Fjalët e prejardhura nga termi “fikh” (الفقه) përmenden në Kuran 20 herë. Në kuptimin e tij gjuhësor, fikhu nënkupton të kuptuarit, perceptimin dhe thellimin në një çështje.
Fakih është ai që është thelluar në një dije derisa ka arritur ta kuptojë atë mirë; jo ai që pretendon se e ka monopolizuar të vërtetën apo se vetëm ai zotëron çelësat e saj.
Fikhu është ixhtihad njerëzor, i cili pranon dallimin e mendimeve dhe rishqyrtimin. Pikërisht për këtë arsye, dijetarët e fikhut kanë pasur mendime të ndryshme edhe për të njëjtën çështje.
Prandaj, fikhu është një dije e gjallë, e aftë për t’u ripërtërirë në përputhje me ndryshimin e kohës dhe të vendit. Nëpërmjet këtij ripërtëritjeje, kuptimi ynë i fesë sonë të pastër — fesë së fundit hyjnore — mbetet i zbatueshëm dhe relevant për çdo kohë dhe çdo vend.
Allahu e di më së miri!
———————————
Referencat
1. Për kuptimin gjuhësor të fikhut (الفقه) si kuptim, njohje dhe depërtim në domethënien e një çështjeje: Ibn Manẓūr, Lisān al-ʿArab, مادة: «فقه», Dār Ṣādir, Bejrut, vëll. 13, fq. 522–523.¹
2. Për përdorimin kuranor të rrënjës ف ق ه dhe format e saj, shih: Muḥammad Fuʾād ʿAbd al-Bāqī, al-Muʿjam al-Mufahras li-Alfāẓ al-Qurʾān al-Karīm, Dār al-Ḥadīth, Kajro, مادة: «فقه».²
3. Për përkufizimin terminologjik të fikhut si njohja e dispozitave praktike të Sheriatit, të nxjerra nga argumentet e tyre të hollësishme: ʿAbd al-Wahhāb Khallāf, ʿIlm Uṣūl al-Fiqh, Maktabat al-Daʿwah, Kajro, fq. 11.³
4. Për natyrën ixhtihadike të një pjese të madhe të fikhut dhe ekzistencën e dallimeve ndërmjet fukahave: Wahbah al-Zuḥaylī, Uṣūl al-Fiqh al-Islāmī, Dār al-Fikr, Damask, 1986, vëll. II, pjesët mbi ixhtihadin dhe اختلاف المجتهدين.⁴
5. Për parimin se fetvaja dhe zbatimi juridik mund të ndryshojnë me ndryshimin e kohës, vendit, rrethanave dhe zakoneve, një referencë klasike shumë e rëndësishme është: Ibn Qayyim al-Jawziyyah, Iʿlām al-Muwaqqiʿīn ʿan Rabb al-ʿĀlamīn, kapitulli: «فصل في تغير الفتوى واختلافها بحسب تغير الأزمنة والأمكنة والأحوال والنيات والعوائد».
Mr. Hasan Baftijari
