ka arritur nivele të frikshme
Gjykata e Trevisos ka dhënë së fundmi një vendim historik duke dënuar prindërit e një adoleshenti, i cili në vitin 2012 kishte abuzuar seksualisht me një vajzë 10-vjeçare. Sipas nenit 2048 të Kodit Civil italian, prindërit u shpallën fajtorë për “culpa in educando” (faj në edukim), një koncept që mban kujdestarët ligjorë përgjegjës për dështimin në formimin moral dhe social të fëmijës së tyre.
Ngjarja e rëndë ndodhi gjatë një dreke midis familjesh të pasura, ku ndërsa prindërit bisedonin, 16-vjeçari abuzoi me të miturën në dhomën e gjumit. Ndonëse autori u dënua penalisht në vitin 2016, beteja civile përfundoi vetëm tani me një urdhër dëmshpërblimi prej mbi 130.000 eurosh.
Ky kompensim mbulon dëmet biologjike dhe psikologjike të viktimës, e cila vuan nga çrregullimi i stresit post-traumatik, si dhe traumën e shkaktuar familjes së saj. Gjykata e Kasacionit e ka përforcuar këtë qëndrim, duke deklaruar se prindërit kanë detyrimin jo vetëm të mbikëqyrin, por të ofrojnë një edukim që parandalon dëmtimin e të tjerëve.
Ky vendim shërben si një paralajmërim i qartë: prindërimi nuk është vetëm një proces rritjeje biologjike, por një përgjegjësi ligjore ku mungesa e edukimit mbi privatësinë, seksualitetin dhe respektin ndaj tjetrit mund të ketë pasoja të rënda financiare dhe juridike për familjen.
Refleksioni mbi Shqipërinë: Dhuna, bullizimi dhe nevoja për ndëshkim
Situata e dhunës dhe bullizimit në shkollat dhe rrugët e Shqipërisë ka arritur nivele alarmante. Çdo ditë shohim raste ku të miturit përfshihen në konflikte fizike, degradim verbal në rrjetet sociale dhe, në rastet më ekstreme, krime të rënda.
Shpeshherë, shoqëria mjaftohet duke fajësuar sistemin arsimor apo policinë, por rrënja e problemit qëndron në bërthamën familjare, ku mungesa e komunikimit dhe vlerave po prodhon individë që dhunën e shohin si mjet afirmimi.
Në Shqipëri ekziston një kulturë ku prindi shpesh e justifikon fëmijën e tij me shprehjen “është i vogël, nuk di çfarë bën”, ose më keq akoma, e mbron atë edhe kur ai është agresori. Ky lloj qëndrimi jo vetëm që dëmton viktimën, por ushqen pandëshkueshmërinë te i mituri. Nevoja për të integruar parimin e “fajit në edukim” në sistemin tonë të drejtësisë është jetike. Nëse prindërit do të përballeshin me sanksione të rënda financiare dhe ligjore për veprimet e dhunshme të fëmijëve të tyre, vëmendja ndaj edukimit do të rritej ndjeshëm.
Dhënia e dëmshpërblimeve civile ndaj prindërve, si në rastin e Italisë, do të shërbente si një mekanizëm i fuqishëm parandalues për bullizimin. Kur një prind e kupton se sjellja agresive e fëmijës së tij në shkollë ose online mund t’i kushtojë pasurinë apo lirinë, ai do të investojë më shumë kohë në mësimin e tolerancës dhe respektit.
Nuk mund të kërkojmë një shoqëri të sigurt nëse nuk fillojmë të kërkojmë llogari aty ku nis gjithçka: në shtëpi. Prandaj drejtësia shqiptare duhet të evoluojë për të mbrojtur viktimat e bullizimit dhe dhunës, duke e zhvendosur fokusin edhe te përgjegjësia prindërore.
Ndëshkimi i prindërve nuk duhet parë si një masë shtypëse, por si një domosdoshmëri për të rikthyer dinjitetin e viktimës dhe për të garantuar që çdo fëmijë të rritet me vetëdijen se veprimet kanë pasoja.
Vetëm duke i bërë prindërit bashkë-përgjegjës para ligjit, mund të shpresojmë në zbutjen e fenomenit të dhunës që po degradon brezin e ri.
