Mbi një milion persona në Mbretërinë e Bashkuar jetojnë aktualisht me glaukomë – një nga shkaqet kryesore të verbërisë – sipas të dhënave alarmuese të publikuara së fundmi.
Ekspertët paralajmërojnë se përmasat reale të kësaj sëmundjeje janë shumë më të mëdha nga sa është menduar deri tani dhe se numri i rasteve pritet të rritet ndjeshëm në dekadat e ardhshme, për shkak të plakjes së popullsisë.
Një analizë nga Instituti i Oftalmologjisë sugjeron se deri në vitin 2060, mbi 1.6 milion persona mbi moshën 40 vjeç mund të preken nga kjo sëmundje e rëndë e syrit, duke nxitur thirrje për kontrolle më të shpeshta të shikimit te personat e moshës së mesme dhe të moshuarit.
Glaukoma zhvillohet kur rritet presioni brenda syrit, duke dëmtuar nervin optik që transmeton sinjalet vizuale drejt trurit. Ajo shfaqet më shpesh te personat mbi 50 vjeç, por në shumicën e rasteve nuk jep simptoma në fazat e hershme, çka bën që humbja e shikimit të zbulohet vetëm kur dëmtimi është tashmë i pakthyeshëm.
Specialistët e syrit të përfshirë në studim theksuan se gjetjet “nënvizojnë nevojën për strategji të synuara të shëndetit publik”, duke paralajmëruar se më shumë se 40 për qind e pacientëve në Mbretërinë e Bashkuar humbin shikimin në mënyrë të parandalueshme, sepse sëmundja diagnostikohet shumë vonë.
Duke përdorur të dhëna zyrtare të popullsisë, studiuesit vlerësuan se 1,019,629 të rritur mbi 40 vjeç aktualisht jetojnë me glaukomë në Mbretërinë e Bashkuar. Megjithatë, ata theksojnë se shifra reale mund të jetë shumë më e lartë, pasi më shumë se gjysma e rasteve mendohet se mbeten të padiagnostikuara.
Në një artikull të botuar në British Journal of Ophthalmology, ekipi shkencor argumenton se vlerësimet e mëparshme – të cilat flisnin për rreth 700 mijë raste – nuk pasqyronin ndryshimet demografike të vendit.
Rreziku për glaukomë rritet ndjeshëm me moshën: rreth 11 për qind e personave mbi 85 vjeç pritet të kenë këtë sëmundje. Por ekspertët theksojnë se rritja e pritshme e rasteve nuk lidhet vetëm me plakjen e popullsisë, por edhe me rritjen e komuniteteve etnike që kanë rrezik më të lartë.
Autorja kryesore e studimit, Dr Laura Antonia Meliante, nga Instituti i Oftalmologjisë, deklaroi se këto ndryshime demografike do të rëndojnë ndjeshëm sistemin shëndetësor në dekadat e ardhshme, duke e bërë të domosdoshëm planifikimin afatgjatë. Ajo theksoi se vlerësimet e sakta dhe parashikimet afatgjata janë thelbësore për zhvillimin e strategjive parandaluese, përfshirë fushatat e ndërgjegjësimit publik për të ulur vonesat në diagnostikim dhe trajtim.
Në një koment shoqërues të studimit, oftalmologët Dr Alexander Schuster dhe Dr Cedric Schweitzer theksuan se gjetjet zbulojnë një boshllëk urgjent në parandalim. Sipas tyre, rritja e rasteve tregon nevojën për strategji që shkojnë përtej trajtimit, duke u fokusuar në zbulimin e hershëm dhe menaxhimin e strukturuar për të parandaluar verbërinë në moshë të shtyrë.
Për të hartuar vlerësimet, studiuesit analizuan të dhënat e regjistrimit të fundit të popullsisë për vitet 2021–2022, duke u përqendruar te personat mbi 40 vjeç, pasi glaukoma është e rrallë në moshat më të reja.
Rreziku rritet te personat mbi 50 vjeç, te ata që kanë histori familjare të glaukomës, ose që vuajnë nga sëmundje të tjera si diabeti. Analiza përfshiu rreth 34 milion persona, kryesisht nga Anglia dhe Uellsi. Gratë përbënin pak më shumë se gjysmën e grupit, ndërsa prevalenca ishte pak më e lartë te meshkujt. Grupet etnike afrikane shfaqnin shkallën më të lartë të glaukomës, ndërsa popullatat aziatike më të ulëtën.
Bazuar në këto trende, studiuesit parashikojnë një rritje prej rreth 60 për qind të rasteve të glaukomës deri në vitin 2060, me ndikim më të madh te komunitetet etnikisht të larmishme dhe personat mbi 75 vjeç.
Ata paralajmërojnë se rreth gjysma e rasteve të glaukomës mbeten të padiagnostikuara, edhe në sisteme shëndetësore të mirëfinancuara, dhe se kjo hendek është edhe më i madh te pakicat etnike, të cilat shpesh paraqiten për trajtim në faza të avancuara të sëmundjes.
Kjo është veçanërisht shqetësuese, pasi deri në 16 për qind e pacientëve mund të përfundojnë me verbëri në të dy sytë gjatë jetës së tyre.
Ndërsa glaukoma zakonisht zhvillohet në heshtje, në raste të rralla ajo mund të shfaqet papritur me dhimbje të forta sysh, skuqje, shikim të turbullt, dhimbje koke, të përziera dhe të vjella. Autoritetet shëndetësore paralajmërojnë se simptoma të ngjashme mund të shkaktohen edhe nga dëmtime apo infeksione të syrit.
Shumica e rasteve zbulohen gjatë kontrolleve rutinë të syve, shpesh para se të shfaqen simptomat. Për këtë arsye, rekomandohet që të rriturit të kryejnë kontrolle të syve të paktën çdo dy vjet, ose më shpesh nëse janë në grup rreziku.
Nuk ekziston ende një kurë për glaukomën, por trajtimet me pika sysh, terapi me lazer dhe ndërhyrje kirurgjikale mund të ngadalësojnë përparimin e sëmundjes dhe të parandalojnë humbjen e mëtejshme të shikimit, nëse nisin herët.
Humbja e shikimit vlerësohet se i kushton Mbretërisë së Bashkuar rreth 58 miliardë paund në vit, për shkak të humbjes së produktivitetit dhe presionit mbi shërbimet shëndetësore dhe sociale, ndërsa dëmtimi i shikimit lidhet edhe me një rrezik më të lartë për zhvillimin e demencës.
