Bota arabe, në një sprovë të rëndë nga lojërat gjeopolitike mbi kauza fetare
Tensionet midis Emirateve të Bashkuara Arabe dhe Arabisë Saudite mbi të ardhmen e Jemenit dhe mundësinë e afërt të shpalljes së një shteti të pavarur jugor kanë arritur në një pikë vlimi, me Saudinë që akuzon Emiratet se kërcënon sigurinë e saj.
Mosmarrëveshja ka potencialin të krijojë një luftë civile në Jemenin jugor dhe po përhapet edhe në mosmarrëveshje të tjera, duke përfshirë Sudanin dhe Bririn e Afrikës, ku të dy vendet shpesh e gjejnë veten në anë të kundërta. Megjithatë, Jemeni mund të bëhet vetëm një arenë në të cilën dy shtetet jashtëzakonisht të pasura të Gjirit luftojnë për ndikim politik, kontroll të rrugëve të transportit detar dhe akses tregtar, shkruan The Guardian.
Emiratet kanë ndërhyrë në Jemen për vite me radhë për shkak të mbështetjes së tyre për Këshillin Tranzicional Jugor (STC) separatist.
Shumë vëzhgues, përfshirë diplomatë në Riad, supozuan se Emiratet – shpesh të parë si një partner më i ri, nëse jo më ideologjik – do të dorëzoheshin dhe do t’i thoshin Jemenit të Jugut të vononte ose të braktiste planin e tij për të shpallur pavarësinë dhe në vend të kësaj të pranonte negociata për autonomi më të madhe ose më shumë vende në organin qeverisës të koalicionit të Jemenit, Këshillin e Lidershipit Presidencial (PLC).
Arabia Saudite e ka konsideruar prej kohësh Jemenin si rezervatin e saj, së pari duke u përpjekur të mposhtë rebelët Huthi të mbështetur nga Irani në veri me një bombardim që tërhoqi kritika të gjera në vitin 2015, pastaj duke iu drejtuar diplomacisë nën presionin ndërkombëtar për të provuar të pajtojë huthitët me qeverinë e njohur nga Kombet e Bashkuara në Aden.
Megjithatë, gjatë muajit të kaluar, Emiratet kanë kaluar shumë vija të kuqe të perceptuara në Jemen, duke çuar në bombardimin e automjeteve që u ankoruan në portin jemenas të Mukallës nga ana e Arabisë Saudite. Riadi e ka bërë të qartë se automjetet u dërguan për përdorim nga STC dhe vinin nga një port në Emiratet.
“Mbretëria thekson se çdo kërcënim për sigurinë e saj kombëtare është një vijë e kuqe dhe mbretëria nuk do të hezitojë të ndërmarrë të gjitha hapat dhe masat e nevojshme për t’u përballur dhe neutralizuar një kërcënim të tillë”, tha Arabia Saudite.
Por Emiratet kanë qenë duke shqyrtuar në heshtje mundësitë tregtare në Jemen për vite me radhë. Duke përfituar nga një dëshirë e vërtetë dhe popullore për të rivendosur pavarësinë që jugu gëzonte para bashkimit me veriun në vitin 1990, Emiratet e Bashkuara Arabe zgjodhën STC si mjetin e tyre.
Ishte një bast i mençur. STC u njoh më në fund si një lojtar i vërtetë në vitin 2019 kur iu dha një vend në PLC.
Pas vitesh margjinalizimi në përpjekjet paqeruajtëse të OKB-së, udhëheqësi i STC-së, Aidarous al-Zubaidi, ka fituar ngadalë njohjen perëndimore dhe është lejuar të marrë pjesë në ngjarje të tilla si Asambleja e Përgjithshme e OKB-së.
Por STC-ja, duke u ushqyer me ankesa të gjata kulturore dhe ekonomike me Veriun, nuk ishte kurrë e kënaqur me zgjidhjet federaliste dhe gjithsesi u ndje e margjinalizuar në PLC.
Këtë muaj, STC-ja shfrytëzoi rastin, duke dërguar forcat e saj në Hadhramaut, provinca më e madhe në jug.
Me zgjerimin e saj të papritur në lindje, STC kontrolloi pothuajse të gjithë territorin e ish-shtetit të Jemenit të Jugut, duke përfshirë fushat e tij më produktive të naftës.
Pas kapjes së Hadhramautit, ishte relativisht e lehtë të kapej al-Mahra, provinca më lindore.
Ky ishte një tronditje serioze për Arabinë Saudite, e cila që atëherë ka ushtruar presion diplomatik mbi Abu Dhabin për të kërkuar tërheqjen e STC-së.
Në një betejë të ashpër diplomatike, Riadi ka kërkuar të izolojë Emiratet dhe STC-në, duke e bërë të qartë se edhe nëse STC qëndron në pozicionin e saj, Jemeni jugor nuk do të përparojë kurrë përtej një mikro-shteti pa njohje ndërkombëtare.
Deri më tani, Emiratet e Bashkuara Arabe nuk po tërhiqen. Tërheqja e forcave të mbetura kundër terrorizmit të Emirateve në Jemen nuk ka asnjë rëndësi pasi mbështetja për STC-në vazhdon.
Abdulkhaleq Abdulla, një politolog emiratian, e konsideron këtë si një provë lakmusi për karakterin e Emirateve. Ai shkroi në X: “Emiratet e Bashkuara Arabe nuk i tradhtojnë dhe nuk i braktisin aleatët e tyre. I mbështesin ata bujarisht me aftësi politike dhe ushtarake. Nuk i lënë ata në gjysmë të rrugës për t’u përballur me fatin e tyre pa mbështetje. Ata janë të qartë në politikat dhe veprimet e tyre. Ata nuk ikin dhe nuk shmangin konfliktin. Ata kanë një vizion të qartë të përgjegjësive të tyre kombëtare dhe humanitare dhe i përmbushin ato me kujdesin më të madh.”
Deklarata po aq patriotike po vijnë nga Riadi. Farea al-Muslimi, një studiues mbi Jemenin dhe Gjirin Persik në grupin e mendimit Chatham House, nuk ka asnjë dyshim për madhësinë e asaj që mund të jetë në lojë.
“Pas viteve të tëra konkurrence indirekte përmes ndërmjetësve vendas, mosmarrëveshja tani duket se po shkon drejt një përballjeje më të drejtpërdrejtë, me Arabinë Saudite që akuzon publikisht Emiratet e Bashkuara Arabe për veprime që kërcënojnë sigurinë e saj kombëtare përgjatë kufirit të saj jugor”. /tesheshi
