Burhanettin Duran, kreu i Drejtorisë së Komunikimit të Türkiyes, tha të shtunën se luftërat nuk janë më të kufizuara vetëm në fushëbetejat fizike, por zhvillohen gjithnjë e më shumë përmes narrativave, platformave digjitale dhe menaxhimit të perceptimit.
Duke folur në hapjen e Al Jazeera Forum të 17-të në Doha, Duran theksoi temën qendrore të aktivitetit, “Çështja palestineze dhe balanca rajonale e fuqisë në kontekstin e një bote shumëpolare në formim”, si një kornizë që i nxit pjesëmarrësit të përballen jo vetëm me realitetet shkatërruese të luftës së Izraelit në Gaza, por edhe me transformimin më të thellë të sistemit ndërkombëtar.
“Për më shumë se 20 vjet na është thënë se bota është në tranzicion”, tha ai.
“Sot, kjo narrativë nuk është më e mjaftueshme. Bota nuk është thjesht në tranzicion. Ajo tashmë ka kaluar në një fazë tjetër”.
Duran vuri në dukje se supozimet që formësuan sistemin ndërkombëtar të pasluftës janë përçarë, normat që përcaktonin sjelljen e pranueshme janë dobësuar dhe gjenocidi është rikthyer në qendër të politikës globale jo si përjashtim, por si një realitet i toleruar.
Ai theksoi dështimet e përsëritura dhe strukturore të institucioneve të krijuara për të parandaluar tragjedi të tilla, duke nënvizuar se sistemi aktual karakterizohet nga fragmentimi, konkurrenca dhe lodhja institucionale.
“Rivaliteti mes fuqive të mëdha po dominon gjithnjë e më shumë agjendat globale. Në këtë mjedis, pasiguria është tashmë një realitet strukturor”, tha ai.
Parimi kryesor i rendit: Drejtësia
Duran theksoi se ajo që e dallon këtë epokë është integrimi i plotë i luftës informative në logjikën e konfliktit.
“Luftërat nuk kufizohen më vetëm në fushëbetejat fizike”, tha ai. “Ato zhvillohen përmes narrativave, platformave digjitale dhe menaxhimit të perceptimit”.
Duke iu referuar rritjes së aktorëve jopublikë si kompanitë teknologjike, pronarët e platformave dhe dizajnerët e algoritmeve, Duran paralajmëroi për një formë të re sundimi të formësuar nga kontrolli algoritmik, i cili përcakton “çfarë është e dukshme, çfarë është e besueshme dhe çfarë zhduket”.
Ai ngriti një pyetje thelbësore: “Cili parim mund të gjenerojë rend kur hierarkitë shemben, institucionet dobësohen dhe pushteti fragmentohet?”
Përgjigjja e tij ishte: “Drejtësia”. Jo thjesht si aspiratë morale, por si parim themelor i rendit politik.
“Drejtësia prodhon legjitimitet. Aty ku ekziston drejtësia, rendi përvetësohet nga shoqëria dhe nuk imponohet”, tha ai. “Drejtësia nuk mund të ekzistojë pa të vërtetën. Dhe e vërteta nuk mund të mbijetojë pa kushte që e mbrojnë atë”.
Qendra e gravitetit
Duran tha se rajoni zotëron një trashëgimi qytetëruese që lidh të vërtetën me drejtësinë.
“Nga al-Farabi te Ibn Khaldun, tradita jonë intelektuale na mëson se qytetërimet mbijetojnë përmes legjitimitetit, kohezionit dhe qëllimit moral”, shtoi ai.
Ai tha se Lindja e Mesme po përballet me kriza të mbivendosura dhe se qendra e gravitetit po zhvendoset. Ndikimi nuk matet më vetëm në terma ushtarakë, por edhe përmes kapacitetit ekonomik, rrjeteve diplomatike dhe levës së rindërtimit.
“Kufijtë mes sigurisë dhe fushës humanitare janë shembur”, tha ai, duke shtuar se aktorët rajonalë kanë kapacitete të paprecedenta, por përballen me mungesë koordinimi.
“Pa veprim kolektiv, fuqia individuale nuk mund të gjenerojë stabilitet të qëndrueshëm”, theksoi ai.
