Cila ishte gjëja e fundit që i kërkuat një chatboti me inteligjencë artificiale të bënte për ju?
Ndoshta i keni kërkuar një strukturë eseje për t’ju ndihmuar të përgjigjeni një pyetjeje të ndërlikuar, të ofroni një analizë të thellë të një grupi të dhënash të stërholluara ose për të kontrolluar nëse letra juaj motivuese përputhet me përshkrimin e punës.
Disa ekspertë shqetësohen se kontraktimi i këtyre lloj detyrash nga jashtë do të thotë që truri juaj po punon më pak – dhe madje mund të dëmtojë aftësitë tuaja të të menduarit kritik dhe zgjidhjes së problemeve.
Më herët këtë vit, Instituti i Teknologjisë në Masaçusets (MIT) publikoi një studim që tregonte se njerëzit që përdorën ChatGPT për të shkruar ese treguan më pak aktivitet në rrjetet e trurit të lidhura me përpunimin kognitiv gjatë kryerjes së ushtrimit.
Këta njerëz gjithashtu nuk mund të citonin nga esetë e tyre aq lehtë sa ata në studim që nuk përdorën një chatbot me inteligjencë artificiale.
Studiuesit thanë se studimi i tyre tregoi “çështjen urgjente të eksplorimit të një rënieje të mundshme të aftësive të të nxënit”.
Të 54 pjesëmarrësit u rekrutuan nga MIT dhe universitetet aty pranë. Aktiviteti i trurit të tyre u regjistrua duke përdorur elektroencefalografinë (EEG), e cila përfshin vendosjen e elektrodave në lëkurën e kokës.
Disa nga nxitjet e përdorura nga pjesëmarrësit përfshinin t’i kërkonin Inteligjencës Artificiale të përmbledhte pyetjet e eseve, të gjente burimet, si dhe të përsoste gramatikën dhe stilin.
U përdor gjithashtu për të gjeneruar dhe artikuluar ide – por disa përdorues menduan se IA nuk ishte shumë e mirë në këtë.
‘IA e bën shumë të lehtë gjetjen e përgjigjeve’
Veçmas, Universiteti Carnegie Mellon dhe Microsoft, i cili operon Copilot, zbuluan se aftësitë e njerëzve për zgjidhjen e problemeve mund të zvogëloheshin nëse ata bëheshin shumë të varur nga inteligjenca artificiale.
Ata anketuan 319 punonjës me jakë të bardhë që përdornin mjete të inteligjencës artificiale për punët e tyre të paktën një herë në javë rreth mënyrës se si e zbatonin të menduarit kritik kur i përdornin ato.
Ata shqyrtuan 900 shembuj të detyrave të dhëna Inteligjencës Artificiale, duke filluar nga analizimi i të dhënave për njohuri të reja deri te kontrollimi nëse një pjesë e punës përmbush rregulla të caktuara.
Studimi zbuloi se besimi më i lartë në aftësinë e mjetit për të kryer një detyrë lidhej me “më pak përpjekje për të menduar kritik”.
“Ndërsa GenAI mund të përmirësojë efikasitetin e punëtorëve, ai mund të pengojë angazhimin kritik me punën dhe potencialisht mund të çojë në mbështetje të tepërt afatgjatë në mjet dhe aftësi të zvogëluar për zgjidhjen e pavarur të problemeve.”
Nxënësit e shkollave në Mbretërinë e Bashkuar u anketuan në mënyrë të ngjashme për një studim të botuar në tetor nga Oxford University Press (OUP).
Studimi zbuloi se gjashtë në 10 persona mendonin se inteligjenca artificiale kishte ndikuar negativisht në aftësitë e tyre në lidhje me detyrat e shkollës.
Pra, me shpërthimin masiv të përdorimit të inteligjencës artificiale, a janë aftësitë tona njohëse në rrezik rënieje?
Jo domosdoshmërisht, thotë Dr. Alexandra Tomescu, një specialiste e IA-së gjenerative në OUP e cila punoi në anketën shkollore.
“Hulumtimi ynë na tregon se nëntë në 10 studentë thonë se inteligjenca artificiale i ka ndihmuar të zhvillojnë të paktën një aftësi që lidhet me detyrat shkollore – qoftë zgjidhja e problemeve, kreativiteti apo përsëritja.”
“Por në të njëjtën kohë, rreth një e katërta pohojnë se përdorimi i inteligjencës artificiale e bëri shumë të lehtë kryerjen e punës për ta… Pra, [është] një pamje mjaft e nuancuar.”
