Ne, tashmë në qendër të një debati delikat për një cështje të mprehtë
Në vitet e fundit, Shqipëria ka kaluar nga një vend i njohur për emigrimin e popullsisë së saj në një nga partnerët më të rëndësishëm të Bashkimit Evropian në menaxhimin e migracionit.
Ekspertët besojnë se Shqipëria po teston një model të ri që mund të përcaktojë politikën e ardhshme evropiane të migracionit.
Momenti kyç ishte marrëveshja e nënshkruar nga Italia dhe Shqipëria në vitin 2023. Ajo parashikonte hapjen e qendrave në territorin shqiptar për të përpunuar kërkesat e migrantëve të kapur nga autoritetet italiane në Mesdhe.
Edhe pse qendrat ndodhen në Shqipëri, ato menaxhohen nga institucionet italiane sipas ligjit italian.
Qëllimi i këtij modeli është të zvogëlojë presionin mbi qendrat italiane të pritjes dhe të përshpejtojë procedurat për njerëzit që përpiqen të hyjnë në Bashkimin Evropian. Qeveria italiane beson se një qasje e tillë mund të kontribuojë në një kontroll më të mirë të migracionit të parregullt.
Megjithatë, ky model ka shkaktuar diskutime të shumta midis ekspertëve të së drejtës ndërkombëtare dhe të drejtave të njeriut. Kritikët paralajmërojnë se Bashkimi Evropian po zhvendos kështu një pjesë të përgjegjësisë për migracionin te vendet jo-anëtare, gjë që ngre pyetje në lidhje me mbrojtjen e të drejtave të migrantëve, aksesin në azil dhe përgjegjësinë e shteteve.
Autorët e analizës theksojnë se Shqipëria nuk është më vetëm një vend tranzit në rrugën ballkanike të migracionit, por një vend që merr pjesë aktive në zbatimin e politikës evropiane të migracionit. Për këtë arsye, ata e quajnë atë një lloj “laboratori” në të cilin po testohet nëse përpunimi i kërkesave për azil mund të zhvendoset me sukses jashtë kufijve të Bashkimit Evropian.
Në të njëjtën kohë, institucionet evropiane dhe shtetet anëtare individuale po monitorojnë nga afër rezultatet e kësaj marrëveshjeje. Nëse rezulton e suksesshme, modele të ngjashme mund të krijohen me vende të tjera jashtë BE-së, gjë që do të përfaqësonte një ndryshim të rëndësishëm në qasjen aktuale ndaj menaxhimit të flukseve të migrantëve.
Megjithatë, e ardhmja e këtij modeli mbetet e pasigurt. Marrëveshja po përballet me sfida ligjore para gjykatave italiane, ndërsa organizatat e të drejtave të njeriut paralajmërojnë se lufta kundër migracionit të parregullt nuk duhet të zhvillohet në kurriz të detyrimeve ndërkombëtare dhe të drejtave të azilkërkuesve.
Kjo është arsyeja pse Shqipëria është sot në qendër të një prej debateve më të rëndësishme evropiane – a mund të “zhvendoset” me sukses politika e migracionit e Bashkimit Evropian përtej kufijve të saj apo ky model do të mbetet përjashtim dhe jo rregull, shkruan Observatorio. /tesheshi
