Falënderimi i takon Allahut, Zotit të botëve, ndërsa paqja dhe bekimet qofshin mbi zotërinë tonë Muhamedin, të dërguarin si mëshirë për botët.
Industria e sigurimit solidar konsiderohet një nga sektorët që ndikojnë drejtpërdrejt në realizimin e zhvillimit të qëndrueshëm të shteteve dhe përbën një domosdoshmëri për garantimin e sigurisë së individëve dhe institucioneve. Gjithashtu, ajo kontribuon në investimin e mirë të fondeve dhe në orientimin e sigurt të tyre. Natyra e funksionimit të kësaj industrie dhe e institucioneve të saj, e mbështetur mbi bashkëpunimin dhe solidaritetin, krijon mundësi për të gjithë që të përfitojnë nga një model sigurimi larg shfrytëzimit dhe shpërdorimit të pasurive pa të drejtë. Në këtë artikull modest do të përpiqemi të njihemi shkurtimisht me sigurimin solidar, përmes çështjeve në vijim:
Së pari: Përkufizimi i sigurimit solidar
Sigurimi solidar përkufizohet si: “Një kontratë sigurimi kolektiv, në bazë të së cilës çdo pjesëmarrës angazhohet të paguajë një shumë të caktuar parash me synimin e bashkëpunimit dhe solidarizimit me pjesëmarrësit e tjerë për kompensimin e atyre që pësojnë dëme, mbi bazën e dhurimit. Menaxhimi i operacioneve të sigurimit kryhet nga një shoqëri e cila vepron si përfaqësuese kundrejt një shpërblimi të përcaktuar.”
Prandaj, vërejmë se sigurimi solidar përfaqëson “një sistem kontraktual ndërmjet një grupi personash për të bashkëpunuar në përballimin e rreziqeve që mund t’i kanosen ndonjërit prej tyre, duke e kompensuar për dëmin e shkaktuar nga këto rreziqe. Secili prej tyre kontribuon me një shumë parash në formë dhurimi, e cila quhet “kontribut”, duke mundësuar krijimin e një fondi të quajtur “Fondi i Pjesëmarrësve”. Shoqëritë e sigurimit solidar administrojnë Fondin e Pjesëmarrësve dhe investojnë fondet e grumbulluara në të kundrejt një komisioni të caktuar, në përputhje me dispozitat dhe parimet e Sheriatit Islam.”
Ky lloj sigurimi mban disa emërtime:
Quhet “kooperativ (bashkëpunues)” për shkak të bashkëpunimit të të gjithë pjesëmarrësve në kompensimin e dëmeve që burojnë nga rreziqet e siguruara dhe që i prekin disa prej tyre.
Quhet “solidar” për të njëjtin qëllim të mëparshëm, si dhe për kuptimin e garancisë në vetvete, edhe pse këtu realizohet nga një grup ose nga të gjithë pjesëmarrësit. Ky kuptim nënkupton se ai bazohet gjithashtu në formën e dhurimit sipas shumicës së juristëve, dhe disa e kanë quajtur “solidaritet kolektiv”.
Quhet “sigurim reciprok” për dy arsye:
Sepse të gjithë pjesëmarrësit shkëmbejnë mes tyre barrën e dëmeve që i ndodhin ndonjërit prej tyre si pasojë e ndodhjes së rrezikut të siguruar.
Sepse çdo anëtar i grupit të pjesëmarrësve në sigurim bashkon dy cilësi: atë të siguruesit dhe atë të të siguruarit (ose të atij që kërkon siguri).
Disa studiues preferojnë ta quajnë “sigurim islam” për ta dalluar nga sigurimi me bazë kamate i njohur në Perëndim.
Së dyti: Ligjshmëria e sigurimit solidar
Sigurimi solidar e merr legjitimitetin e tij nga sa vijon:
A- Kurani Fisnik
Ka shumë ajete kuranore që nxisin bashkëpunimin në mirësi dhe devotshmëri, ndër to fjala e Allahut të Lartësuar: “Bashkëpunoni në mirësi dhe devotshmëri dhe mos bashkëpunoni në mëkat dhe armiqësi!”[1]
Nuk ka dyshim se këto tekste dhe të tjera të ngjashme tregojnë qartë ligjshmërinë e sigurimit takaful.
B- Suneti profetik fisnik
Po ashtu, Suneti profetik është i pasur me tekste të tilla, ndër to fjala e të Dërguarit të Allahut (a.s): “Shembulli i besimtarëve në dashurinë, mëshirën dhe dhembshurinë e tyre reciproke është si trupi; kur një organ i tij ankohet, i gjithë trupi i përgjigjet me pagjumësi dhe ethe.”
Ky hadith është thirrje për bashkëpunim dhe mëshirë ndërmjet pjesëtarëve të shoqërisë islame, dhe kjo përbën një formë të sigurimit solidar
Po ashtu fjala e tij (a.s): “Njerëzit e fisit Esh’arij, kur u mbaronin furnizimet në luftë, ose kur pakësohej ushqimi i familjeve të tyre në Medinë, mblidhnin atë që kishin në një rrobë të vetme, pastaj e ndanin mes tyre në mënyrë të barabartë në një enë të vetme; ata janë prej meje dhe unë jam prej tyre.”