Ajo shton se shumë nxënës duan më shumë udhëzime se si të përdorin inteligjencën artificiale.
ChatGPT, i cili ka më shumë se 800 milionë përdorues aktivë çdo javë sipas shefit Sam Altman, ka publikuar një set prej 100 pyetjesh për studentët, të dizajnuara për t’i ndihmuar ata të përfitojnë sa më shumë nga teknologjia.
Por Profesor Wayne Holmes, i cili merret me studime kritike të inteligjencës artificiale dhe arsimit në University College London (UCL), thotë se kjo nuk është e mjaftueshme.
Ai dëshiron që të bëhen shumë më tepër kërkime akademike rreth efekteve të mjeteve të inteligjencës artificiale në të nxënë përpara se nxënësit dhe studentët të inkurajohen t’i përdorin ato.
Ai na thotë: “Sot nuk ka prova të pavarura në shkallë të gjerë për efektivitetin e këtyre mjeteve në arsim, ose për sigurinë e tyre, apo edhe për idenë se ato kanë një ndikim pozitiv.”
Rezultate më të mira, por mësim më i keq?
Prof. Holmes përmend kërkimet rreth atrofisë kognitive, ku aftësitë dhe shkathtësitë e dikujt përkeqësohen pas përdorimit të inteligjencës artificiale.
Ai thotë se kjo ka qenë një problem për radiologët që përdorin mjete të inteligjencës artificiale për t’i ndihmuar ata të interpretojnë rrezet X përpara se të diagnostikojnë pacientët.
Një studim nga Shkolla Mjekësore e Harvardit, i publikuar vitin e kaluar, zbuloi se ndihma e inteligjencës artificiale përmirësoi performancën e disa mjekëve, por dëmtoi të tjerët për arsye që studiuesit nuk i kuptojnë plotësisht.
Autorët kërkuan që të bëhet më shumë punë mbi mënyrën se si njerëzit bashkëveprojnë me inteligjencën artificiale, në mënyrë që të gjejmë mënyra për të përdorur mjetet e inteligjencës artificiale që “rrisin performancën njerëzore në vend që ta dëmtojnë atë”.
Prof. Holmes ka frikë se studentët, qofshin në shkollë apo në universitet, mund të bëhen shumë të varur nga inteligjenca artificiale për të bërë punën e tyre dhe të mos zhvillojnë aftësitë themelore që ofron një arsim.
Eseja e një studenti mund të marrë nota më të mira falë ndihmës nga inteligjenca artificiale, por çështja është nëse ata në fund kuptojnë më pak.
Siç e thotë Prof. Holmes: “Rezultatet e tyre janë më të mira, por në fakt të nxënit e tyre është më i keq.”
Ajo i thotë BBC-së: “Ne definitivisht nuk mendojmë se studentët duhet të përdorin ChatGPT për të kontraktuar punë të jashtme”.
Sipas saj, është më mirë të përdoret si një mësues privat sesa thjesht si ofrues përgjigjesh.
Shembulli që ajo jep është ai i një studenti që kryen një shkëmbim mendimesh me ChatGPT duke përdorur modalitetin e studimit.
Ju shkruani pyetjen që keni vështirësi t’i përgjigjeni dhe chatbot mund t’i analizojë përbërësit e saj dhe t’ju ndihmojë ta kuptoni atë.
Shembulli që ajo jep është ai i një studenti që bën një detyrë vonë natën rreth një teme që nuk e kupton plotësisht.
“[Nëse] keni një prezantim së shpejti për të mbajtur dhe… është mesnatë, nuk do t’i dërgoni email tutorit tuaj [të universitetit] dhe të kërkoni ndihmë”, thotë ajo.
“Mendoj se ekziston vërtet potenciali që ChatGPT të përshpejtojë të nxënit kur përdoret në një mënyrë të synuar.”
Por Profesor Holmes këmbëngul që çdo student që përdor mjete të inteligjencës artificiale duhet të jetë i vetëdijshëm se si funksionon arsyetimi i tyre dhe si i trajtojnë të dhënat kompanitë që i ofrojnë ato. Ai thekson se rezultatet duhen kontrolluar gjithmonë.
“Nuk është vetëm versioni më i fundit i kalkulatorit”, thotë ai, duke përshkruar aftësitë dhe implikimet e gjera të IA-së.
“Nuk u them kurrë studentëve të mi se nuk duhet të përdorin inteligjencën artificiale… Por ajo që përpiqem t’u them është se duhet t’i kuptojmë të gjitha këto gjëra të ndryshme rreth saj, në mënyrë që të mund të marrim vendime të informuara.”