Ai nënvizoi se luftërat nuk përfundojnë vetëm me armëpushime, por përmes qeverisjes, rindërtimit dhe kornizave politike.
Duran paraqiti vizionin e Türkiyes të bazuar në pronësinë rajonale, e cila i jep përparësi veprimit lokal, mundëson diplomacinë rajonale dhe forcon kapacitetin kolektiv.
“Problemet rajonale kërkojnë zgjidhje rajonale”, tha ai.
Ai paralajmëroi se nëse aktorët rajonalë dështojnë të menaxhojnë konfliktet e tyre, ato shndërrohen në “karburant për anarkinë globale”, duke argumentuar se rajoni tani është në pozitë ose ta zbusë, ose ta thellojë krizën globale.
Duran përshkroi një valë të paprecedentë pasigurie të nxitur nga konfliktet ushtarake, katastrofat humanitare, presionet ekonomike, lufta informative dhe polarizimi.
“Në Gaza, kjo pasiguri shihet në formën më të ashpër: shkatërrim masiv, traumë të thellë dhe kolaps humanitar”, tha ai.
Ai u bëri thirrje aktorëve rajonalë dhe atyre të Gjirit që të bashkohen rreth tri prioriteteve: përfundimit të luftës, parandalimit të zhvendosjes dhe lidhjes së rindërtimit me qëndrueshmërinë politike, mbrojtjen dhe stabilitetin afatgjatë.
Hapat e Türkiyes drejt paqes globale dhe sigurisë rajonale
Duran tha se Türkiye ka ndërmarrë hapa konkretë për të mbështetur paqen globale dhe ftoi vendet e rajonit të ndajnë këtë përgjegjësi, duke theksuar se “stabiliteti mund të arrihet vetëm përmes bashkëpunimit gjithëpërfshirës, besimit të ndërsjellë dhe mençurisë kolektive”.
Ai përmendi shembuj si procesi i normalizimit mes Azerbajxhanit dhe Armenisë, Korridori i Drithit mes Rusisë dhe Ukrainës, si dhe roli lehtësues i Türkiyes në krizën me Iranin.
Duke bërë thirrje për një arkitekturë të re sigurie rajonale, ai tha se ajo duhet të ndërtojë gjithashtu kapacitete të përbashkëta kundër kërcënimeve të jashtme.
“Ne po kontribuojmë në krijimin e mekanizmave të ndryshëm të bashkëpunimit për t’u përballur me rreziqe të reja”, shtoi ai.
“Në fund, përmes të gjitha këtyre përpjekjeve, synojmë të ndërtojmë një ekosistem tonin të informacionit, dijes dhe diplomacisë”, tha Duran.
“Duam që ai të pasqyrojë realitetet e rajonit tonë, të nxisë mençurinë kolektive dhe të kontribuojë në një rend global më të balancuar”.
Ai theksoi se rajoni duhet të rimarrë autorësinë e narrativës së vet.
“Narrativa është pushtet. Kush e përcakton kuptimin, formëson rendin”, tha ai. “Rajoni ynë duhet ta rimarrë autorësinë e historisë së vet, jo për ta mitizuar veten, por për të shprehur misionin e tij qytetërues me qartësi dhe vetëbesim”.
Duke iu referuar thirrjes së presidentit të Türkiyes, Recep Tayyip Erdoğan, për “një botë më të drejtë”, Duran tha se kjo nuk është thjesht një deklaratë shprese, por një vizion strategjik.
“Bota tashmë ka ndryshuar. Përgjegjësia jonë është të sigurojmë që ajo të ndryshojë në drejtimin e duhur”, tha ai.
“Kjo kërkon bashkëpunim ndërkufitar, rezistencë ndaj dominimit algoritmik, mbrojtje të së vërtetës, rikthim të drejtësisë dhe guxim për të imagjinuar një rend të ri global të bazuar në dinjitet dhe legjitimitet”.
Ai e përmbylli duke thënë:
“Kështu e vërteta shndërrohet në drejtësi. Kështu drejtësia bëhet rend. Dhe kështu një rajon për të cilin flitej, shndërrohet në një rajon që flet për veten.”
