Nga një milici lokale në një forcë të armatosur me raketa, dronë dhe mbështetje iraniane
Përballë Arabisë Saudite, që vetëm në vitin 2025 shpenzoi rreth 83 miliardë dollarë për mbrojtjen dhe zotëron ndër armët më të sofistikuara amerikane, qëndrojnë Huthët, një forcë që në pamje të parë duket shumë më e dobët.
Ata nuk kanë aviacion, i nënshtrohen prej vitit 2015 embargos së armëve nga OKB-ja dhe kanë përballuar për vite bllokadën ajrore e detare të vendosur nga Riadi.
Megjithatë, pavarësisht kësaj pabarazie, huthinjtë vazhdojnë të kontrollojnë zona të rëndësishme të Jemenit dhe kanë zgjeruar ndjeshëm aftësitë e tyre ushtarake.
Në fillim të shtatorit, ata ndërmorën një ofensivë të re përgjatë bregdetit të Detit të Kuq, duke marrë portin e Mokhas, qytetin e Dhubabit dhe ishujt Zuqar e Perim. Kjo u jep atyre një pozicion të rëndësishëm pranë ngushticës Bab el-Mandeb, një nga korridoret kryesore të tregtisë botërore.
Më 19 shtator, për herë të parë, sulmet e tyre prekën edhe rrethinat e Riadit. Huthinjtë pretenduan se kishin goditur “objekte të ndjeshme” në kryeqytetin saudit dhe instalime të kompanisë së naftës Aramco në Yanbu.
Koalicioni i udhëhequr nga Arabia Saudite konfirmoi se kishte interceptuar një raketë të lëshuar nga Jemeni. Ky zhvillim tregon se huthët nuk janë më milicia e kufizuar që ishin në fillim të luftës civile, në vitin 2014, kur numëronin rreth 30 mijë luftëtarë.
Sipas një raporti të ekspertëve të OKB-së, në fund të vitit 2024 ata ishin shndërruar nga një grup lokal me kapacitete të kufizuara në një organizatë ushtarake të fuqishme, me aftësi që shtrihen shumë përtej territoreve nën kontrollin e tyre.
Në këtë transformim, roli i Iranit ka qenë vendimtar. Teherani ka ndihmuar në trajnimin e huthinjve përmes Gardës Revolucionare, Hezbollahut dhe milicive irakiane, ndërsa hetimet ndërkombëtare kanë evidentuar furnizime me komponentë dhe teknologji për prodhimin e dronëve dhe raketave.
Në qershor 2025, organizata britanike Conflict Armament Research identifikoi më shumë se 800 komponentë, përfshirë antena, mikroprocesorë dhe sisteme navigimi, në një ngarkesë të sekuestruar dhe të lidhur me rrjete furnizimi iraniane.
Aktualisht arsenali i huthinjve përfshin raketa balistike me rreze që mund të arrijë Izraelin, si dhe lloje të ndryshme dronësh të përdorur kundër anijeve në Detin e Kuq. Për më tepër, ata kanë fituar përvojë të konsiderueshme luftarake.
Pavarësisht bombardimeve saudite dhe sulmeve amerikane gjatë vitit 2025, huthinjtë kanë ruajtur kontrollin e kryeqytetit Sana dhe të një pjese të konsiderueshme të vendit. Dobësia e forcave qeveritare ka luajtur gjithashtu një rol të rëndësishëm.
Fronti anti-Huthi është i fragmentuar dhe Këshilli Drejtues Presidencial nuk ka arritur të koordinojë në mënyrë efektive grupet rivale. Tërheqja e trupave të Emirateve të Bashkuara Arabe nga Jemeni në fund të vitit 2025 e dobësoi më tej këtë front.
Reformat e mëvonshme të ushtrisë, të ndërmarra nga Arabia Saudite për të eliminuar edhe fenomenin e “ushtarëve fantazmë”, nuk kanë mjaftuar. Rasti i Mokhas është domethënës.
Më 10 shtator, forcat që duhej të mbronin portin, të drejtuara nga Tareq Saleh, u tërhoqën përpara avancimit të huthinjtë, duke ua lënë qytetin pothuajse pa rezistencë.
Për Arabinë Saudite, kjo krijon një dilemë të vështirë. Sulmet e huthinjve mund të justifikonin një rikthim në një luftë të gjerë, por një ndërhyrje e re në Jemen do të kishte kosto të lartë ushtarake, politike dhe sigurie për territorin saudit.
Sipas studiuesit Laurent Bonnefoy, Riadi dëshironte të tërhiqej pikërisht për të shmangur këtë skenar. Edhe mbështetja e jashtme mbetet e kufizuar.
Reuters raporton se në mesin e shtatorit përfaqësues amerikanë u takuan me drejtues të Huthëve në ambasadën amerikane në Muskat, ndërsa grupi u tha se kishte në shënjestër kryesisht cisternat saudite dhe jo anijet amerikane.
Ndërkohë, Pakistani dhe Turqia, pavarësisht marrëveshjeve të reja të sigurisë me Riadin, nuk kanë dhënë sinjale për një ndërhyrje të drejtpërdrejtë ushtarake. Kështu, një konflikt që dikur dukej si përballje mes një fuqie rajonale dhe një milicie të armatosur dobët ka marrë një tjetër dimension.
Huthinjtë janë shndërruar në një aktor ushtarak me raketa, dronë, përvojë luftarake dhe lidhje të qëndrueshme me Iranin, ndërsa Arabia Saudite po përballet me pasojat e një lufte nga e cila kishte shpresuar të largohej. /tesheshi