Veprimi i Esh’arijve është bashkëpunim kolektiv dhe dëshmi për ligjshmërinë e sigurimit solidar ndër muslimanë.
Prandaj, muslimani jep atë që ka dhe nuk e di sa do të marrë në këmbim — a njësoj, më pak apo më shumë — dhe këtë veprim e ka lejuar i Dërguari i Allahut (a.s) me fjalën e tij në lavdërimin e Esh’arijve: “Ata janë prej meje dhe unë jam prej tyre.”
Së treti: Parimet bazë të sigurimit solidar
Sigurimi solidar bazohet në parimet themelore të mëposhtme:
Parimi i solidaritetit dhe bashkëpunimit: Sigurimi, si ide dhe sistem, bazohet në bashkëpunim dhe solidaritet, gjë që e bën atë realizues të objektivave të Sheriatit dhe në përputhje me synimet e tij. Ai është një solidaritet dhe bashkëpunim që çon në shpërndarjen e rrezikut mbi të gjithë të siguruarit, përmes kompensimit që i jepet të dëmtuarit nga fondi i përbashkët i mbledhur nga kontributet e tyre.
Parimi i dhurimit: është dhënia e pasurisë tjetrit menjëherë, pa kompensim, me qëllim bamirësie dhe vepre të mirë në shumicën e rasteve.
Parimi i ndarjes së pasurive të pjesëmarrësve dhe atyre që kontribuojnë (menaxherëve/aksionarëve): Një nga parimet më të rëndësishme të sigurimit solidar është domosdoshmëria e ndarjes së llogarive të grupit të pjesëmarrësve dhe atyre të kontribuuesve/administratorëve, pasi ato konsiderohen dy entitete të pavarura.
Parimi i shpërndarjes së suficitit të sigurimit te pjesëmarrësit: Teprica e sigurimit nuk konsiderohet fitim. Ajo përbëhet nga vlera e mbetur e kontributeve dhe të ardhurat nga investimi i tyre, pas zbritjes së kompensimeve, ri-bashkimit solidar dhe rezervave ligjore. Kjo tepricë është e drejta e pjesëmarrësve në këtë proces solidar.
Parimi i funksionimit nën mbikëqyrjen e komisionit të fetvasë dhe kontrollit sheriatik: Duke qenë se kompanitë e sigurimit solidar bazohen në dispozitat e Sheriatit islam, është e domosdoshme që ato të mbështeten në specialistë të së drejtës islame për të siguruar zbatimin korrekt të parimeve sheriatike në fushën e sigurimit solidar. Për këtë arsye, ekziston një komision i përhershëm fetvash dhe mbikëqyrjeje sheriatike që kontrollon të gjitha veprimet për të siguruar që ato të mos bien ndesh me Sheriatin islam, dhe vendimet e këtij komisioni janë të detyrueshme.
Së katërti: Rëndësia e sigurimit solidar
Rëndësia e sigurimit solidar shfaqet në disa pika, ndër të cilat përmendim:
Realizimi i sigurisë dhe qetësisë për pjesëmarrësit: Parimi i sistemit të sigurimit solidar ndihmon në lehtësimin e rreziqeve që mund t’i ndodhin njërit prej anëtarëve dhe në shpërndarjen e tyre midis të siguruarve. Me “siguri” për pjesëmarrësin nënkuptohet që ai i zhvillon aktivitetet e tij në mënyrë normale, pa rrezikim të tepruar dhe me qetësi, sepse rreziku që mund t’i ndodhë shpërndahet te pjesa tjetër e pjesëmarrësve, duke qenë se kompensimi bëhet nga fondi i kontributeve.
Realizimi i fitimit të lejuar (hallall): Ky lloj sigurimi konsiderohet një rrugë për fitim hallall si për pjesëmarrësit ashtu edhe për kompaninë, pasi të gjitha projektet dhe investimet që realizohen janë në përputhje me Sheriatin islam.
Sigurimi si shfaqje e përshtatshmërisë së Sheriatit islam: Ai tregon se Sheriati islam është i vlefshëm për çdo kohë dhe vend, duke realizuar konceptin e bashkëpunimit dhe drejtësisë, larg metodave të shfrytëzimit dhe egoizmit.
Kontributi në mbështetjen e ekonomisë dhe zhvillimin e saj: Kjo bëhet përmes përdorimit dhe investimit të fondeve të pjesëmarrësve në mënyra të lejuara, gjë që ndihmon në uljen e papunësisë dhe varfërisë në shoqëri, si dhe në krijimin e vendeve të reja të punës.
Plotësimi i hallkave të ekonomisë islame: Sigurimi solidar përbën një nga shtyllat e ekonomisë islame dhe një hallkë të saj, krahas bankave islame, kompanive islame të risigurimit dhe tregjeve financiare islame. Marrëdhënia ndërmjet këtyre institucioneve është plotësuese, dhe suksesi i secilës prej tyre kërkon mbështetjen e të tjerave.
Autor: Muhamed Deman
Përktheu: Elton Harxhi
By: ardhmëriaonline.com
[1] – Sure Maide: 2.
